VU Magazine 1991 - pagina 247

G

ezegend is de linkshandige allerminst. Hij is tegen wil en dank een lastpak in het maatschappelijk verkeer, er is niet op hem gerekend. Alle ontwerpers en architecten hebben zijn bestaan systematisch genegeerd. Of het nu gaat om vuurwapens, scharen, muziekinstrumenten, of telefooncellen, ze zijn altijd gebouwd op het gemak van de rechtshandige. De linkshandige heeft zich maar te voegen in een houding die hem eigenlijk niet ligt. Het schrijven is zo'n typische activiteit die slecht aansluit bij linkshandigheid. Als de verhoudingen omgekeerd waren en een linkshandige meerderheid haar wil zou kunnen opleggen aan een rechtshandige minderderheid, dan zou het schrift er anders uitzien. We zouden allemaal spiegelschrift schrijven. Michelangelo, een der beroemdste linkshandigen aller tijden, schreef talloze pagina's in spiegelschrift, niet om een kunstje te vertonen maar simpelweg omdat het beter beviel. Je kunt het ook anders zeggen: het 'normale' schrift is net zo goed een spiegelschrift, als je van het gezichtspunt van de linkshandige uitgaat. Het is maar welk perspectief je hanteert. Het van links naar rechts schrijven is voor de rechtshandige de meest vloeiende beweging. Je schrijft met de rechterhand van je lichaam af, terwijl de linkshandige er naar toe schrijft en dat is toch een wat 'tegennatuurlijke' beweging. Bovendien gaat de linkerhand altijd over het pas geschrevene heen en dat kan alleen maar viezigheid opleveren. Linkshandigen nemen daarom vaak een boekhouding aan waarbij de hand boven het geschrevene belandt.

S

chrijven en linkshandigheid, ze passen slecht bij elkaar. Lange tijd hebben onderwijzers en pedagogen dan ook ten koste van alles geprobeerd om kinderen met de rechterhand te laten schrijven. Wie het toch waagde de pen links ter hand te nemen, werd met een liniaal bestraffend op de vingers getikt. Dat doen we, eigentijds als we zijn, nu niet meer. We zijn wars geworden van autoritaire dwangmethodes en laten liever de kinderen zichzelf ontplooien. Als het de aard van het beestje is om linkshandig te schrijven, moet je niet tegen die natuur ingaan. Daar komen alleen maar stotteraars en gespleten persoonlijkheden uit voort. Toch valt enige aandrang om met rechts te schrijven weldegelijk te verdedigen. Linkshandigheid is namelijk niet zo'n absoluut gegeven als vaak wordt verondersteld. '\/olgens de gezondheidsenquêtes van het Centraal Bureau voor de Statistiek is het aantal linkshandigen in Nederland ruim tien procent. Men kwam aan dat getal door aan mensen te vragen: beschouwt u zichzelf als linkshandig of als rechtshandig. De vraag veronderstelt een rigide tweedeling en die komt er dan, zoals zo vaak, ook uit. Het vraagteken wordt een uitroepteken. Er zijn echter onderzoekers die niet over een VU-MAGAZINE—JUNI 1991

tweedeling maar over een continuüm praten. Volgens hun bevindingen is er een grote groep mensen, zesenzestig procent van de bevolking, die totaal rechtshandig is, en een heel kleine groep van vier procent die alleen maar iets met de linkerhand kan. Daartussen zit een vrij aanzienlijke groep van dertig procent die in zekere zin dubbelhandig is. In die groep kunnen weer talloze gradaties aangetroffen worden: van mensen die bijna volledig rechtshandig zijn maar een bal toch beter met de linkerhand blijken te gooien, tot mensen bij wie de omgekeerde verhoudingen te vinden zijn. Juist bij die groep van 'dubbelhandigen' lijkt enige aandrang om met rechts te gaan schrijven, niet misplaatst. Een kwestie van handigheid. De minderheidspositie van de linkshandige is universeel. In alle culturen en in alle tijden kan

Bil de groep van 'dubbelhandigen' lijkt enige aandrang om met rechts te gaan schrijven, niet misplaatst. Een kwestie van handigheid. ongeveer een gelijk aantal linkshandigen worden aangetroffen; mogelijk dat er percentuele verschillen bestaan, maar de inheemse cultuur waarin de linkshandige de dienst uitmaakt, moet nog ontdekt worden. Bij dieren is het anders, zij hebben wel een pootvoorkeur, maar die is vrijwel gelijkelijk verdeeld over links en rechts. De pootvoorkeur lijkt door toeval tot stand te komen. Waarom dan die uitdrukkelijke voorkeur voor rechts bij de mens? Het antwoord kan kort zijn: men weet het niet. Om toch iets uitvoeriger te zijn: er bestaan wel vermoedens, theorieën die niet met zekerheid bevestigd of weerlegd kunnen worden, maar die meer of minder waarschijnlijk ziin. en theorie waar tegenwoordig wat lacherig ^ over wordt gedaan, is de 'zwaard en schild^ theorie'. Krijgshaftig en behoedzaam als de menselijke soort altijd geweest is, heeft de mens zijn meest kwetsbare plek zorgvuldig proberen te verbergen. De krijger houdt het schild daarom aan de linkerkant van het lichaam, voor het hart. In de rechterhand kan vervolgens, ter verdelging van de vijand, het zwaard worden gevat. Een meer vreedzame variant van deze theorie zegt, dat de moeder altijd het kind met de linkerarm optilde om het de harteklop te laten horen. De rechterhand kon vervolgens worden benut

17

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen