VU Magazine 1991 - pagina 133

Op het moment dat ze schrikt, raakt ze - om het onheil af te wenden haar rechterbil aan. Nadien bevalt ze van een overigens welgevormd dochtertje, met een stukje vlees op haar rechterbil in de vorm van een muis - zelfs de haartjes waren niet vergeten, vertelt Schurig. Dit voorbeeld is vooral curieus. Heftige gemoedsbewegingen konden het kind echter ook zwaar mismaken of zelfs doden. Veelvuldig werd door artsen gewaarschuwd tegen het bijwonen van openbare terechtstelhngen. Een moeder die een misdadiger zag radbraken, baarde een kind met gekneusde ledematen; het kind

Alle voorgestelde remedies waren van twijfelachtige waarde. De Nederlandse bioloog Swammerdam bericht over een vrouw die hevig schrok van een neger, maar haar kind beschermde door zich terstond van top tot teen te wassen met heet water. Het kind werd blank geboren - op de huid tussen vingers en tenen na. Moeders konden zoals gezegd het onheil ook afwenden door meteen na het angstaanjagende voorval hun billen aan te raken: de moedervlek of misvorming zou daardoor op een lichaamsdeel terecht komen dat minder in het oog liep. Dergelijke

rius zag zijn zwangere vrouw op een dag zijn werkkamer binnenlopen met een mandje eieren van de markt. Zuchtend bekende ze hem dat het haar liefste wens was de eieren een voor een in zijn gezicht te gooien. Camerius, een verstandig

Vrouwen, toch al beschouwd als labiel (het zwakke geslacht), waren dus negen maanden verminderd toerekeningsvatbaar. man, bedekte zijn hoofd en het haar begaan. Tijdens de zwangerschap konden vrouwen niet alleen geplaagd worden door een bijzondere eetlust, maar ook door de aandrang kleine diefstallen te plegen. In het derde jaar van de Franse Revolutie werd een wet aangenomen die zwangere vrouwen niet strafbaar stelde voor de diefstal van voedsel waarin ze een onbedwingbare trek hadden; zwangerschap gold bovendien als verzachtende omstandigheid bij winkeldiefstallen. Vrouwen, toch al beschouwd als labiel (het zwakke geslacht), waren dus negen maanden verminderd toerekeningsvatbaar.

van een moeder die zag hoe iemand werd opgehangen kwam dood ter wereld, met een onderhuidse bloeding rond de hals in de vorm van een koord. In medische handboeken uit de zeventiende en achttiende eeuw worden honderden van dergelijke gevallen opgedist. Ze misten hun uitwerking op de aanstaande moeders niet.

I

s het een wonder dat zwangere vrouwen als de dood waren om de deur uit te gaan? Om iedere hoek kon een mismaakte bedelaar verschijnen, overal konden angstaanjagende dieren opduiken. Wat te doen, als zelfs een botsing met een buurvrouw al vreselijke gevolgen kon hebben? VU-MAGAZINE—MAART 1991

tegenmaatregelen boden weinig bescherming en verminderden de angst nauwelijks; de angst zelf werd een bedreiging voor moeder en kind. De keerzijde van die wijdverbreide angst was de buitengewone toegeeflijkheid waarop aanstaande moeders aanspraak konden maken. Door de kwetsbare staat van het kind moest aan alle grillen van de moeder voldaan worden. Vader Cats vermaant in zijn voorlichtingsboek Houwehck (1625): 'lek segge dat de man niet weert en is te trouwen,/ Die midden in de draght iet weygert aen de vrouwen;/ lek segge dat de man is vils (onbeschoft - pb) en onbeleeft,/ Die aen de teere vrucht haer bede niet en geeft.' De zestiende-eeuwse botanist Came35

De boreling lijkt sprekend op een beeldje naast het kraambed; een illustratie uit Cats' Houwelick.

Het bijwonen van een terechtstelling door een zwangere vrouw kon fatale gevolgen hebben voor de ongeboren vrucht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen