VU Magazine 1991 - pagina 351

H

et verlies van een kind is iets dat Hella Haasse zelf heeft meegemaakt. Haar oudste dochter Chrisje overleed in 1948, op tweejarige leeftijd. In het autobiografische 'Zelfportret als legkaart' uit 1954 schrijft Hella Haasse over de dood van haar dochtertje: "Ik zei tegen mezelf dit is mijn kind geweest, een klein warm hchaam, zacht haar, handjes, voetjes, een kloppend hart, een helder stemmetje. Er is niets van haar overgebleven dan een handvol as in een bus. Ik stond met die resten in mijn hand, mij bewust van het viermaands embryo van het andere, nieuwe kind in mij, niet bij machte dit alles te rijmen, maar evenmin in staat het zinloos te vinden." Wat bedoelt u met dat laatste? "Ik geloof in het algemeen dat er niets gebeurt zonder dat het ergens verband mee houdt, of zonder dat het een functie heeft in een geheel, ook al weet je niet hoe dat geheel in elkaar zit. Dat is mijn persoonlijke instelling. Dat is niet religieus, of alleen religieus in de ruimste zin van het woord, ik heb geen godsdienst.

Maar als je denkt dit is zinloos, dan moet je meteen denken: dan ben ikzelf ook zinloos. Dan is alles zinloos, en hoe kan je leven als je denkt dat alles zinloos is?"

omdat mensen die het lezen er een stroom van emotie in voelen. Je levenskracht zit er in, en ik heb daar ook weer levenskracht uit geput, door me te verdiepen in die mensen en in die tijd. Dat heeft me veel geHeeft die gedachte u kunnen troos- holpen. Maar troost is er niet voor ten? zoiets." "Nee, troosten heeft die gedachte me nooit gekund. Ik kan er vandaag et grote verdriet waar de de dag nog net zo door geschokt schrijfster mee leefde is duizijn als toen. Dat gaat nooit over. delijk, maar heel verhuld, Dat is het ergste wat in mijn leven is terug te vinden in 'Het woud der gebeurd. Maar het is zo, en je moet ermee leren leven. Ik was in verwachting van mijn tweede kind. Je moet dus verder, en je bent jong, dus je hebt een natuurlijke vitaliteit, die je helpt om te overleven. De geboorte van mijn tweede dochtertje is daarbij ontzettend belangrijk geweest."

H

'Ik heb daar ook weer levenskracht uit geput. Dat heeft me veel geholpen. Maar troost is er niet voor zoiets.'

Heeft de dood van uw dochtertje uw schrijverschap gekleurd? "In de tijd nadat mijn dochtertje gestorven was heb ik 'Het woud der verwachting' geschreven. Ik heb me daarin gestort. Ik leefde daarin. Dat is misschien de reden dat het boek het nog altijd uitgehouden heeft.

verwachting'. Het komt vele malen voor in de roman dat een van de hoofdpersonen een kind verliest, maar nooit beschrijft Haasse exphciet hoe een vrouw zich dan voelt. De stroom van emotie in 'Het woud der verwachting' is de verbeelding van veel algemener levensverdriet. Heel ontroerend is bijvoorbeeld het portret dat Haasse schildert van Isa- Het washuis, het belle, de oudste dochter van Karel enig overgebleven 1

r,

j

,.

,

,.

j

deel van Appeltern.

de Zesde, die op haar zestiende poto Bert Nienhuis trouwt met de twaalfjarige Charles van Orleans. Charles van Orleans (1394-1465), de hoofdpersoon, gaat als gevangene scheep naar Engeland en zal zijn tweede vrouw en grote liefde. Bonne van Armagnac, nooit terugzien. Hij draagt zijn lot, een twintig jaar durende gevangenschap, zonder bitterheid. Daarin valt misschien het meest van Hella Haasse zelf terug te zien. "Heeft u alleen historische romans van mij gelezen?" vraagt Hella Haasse bij het afscheid. "Ik merk vaak dat die de lezers het meest aanspreken, terwijl ik toch ook gewone romans heb geschreven." Als ik vraag welke van haar boeken ik beshst moet lezen, noemt ze er toch weer een paar met een thema uit de geschiedenis. 'De Daal-en-Bergse brieven' raadt ze me aan, en 'Een nieuwer testament'. Dat vindt ze haar beste boek.D

VU-MAGAZINE—SEPTEMBER 1991

33

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen