VU Magazine 1991 - pagina 212

De Nederlandse overheid zou beter wat aan het miüeu en het onderwijs kunnen doen. Op de ontwikkeling van de economie heeft ze weinig invloed. Een opmerkelijke opvatting voor een aanstormend hoogleraar economische en sociale geschiedenis!

J.L. van Zanden ö >

Ö

^ ^ Ik ben begonnen als ^ ^ econoom, maar ik ^ ben steeds meer historicus aan het worden en probeer nu de gunstige elementen uit beide vakgebieden te combineren. Economische theorievorming gebruik ik als instrument bij het doen van historisch onderzoek. Dat is een aanpak die in de traditionele geschiedwetenschap, waar meer het accent ligt op beschrijvende analyse, niet zo gebruikelijk is. Maar bepaalde eigenschappen van historici wil ik me ook eigen maken. Zoals de manier waarop men met bronnen omgaat en het inzicht dat men vaak heeft in verbanden die breder zijn dan de relatie tussen de economische factoren x en y. De mentale en sociale dimensie in economische processen, de bredere visie op wat er in het verleden gebeurd is - die vind je meer onder historici. Economen zijn gewend hun blik te vernauwen tot 'het economische vraagstuk' van een bepaald moment.

Men hield zich bezig met grote vragen, geïnspireerd op de Duitse historische school, de marxisten. Na de oorlog zien we dat de grote theorie niet meer bevredigde en men zich alleen nog maar richtte op de kleine feiten. Ik denk dat we daar te ver in zijn gegaan en dat we af en toe gewoon weer terug moeten naar de grote vragen van het leven en de geschiedenis. Een voorbeeld is de discussie over de verzuiling van Nederland. De ontwikkehng van de Nederlandse samenleving van de afgelopen honderd jaar onderscheidt zich van die van de omringende lan-

den. Je ziet een soort wisselwerking van sociale en economische factoren. De verzuilde samenleving bracht een bepaalde eco-

nomische ontwikkeling voort, maar andersom kun je ook zeggen dat de trage economische ontwikkehng van Nederland in de negentiende eeuw een goede voedingsbodem was voor de verzuiling. Als we een ontwikkehng zoals in Engeland hadden gehad, met een vroege industrialisatie en een sterke polarisatie van de hele samenleving, dan zou er waarschijnlijk geen verzuilingsproces op gang zijn gekomen.

D

e economische en sociale geschiedenis is de laatste vijfentwintig jaar de aandacht voor de synthese wat kwijt geraakt. Het vak is aan het begin van de eeuw begonnen met als doel de opkomst van het kapitalisme te verklaren. 26 ^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen