VU Magazine 1991 - pagina 132

ten, maar verwijdert die vervolgens zelf verraderlijk uit de kudde. Jakob is Laban echter te slim af door in de drinkbakken van het vee takken te leggen waarvan hij hier en daar de bast heeft afgeschild. Het resultaat: "Was het kleinvee bronstig gewor-

kind niet veilig voor de indrukken waaraan de moeder bloot stond. m te beginnen moesten al haar verlangens naar ongebruikelijk voedsel (de spreekwoordelijke augurken, haring

O

Niet alle beschrijvingen van zwangerschapslus ten zijn zo dramatisch. De lichtste straf voor onbevredigde lusten waren moedervlekken (vandaar de naam). Een onvoldane behoefte aan koffie of linzen resulteerde in bruine vlekjes, aan wijn in

met slagroom) bevredigd worden, omdat het kind er anders de sporen van zou dragen. Voor die onalledaagse eetlust (een fenomeen dat nog steeds niet volledig verklaard is) werd vroeger vaak het kind zelf verantwoordelijk gesteld: door er niet aan toe te geven werd het kind tekort gedaan. Zwangerschapslusten konden overal naar uitgaan. Naar vruchten en lekkernijen. Naar krijt, zand, rauw vlees, zure wijn en steenkool. Naar levende paling, sneeuw, katoen en vloeipapier. Naar mensenvlees, zelfs: een boerin in de buurt van Andernach (bij Koblenz) kreeg zoveel trek in haar echtgenoot, dat ze hem doodde en daarna de ene helft opat en de andere helft inzoutte.

paarse wijnvlekken, aan kersen of aardbeien in vlekken in de vorm van die vruchten. Artsen troffen zelfs kersvormige vlekken aan die vuriger kleurden in het seizoen waarin de kersen rijpen. De moedervlekken werkten natuurlijk voor moeders en artsen als een rorschachtest iedereen kon in dat beetje extra pigment zien wat hij wilde. Niet alleen onbevredigde verlangens, ook schrik en andere heftige emoties brachten de foetus in gevaar. Martin Schurig, arts te Dresden, presenteert in zijn Syllepsilogia (een studie over bevruchting en zwangerschap, 1731) een case history uit 1667. In Glogau (Silezië) schrikt een vrouw, vier maanden in verwachting, geweldig van een muis.

Ben je zwanger?, dan moet je maar veel naar knappe mensen kijken! Zulke raad krijgen aanstaande moeders nog steeds te horen. den bij de takken, dan wierp het gestreepte, gespikkelde en gevlekte jongen."

Ambroise Pare, vader van de chirurgie.

Als toelichting op deze passage vertelt kerkvader Hieronymus in zijn commentaar op Genesis een anekdote over Hippocrates. Deze geneesheer (rond 400 v. Chr.) werd geconsulteerd over een Atheense prinses die een zwart kind gebaard had. Hij redde haar van het doodvonnis wegens overspel, door te wijzen op het portret van een neger naast het bed waarin het kind verwekt was. Eeuwen later voerden medici deze verhalen van religieuze en medische autoriteiten uit een mythisch verleden nog aan om beweringen over de invloed van de verbeelding te staven. De verspreide anekdoten uit de Oudheid werden in de Renaissance aangevuld met een stortvloed van gevalsbeschrijvingen. Uit medische tractaten uit die tijd zou een bloemlezing van honderden wóndergeboorten zijn samen te stellen, de ene nog wonderbaarlijker dan de andere. Zo blijkt dat intense beschouwing van beeldende kunst tijdens de conceptie ook andere gevolgen kon hebben dan een verkleurd kind. De eerder genoemde Pare beschrijft een meisje dat "zo behaard was als een beer, doordat de moeder tijdens de bevruchting ingespannen gekeken had naar een afbeelding van Johannes de Doper in zijn kemelharen mantel, die boven het bed hing." De bevruchting werd allerwegen beschouwd als het gevoehgste, meest riskante moment van de zwangerschap. Maar ook daarna was het 34

VU-MAGAZINE—MAART 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen