VU Magazine 1991 - pagina 123

gonnen met de vrije val naar beneden. Voor het tegenhouden van andere uitzonderingen is iedere vaste grond onder de voeten verdwenen. Die vrees voor het wegvallen van de zondagsrust is niet zonder meer aanstellerij. Er zijn in ieder geval de nodige werkgevers die beweren korte metten te wiUen maken met de beperkingen van het huidige arbeidsbestel. Ze wijzen op de genadeloze, internationale concurrentieverhoudingen; voor we het weten prijzen we onszelf uit de markt. Om een maximaal rendement te krijgen uit peperdure geautomatiseerde apparatuur zou eigenlijk voortdurend gewerkt moeten worden. Het twee dagen sluiten van de bedrijfsgebouwen kost kapitalen. En willen we dan een derde-wereldland worden? Een brede coalitie heeft zich tot dusverre tegen een rigoureuze uitbreiding van de bedrijfstijd verzet. Vooral de christelijke organisaties laten krachtig van zich horen; of het nu rechtzinnige conservatieven zijn of evangelisch geïnspireerde socialisten, tegenover de vijanden van de zondagsrust, staat men schouder aan schouder. Maar ook vanuit niet-gelovige hoek wordt mankracht en munitie geleverd; zo is men in vakbondskring bang voor aantasting van de rechtspositie van de werknemer.

gument past slechts een niet minder klassiek tegenargument: hypocrisie. Eén dag in de week mag de koopman zijn zonden overdenken en de economie in dienst van de mens stellen, als hij op maandag maar weer de economische trends laat prevaleren en de wetten van de wereld volgt. Een kleine segmentering van het bewustzijn zorgt voor vohe schappen in de winkels en voor een onbezwaard gemoed. Het is allemaal nogal ongeloofwaardig. Al dat rituele gefoeter op de consumptiedwang en de eeuwige klaagzang over de vervreemding van de mens, het zijn thematische aambeelden waarop al sinds mensenheugenis gehamerd wordt. In mijn omgeving moet ik echter nog de eerste vervreemde medemens tegenkomen. En wat die zogeheten consumptiedwang - dit "normloos consumentisme", aldus drs. R. Lubbers - betreft: ik heb nooit begrepen waarom het heftige verlangen naar een surfplank of een mountainbike een ernstig moreel probleem vormt. Het is wel leuk of hoogstens een beetje belachelijk, maar om er nou meteen een ethicus op af te sturen, lijkt toch wat overdreven.

D

Nu kan men vraagtekens plaatsen bij het realiteitsgehalte van een dergelijke diagnose. Zo heeft C. de Neuborg in het tijdschrift 'Mens en Maatschappij' geprobeerd aan te tonen dat de problemen op de arbeidsmarkt niet zozeer voortvloeien uit starheid maar uit de gebrekkige aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Het is niet zo dat werknemers onwiUig zijn om zich te laten herscholen, het zijn veeleer de werkgevers die niet meer bereid zijn om in de kosten daarvan bij te dragen. De Neuborg: "Hun pleidooi (van de werkgevers - kn) voor meer arbeidsmarktflexibiliteit kan worden geïnterpreteerd als een pleidooi voor meer prikkels voor de werklozen (en werkenden) om de financiële lasten zelf te dragen." Met recht kan flexibihsering een mystificerend begrip genoemd worden. Het khnkt goed, je kunt er bijna niet tegen zijn. Bij een flexibel

Ik heb nooit begrepen waarom het heftige verlangen naar een surfplank of een mountainbike een ernstig moreel probleem vormt.

aarmee zou de zaak kunnen worden afgedaan. Maar er is toch iets meer aan de hand. Het debat over de heiliging rgumenten van de verdedi- van de zondagsrust heeft een wat gers van de zondagsrust bredere achtergrond: de flexibilise- mens denk je al snel aan een open doen veelal nogal oudbak- ring van de arbeid. Een jaar of tien en ontvankelijk mens, die altijd in is ken aan. Zo waarschuwt drs. J. geleden begon de discussie. Het wa- voor intelligente suggesties. Heel Wienen in 'Christen Democratische ren vooral de werkgevers die een wat prettiger bijvoorbeeld dan de Verkenningen' dat het opgeven van pittige cultuurkritiek onder woorden verkramptheid die je je voorstelt bij een gemeenschappelijke rustdag zal brachten. Starheid - onder dit tref- een starre persoonlijkheid. De kritileiden tot een consumptieve, indi- woord brachten zij hun diagnose sche onderzoeker zal handenwrijviduele invulhng van de vrije tijd, over de verwording van de Neder- vend dit soort noties ontmaskeren, hetgeen een grote mate van ver- landse samenleving over het voet- de wetenschapper doet zijn aloude vreemding en afhankelijkheid zal Ucht. Door een gebrek aan flexibili- reputatie van jager op mythes weer Sommigen gaan zo bewerkstelligen. Wienen is tegen de teit, luidde hun boodschap, dreigt eens gestand. Het gemopper over de ver dat ze op zondag zondagsreclame omdat de zondag er Nederland de internationale concur- starheid van loon- en belastingkli- zelfs niet zijns inziens van behoort te getui- rentiestrijd te verhezen, is het aantal maat, vertaalt hij met: de belasting geconfronteerd gen, dat het leven niet enkel uit pro- langdurig werklozen onnodig hoog moet omlaag en de nivellering is al willen worden met het zondagswerk van duktie en consumptie bestaat. "De en kunnen werkgevers niet aan ge- te ver voortgeschreden. anderen. zondag roept als het ware op om schikte mensen om in hun vacatures maat te houden. De mens moet zich te voorzien komen. niet overgeven aan het produktieproces en de consumptiemogelijkheden die dat biedt, de economie is er voor de mens, niet de mens voor de ., Zondagshei«9'n9 economie. De commercie zwijgt een de zondagsrust Met deze Bevordering' dag in de week, waarop mensen tot sticker naast de ederiandse vereniging brievenbus hopen zij rust kunnen komen." dit onheil af te Tegenover een dergelijk klassiek ar-

A

wenden.

VU-MAGAZINE—MAART 1991

25

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen