VU Magazine 1991 - pagina 192

dat niet lukte en zelfs zijn advocaat Prince Gunasekere daardoor in moeilijkheden kwam, koos de JVP weer voor de revolutionaire weg. Enkele overvallen op wapendepots van leger en pohtie en men beschikte over de daarvoor benodigde middelen. Dit keer was er echter wel een langere voorbereiding voor de echte opstand dan in 1971. Men probeerde tevergeefs steun vanuit het buitenland te verkrijgen. Anders dan de Tamil-Tijgers in het noorden ontbrak het hen daarvoor aan internationale relaties. Jayewardene begon echter, afgezien van zijn op de rijken gerichte hberalistisch-kapitalistische beleid, steeds meer de democratie te ondermijnen, onder meer L:)or het parlement - waarin zijn partij een florissante positie had - zonder verkiezingen een extra termijn te laten zitten. Ook haalde hij in verband met het schipbreuk lijden van zijn beleid om het conflict met de Tamils in het noorden va de militaire weg op te lossen, Indische 'vredestroepen' naar het land. De ontevredenheid over dit alles

Het bewind riep informele doodseskaders in het leven, opererend onder verschillende namen, zoals Zwarte Katten, Groene Tijgers en Schorpioen. nam onder bevolking zulke vormen aan, dat de JVP in december 1988 haar slag meende te moeten slaan door een absolute confrontatie met het UNP-bewind af te kondigen. Het gevolg was dat de politieke en economische ehte van het land zich meer en meer door gewapende lijfwachten liet omringen en dat een groot deel van het leven tot stilstand kwam. Na enige maanden beantwoordde de regering deze tweede opstand van de jongeren met tegenterreur. Behalve officiële door Israëliërs opgeleide kleine commando-eenheden riep het bewind ook informele doodseskaders in het leven, opererend onder verschillende namen, zoals Zwarte

Katten, Groene Tijgers en Schorpioen. Het is een publiek geheim dat deze eskaders gefinancierd werden door hoge politici, maar een en ander werd zo geregeld, dat ze formeel buiten de verantwoordelijkheid van de regering opereerden. Ook werd er een wet afgekondigd, waardoor een ieder zonder vorm van proces achttien maanden in hechtenis kan worden genomen en de tijdens martelingen gedane betekenissen rechsgeldigheid hebben.

D

deserteren en zich bij haar aan te sluiten. Indien zij daartoe niet overgingen, liepen hun familieleden de kans te worden gedood. Dat werkte averechts. Toen familieleden van soldaten en politie inderdaad in koelen bloede werden gedood, ontstond een grote woede en nam ook de steun onder de bevolking voor de JVP af. Zij behield nog wel de sympathie van de jongeren, zeker op de universiteiten, maar zij kreeg de doorsnee burger steeds meer tegen zich. Die stelde de JVP verantwoordelijk voor al het ongemak en de sfeer van anarchie, angst en geweld.

e commando's en doodseskaders hebben voor hun activiteiten in hoge mate gebruik gemaakt van de duizenden handtekeningen die de JVP in 1982 nodig had om ten behoeve van haar presidentskandidaat in alle kiesdistricten van Sri Lanka de lijst te gelukt kunnen indienen. Omdat het JVPkader nog maar kort uit de gevangenis was en het ledenbestand nog niet op peil was, is toen veelal een beroep gedaan op 'vrienden van vrienden'. In principe hoefden dat niet eens sympathisanten te zijn. Het feit dat de doodseskaders deze namen in handen kregen, betekende echter dat de authoriteiten dit anders zagen. Kortom, op deze manier zijn tallozen, schuldig of niet, vanaf 1989 van hun bed gelicht. Velen van hen zijn nooit meer teruggekeerd. Regelmatig troffen buitenlandse onderzoekers of de enkele toerist uit die tijd in het zuiden lijken aan langs de kant van de weg of drijvend in de rivieren. Lokale politie had van bovenaf de richtlijn gekregen om deze lijken ongeïdentificeerd te begraven. De strijd was bikkelhard en wreed. De terreur van de bestaande orde overtrof die van de JVP. Duizenden mensen verdwenen eenvoudig. Er doet zelfs een getal van 60.000 de ronde. De in het Centrum voor Religie en Samenleving te Colombo gestichte en vooral in het zuiden actieve organisatie 'Moeders voor Mensenrechten' probeert thans te achterhalen of ze nog in leven zijn. De JVP heeft zich ondanks al dit tegengeweld nog lange tijd staande kunnen houden. Ze wist dat een groot deel van de politie en het leger met haar doeleinden sympathiseerde. In een niet goed doordachte strategie of in een laatste wanhoopspoging riep zij leden daarvan op te

V

elen haalden dan ook opgelucht adem, toen bekend werd dat het de commando's was Rohanna dood in han-

den te krijgen. Hij had door een vermomming als boer op wat oudere leeftijd in een 'dure' auto - in de regeringskringen wordt hierover meesmuilend gesproken - zich steeds vrij kunnen bewegen. Toen echter een medestrijder na marteling één van zijn verblijfplaatsen verried, was het voorbij. Met de dood van Rohanna is de opstand van de JVP in wezen beëindigd. Er zijn hier en daar nog wel wat geheime bijeenkomsten en ook pamfletten om te laten zien dat de JVP nog bestaat, maar haar openlijke confrontatie met het bewind is gestopt. De ehte kan zich weer zonder lijfwacht bewegen. Aan een nachtmerrie lijkt een einde te zijn gekomen. De scholen en universiteiten zijn weer open en men probeert

wondenhkkend terug te keren tot het normale leven. De gemiddelde burger weet echter niet, dat de doodseskaders in het zuiden ook nu nog hun werk doen en dat er nog steeds mensen verdwijnen. Nog eind januari zag ik in Tengalle een lijst van ruim duizend mensen, die het laatste halfjaar zijn opgepakt in die streek, terwijl de achtergebleven familie daarna niets meer van hen heeft vernomen. Mensen spreken van een soort bloedwraak. Zonen van door de JVP gedode lokale politici sluiten zich aan bij de speciale politiemacht in burgerkleding om aldus wraak te kunnen nemen op uit het oerwoud en soms zelfs uit de kampen teruggekeerde JVP-sympathisanten. Iets meer openheid bestaat er in Sri Lanka over het feit, dat er thans der-

tienduizend mensen in speciale kampen en gevangenissen worden vastgehouden, waarvan naar verluid ongeveer negenduizend op min of meer permanente basis.

L

angzamerhand begint het echter ook tot de meer bewuste Srilankezen door te dringen, dat het verdwijnen van mensen niet is opgehouden. Ze roepen de regering op daar mee te stoppen. Ook omdat haar bewering dat zij geheel zou hebben afgerekend met de JVP anders niet geloofwaardig is. In het zuiden wordt bovendien geklaagd dat er misdadige groepen zijn, die onder de naam van de JVP, diefstallen plegen en mensen doden. Volgens de oppositieleider, mevrouw Bandaranaike, heeft de JVP daar niets mee van doen. Of deze misdaadgroepen dan zijn voortgekomen uit door de regering niet meer in de hand te houden Geëxecuteerde doodseskaders, is onduidelijk. JVP-verdachten Het is hoe dan ook een produkt van ga^skens anderhalf jaar geweld en tegengeweld in Sri Lanka met als diepere achtergrond de grote kloof tussen arm en rijk in het land, met name onder de jongeren. Daaraan is met het neerslaan van de JVP-opstand helaas geen einde gekomen. De sociale onrechtvaardigheid in Sri Lanka neemt veeleer van jaar tot jaar toe. Dat is ook mede een belangrijke achtergrond van de jongerenopstand onder de Tamils in het noorden, vooral bekend geworden door de 'bevrijdingsbeweging' van de Tijgers. Het noorden is sociaal-econo-

Regelmatig trof de enkele toerist uit die tijd in het zuiden lijken aan langs de cant van de weg of drijvenc in de rivieren. misch minstens evenzeer verwaarloosd als het zuiden. Bovendien zijn de Tamils sinds 1956, toen zij de gelijke rechten voor hun taal in het land verloren, wat betreft het verkrijgen van overheidsposities en andere banen in Colombo en omstreken nog slechter af dan de middenklasse-Senghalezen uit het zuiden. VU-MAGAZINE—MEI 1991

VU-MAGAZINE—MEI 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen