VU Magazine 1991 - pagina 191

stemmen behaalde. Er was in Sri Lanka in wezen sprake van een tweede jongerenopstand. De eerste vond plaats in de jaren zeventig tijdens het bewind van mevrouw Bandaranaike. De JVP had haar in 1970 mede aan de macht geholpen, maar toen na een jaar echte progressieve hervormingen uitbleven en bovendien de leider Rohanna Wijeweera om onduidelijke redenen gevangen werd gezet, was dat voor de JVP het sein om over te gaan tot geweld. Overheidsgebouwen en strategische plaatsen werden bezet en de regering werd opgeroepen af te treden.

D

e verwachte steun van de bevolking bleef echter uit. Daardoor lukte het Bandaranaike zonder al te veel moeite de opstand neer te slaan. Minstens zesduizend jongeren vonden de dood, terwijl ongeveer twaalfduizend van hen in gevangenissen en kampen belandden. Onder de laatsten bevond zich ook Rohanna Wijeweera, een boerenzoon uit het zuiden, die wegens het overlijden van zijn vader

zijn studie halverwege had moeten beëindigen, maar deze later in Moskou kon voortzetten dankzij een beurs van de Sovjet Unie. Terug in Sri Lanka constateerde Rohanna een grote ontevredenheid bij de jongeren van met name de midden- en lagere klasse. De werkgelegenheid hield (zoals ook nu nog) VU-MAGAZINE—MEI 1991

bij lange na geen gelijke tred met het onderwijs, dat vrij toegankelijk is voor iedereen in Sri Lanka, en ook niet met de bevolkingsgroei. Alleen mensen van de hogere klasse waren en zijn vaak door hun relaties nog in staat betaalde posities te verkijgen. Dat hierover onder jongeren een diepe frustratie heerste, niet in de laatste plaats in het verwaarloosde zuiden, is zeer begrijpelijk. Zij hadden het gevoel, dat hen de kans op een betekenisvol leven werd onthouden, het bewind in Colombo ging aan deze grieven helaas voorbij. Rohanna echter niet. Hij sloot er zijn strategie op aan en probeerde het door hem in Moskou geleerde revolutiemodel toe te passen op het platteland en bij de middenklasse van Sri Lanka.

oproep tot gewapende strijd, was het meteen weer raak. Duizenden jongeren stroomden toe, verontwaardigd als ze waren over het nieuwe UNP-bewind van Jayewardene, die met zijn Hberalistische beleid a la Thatcher de tweedeling in de samenleving en ook de werkloosheid sterk deed toenemen. Vooral de universiteiten werden JVP-bolwerken. De populariteit van de beweging werd op een gegeven moment zo groot, dat Jayewardene zich ernstig zorgen ging maken. Hij zocht al spoedig een aanleiding om de JVP te kunnen verbieden. Hij vond die in de geruchtmakende rassenonlusten van 1983 jegens de Tamils in Colombo. De JVP zou daarin de hand hebben gehad. Het bewijs daarvoor

H

Slechts een dreigbriefje, gebracht door een kind, was voor zakenmensen al reden genoeg om de winkel of het kantoor te sluiten.

ij plaatste zich daarmee op een andere lijn dan 'oudHnks' (in Sri Lanka de meer op Moskou gerichte CP en de onafhankelijke trotzkistische LSSP, welke laatste in 1990 haar vijfenvijftigjarig bestaan vierde) dat slechts revolutionnair potentieel zag in het

stedelijke proletariaat. Rohanna kreeg voor zijn ideeën al spoedig aanhang bij de gefrustreerde jeugd. Zijn verblijf in de gevangenis na de mislukte opstand van 1971 gaf uiteraard wel een terugslag, maar toen hij en zijn medestrijders in 1977 uit de gevangenis werden ontslagen en de beweging afstand deed van haar

is overigens nooit geleverd en dat lijkt ook niet mogelijk, omdat deze onlusten waarschijnlijk zijn te herleiden tot een specifieke aanleiding, namelijk de wens van de toenmalige minister (nu president) Premadasa om in het betreffende deel van Colombo een groot luxueus winkelcentrum te bouwen en de weigering van de aldaar woonachtige Tamils hun huizen daarvoor te ontruimen. Een andere verklaring is, dat een omstreden minister in het kabinet, die Jayewardene een hak wilde zetten, achter de schermen de mensen hiertoe heeft aangezet. Hoe dit ook zij, de JVP werd de zondebok. Zij werd door Jayewardene buiten de wet gesteld. Dat was niet alleen een democratische, maar ook een strategische blunder. Een partij die ondanks haar revolutionnaire ideeën gekozen had voor de weg van de parlementaire democratie in de illegaliteit duwen, was immers vragen om moeilijkheden.

O

ok Rohanna werd gedwongen onder te duiken. Er is nog geprobeerd het verbod juridisch aan te vechten, maar toen

Singalese politieagenten. Foto Arnold Karskens

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen