VU Magazine 1991 - pagina 384

^ ^ J

Q

'Ik ben tussen u en het licht, dus bent u mijn schaduw, niet omgekeerd.' 'Studeert u ook natuurkunde?' 'Daarin is uw taal mij te moeilijk, maar in mijn taal begrijpt u de natuurkunde niet.'" In de visie van Wertenschlag is deze dialoog typerend voor het spanningsveld tussen de kennis uit het onbewuste en de inzichten uit de natuurwetenschap. Pauli probeert als natuurkundige de materie rationeel te begrijpen via de taal van de moderne fysica, een taal vol ingewikkelde wiskundige formules. Dit is een taal waarin de onderzoeker de kennis in pacht meent te hebben tegenover een natuur die in geavanceerde experimenten antwoord moet geven op wetenschappelijke vragen. Wertenschlag: "In de natuurwetenschap proberen de onderzoekers zelf buiten schot te blijven. Zij denken na over de natuur, controleren haar en manipuleren haar. Maar zij beleven de natuur niet gevoelsmatig. En dat is een typisch mannelijke houding waarin de natuur eigenlijk beheerst moet worden en zij haar laatste geheimen moet prijsgeven. Dat heeft niets te maken met een werkelijke ervaring van de natuur. Die houding heeft tot gevolg dat veel natuurwetenschappers afgesneden zijn van hun gevoelsleven." Tegenover dit op beheersing gerichte weten stelt de Pers een weten vanuit de natuur zelf; een weten dat zich via het onbewuste in onze dromen uit, en de mens opnieuw verbindt met de natuur. Pauli ziet op dit weten neer en vraagt of de Pers een schaduw van hemzelf is. De term schaduw verwijst in de psychologie van Jung naar de inferieure persoonlijkheid van de mens, die graag al datgene doet dat de mens niet met de bewust gekozen moraal in overeenstemming acht. De Pers ontkent dat hij Pauli's schaduw is. Het tegendeel is het geval: hij staat tussen de natuurkundige en het licht in. Pauli is een schaduw van

De Pers ontkent dat hij Pauli's schaduw is. Het tegendeel is het geval: hij staat tussen de natuurkundige en het licht in. Pauli is een schaduw van de Pers. de Pers. En in de taal van de Pers begrijpt Pauli de natuur niet.

D

e figuur van de Pers is verwant met de geest Mercurius uit de westerse alchemie. Terwijl de alchemist in zijn laboratorium via chemisclie reacties de steen der wijzen trachtte te vinden, verscheen deze geest in zijn 22

ca^^

dromen en fantasieën. Daarom beschouwde hij hem als de geest van de materie. Door de te bewerken stoffen in een afgesloten kolfglas te stoppen dacht de alchemist ook deze geest gevangen te hebben. Vandaar dat Mercurius voortleeft in de sprookjes van Grimm als de geest in de fles. Jung had grote belangstelling voor de alchemie, omdat de alchemisten zoveel elementen uit het onbewuste in de hen nog onbekende wereld van scheikundige transformaties projecteerden. Zo bevat een zeventiende-eeuws prentenboek zonder woorden - 'Mutus Liber' of 'stomme boek' -een afbeelding van een man en een vrouw, bezig met een verhittings- en destillatieproces dat voornamelijk psychologisch te duiden is. Het vuur in de oven stelt de hartstocht voor die tussen de man en de vrouw ontbrand is. En in het kolfglas en de destilleerbuizen verschijnen de elementen die door de wederzijdse aantrekkingskracht uit het onbewuste zijn opgeroepen. In de psychologie van Jung wordt 'Mutus Liber' opgevat als een verbeelding van de bijzondere vorm van liefde die mensen met elkaar verbindt buiten het huwelijk om, en die op diepere inzichten in de werkelijkheid gericht is. Jung leerde deze vorm van liefde kennen, toen hij na de VU-MAGAZINE—OKTOBER 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen