VU Magazine 1991 - pagina 312

Samenstelling: Renée Braaras

Computerspraak

Zondagsdichter en bloembollenkweker W.Braakman heeft een nieuwe tulp gekweekt. Een kloeke tulp op een lange steel die zo'n intens rode kleur heeft, dat Braakman besloot hem Ernesto Cardenal te noemen, naar de Nicaraguaanse priester, dichter en oud-minister van cultuur onder de Sandinisten. Omdat Cardenal eredoctor is aan de Vrije Universiteit is de tulp aldaar officieel ten doop gehouden. De rector magnificus en Cardenals erepromotor waren daarbij aanwezig. Ernesto Cardenal is niet uit Nicaragua overgekomen voor de plechtigheid, maar naar verluidt was hij blij verrast met zijn petekind.

Als je een computer wilt leren praten, hoe kun je dan zorgen dat het natuurlijk klinkt? Nu klinkt het nog houterig en blikkerig. Over deze vraag buigen zich vele Nederlandse fonetiek Ze bestuderen hoe spraak van echte mensen in elkaar zit, om te weten hoe je het de computer moet leren. Een van hen, dr. W. Eefting, promoveerde in juni. De bioloog dr. René te Boekhorst heeft een comEefting onderzocht waarom mensen voortdurend putermodel ontwikkeld van tempo wisselen als ze om de chimpanseesamenspreken. Welke, onbewusleving in kaart te brengen. te, regels hanteren ze daar- Die samenleving is veel bij. Eefting heeft Nederminder ingewikkeld dan lands meest bekende sprebiologen tot nu toe hebker, Philip Bloemendal, die ben gedacht. Stop twee revan het Polygoonjournaal, gels in de computer en je die in de Amsterdamse ziet hoe die chimpanseemetro zegt "Het volgende groep in elkaar zit. De eerstation is... Bijlmer!", als ste regel luidt: Ga naar de ideaalmodel bestudeerd. eerste de beste fruitboom Die man praat wel wat en eet. De tweede regel blikkerig. geldt alleen voor mannePhilip bleek gemiddeld tjes: Als je in de verte een vijfentwintig procent meer andere chimpansee ziet, ga tijd te nemen voor het uiter dan naar toe om te zien spreken van een woord als of het een vruchtbaar wijfdat een woord is dat nieuje is. we informatie geeft. EefEen chimpanseegroep in ting verwacht dus dat Burgers Dierenpark gecomputerspraak levendidroeg zich precies zo als ger wordt als de computer het computermodel van leert om nieuwe woorden Te Boekhorst laat zien. wat langzamer uit te spreBiologen namen tot nu toe ken. aan dat vriendschap, be-

Simpele zielen

38

scherming en samenwerking het gedrag van chimpansees mede bepalen. Te Boekhorst vindt dat veel te ingewikkeld en te speculatief. Tegelijk met Te Boekhorst promoveerde de biologe dr. Lotti Hemelrijk. Ook zij vindt dat chimpansees veel simpeler zielen zijn dan men tot nu toe dacht. Apenonderzoekers beweerden altijd dat een chimpansee precies onthoudt hoe vaak een andere aap hem een stuk van zijn banaan geeft, hem helpt met vechten en hem vlooit. De andere aap die hem het meest helpt zal hij voor zijn attentheid belonen. Hemelrijk constateerde in Burgers Dierenpark dat een chimpansee zijn collega steunt tegen een rivaal, als dat hem zelf op dat moment goed uitkomt, en niet omdat die ander toevalhg zijn vriend is. Chimpansees zijn zeer opportunistische beesten, vindt de Utrechtse biologe.

Polder Een prachtige doorzonwoning, alle kinderen een eigen kamer, een grote tuin, en dat voor de helft van de prijs die je voor zoiets in de Randstad betaalt: kom laten we in Almere gaan wonen. Vader reist iedere dag op en neer naar zijn werk in Amsterdam. Daar zit de vrouw dan in haar mooie huis, tussen het fris aangelegde groen. Monique van de Ven ging ervan hyperventileren, in defilmAdemloos, en ze blijkt niet de enige. Veel jonge huisvrouwen raken in een isolement daar in Almere, Zeewolde en Lelystad, constateerde Annemiek Staarman,

studente Vrouw en Beleid. De wetenschapswinkel van de Vrije Universiteit liet haar dit onderzoek uitvoeren in opdracht van een vrouwenemancipatiebureau in Flevoland. Ook oudere vrouwen hebben het moeilijk in die provincie. Als de kinderen de deur uit zijn wordt het zo stil en leeg. Ze vinden het moeilijk nieuwe contacten te leggen. Of oudere vrouwen daar in Zeewolde meer last van hebben dan elders in het land is niet duidelijk, maar dat zal wel in zo'n treurigmakende omgeving. Waar het aan ontbreekt in Flevoland is specifieke vrouwenhulpverlening. Er zijn geen Blijf van m'n Lijf-huizen, terwijl er juist behoefte is aan opvang voor vrouwen die tijdelijk uit hun huis weg moeten. Er zijn ook geen vrouwengezondheidscentra. Er is alleen een bureau van de Vereniging tegen Seksuele Kindermishandehng, en daar hebben ze het vreselijk druk. Ook vrouwen die slachtoffer zijn van seksueel geweld komen daar terecht, omdat gewone hulpverleners niet weten wat ze daarmee aanmoeten. Speciale vrouwenhulpverlening moet in Flevoland uitgebreid opgezet worden, anders worden de vrouwen net als Monique van de Ven naar huis gestuurd met een pot Seresta.

Wasles Vijftienhonderd jongeren hebben een vragenlijst ingevuld over hun idealen en toekomstverwachtingen omtrent de vragen: wie neemt een betaalde baan, wie doet het huishouden en wie verzorgt de kindeVU-MAGAZINE—JULI/AUGUSTUS 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen