VU Magazine 1991 - pagina 350

Handschrift van Hella Haasse

heeft Betje (zijn dochter, RB) vernietigd of die is er misschien wel nooit geweest. Dat weten we niet. Maar iets als een echo van een persoonlijke relatie khnkt in de opinie van iemand die na een bezoek schrijft over Joan Derks 'teerbeminde'. Dat zuigt hij niet uit zijn duim. Dat is niet alleen conventioneel. "Maar dat van die wandehng in het bos, van die schim van die vrouw van Staverden, dat heb ik verzonnen. Ik dacht, je moet toch even zo'n klein druppeltje verbeelding toevoegen zodat je die mensen even ziet samen!"

^-^

^.^:z^ ^-y

•. ^^^^ ^^ ""^

<^- ^f::!:^^^

baseerd is op authentiek materiaal, brieven en documenten van families die in de vorige eeuw op West-Java Verzint u vaker dingen, om het ver- die grote thee-ondernemingen hebhaal mooier en boeiender te maken? ben gesticht. Van één familie zijn "Soms bedenk ik situaties om iets te heel veel brieven bewaard gebleven, illustreren. Dat verhaal van die lasti- die heb ik in bruikleen gekregen. Dit ge knecht die verdronken werd, zo- boek is belangrijk voor onze koloiets is gebeurd bij Appeltern, maar niale geschiedenis, omdat het licht niet in verband met Joan Derk. Ik werpt op mensen die daar ontzaglijk heb het gebruikt om een scène te veel werk verzet hebben en die hoormaken waaruit blijkt hoe slecht zijn den tot het beste soort van Nederverhouding tot zijn vader was. Zijn landers die ooit naar de koloniën verzet tegen een autoriteit die de zijn gegaan. Het gaat over mensen ware gegevens onder tafel schuift die van een groot ideaUsme bezield (Joan Derks vader wil de zaak niet waren, die de noodzaak zagen van laten uitzoeken, omdat hij blij is van een heel andere verhouding tot de de knecht af te zijn, RB). Als ro- bevolking van de koloniën. Die mensen wilden daar werken en womanschrijver neem je die vrijheid." nen, maar ook iets doen om de siWaarom was die Joan Derk zo fasci- tuatie van de bevolking te verbeteren. Tegenwoordig wordt wel eens nerend voor u? vergeten dat Nederlanders ook goe"In deze man kwamen democratide dingen hebben gedaan in Indië." sche gedachten tot ontwikkeling. Er

Lottgen, Charlotte Sophies pleegzus, verliest in één zomer haar twee kindertjes aan de pokken, en kort daarna haar man aan kwade koortsen. Beleefde iemand de dood van een kind destijds anders dan nu? "Lottgen was een heel vroom mens, zo iemand die zegt: de Heer heeft gegeven, de Heer heeft genomen, de naam des Heren zij geprezen. Dat kón zij. Daar was zij mee opgegroeid. De mensen hadden een andere instelling tegenover de dood. Een kind werd pas als levensvatbaar beschouwd wanneer het alle kinderziektes achter de rug had, als het, zoals ze dat noemden, uit de kleine kleren was. "Het huwelijk was toen ook meer een 'menselijke staat', een officiële functie in het leven. Kinderen hoorden daarbij. Ik denk dat als je een heel sterke band hebt met je man of als er veel verliefdheid en glans en glorie aan de geboorte van zo'n kind waren natuurlijk in de Nederlanden meer progressieve mensen, maar hij Een beetje fel: "U moet vooral niet voorafgaat, dat je dan ook anders is opgestaan in de Statenvergade- denken dat ik dat heb willen ideah- tegenover zo'n kind staat. Het gering. Hij had de moed om dwars te- seren of zo, of dat ik vanuit een po- zinsleven was ook anders. Er was gen de minachting die hem van alle litiek standpunt zeg: wij gaan het een min in bepaalde milieus, er wakanten ten deel viel in - ze versleten vrije ondernemen en het particulier ren dienstboden en een hoop onhem voor gek! - stand te houden. initiatief eens even in de lucht getrouwde vrouwelijke famiheleden Dat vind ik uitermate moedig. In steken. Maar ik heb als kind zulke over de vloer, die zich allemaal met andere landen waren die progressie- mensen gekend, mensen die zo sterk het kind bemoeiden. Je hield er rekening mee dat dat kind pokken ven Ud van een groep die zo dacht. betrokken waren bij dat land. Zij konden terugvallen op vrienden, "Het zou heel goed mogelijk zijn om kon krijgen, of bof of kroep, of het medestanders, gelijkgezinde geesten. hiervan weer zo'n collage van au- kon stikken. Hij was zeer eenzaam. Dat fasci- thentieke stukken te maken, want er "Er was natuurlijk ook heel veel neert me. Maar het is niet uitslui- is heel veel, maar ik schrijf het dit leed om de dood van kinderen. De tend sympathie wat ik voor hem keer als een roman. Ik ken die gedichten van Vondel over zijn voel. Ik vind hem soms niet hele- streek goed. Ik ben daar opgegroeid overleden kinderen, die zijn toch vol maal eerlijk, hij was ambitieuzer en mijn verlangen gaat nog altijd ingehouden tragiek. Constantijntje, dan hij wilde toegeven. Het is verba- naar dat landschap uit. Ik wil het 't zahg kijntje... Dat zijn dingen zingwekkend wat die man toch nog dus inkleuren vanuit mijn ver- waaraan je merkt dat mensen er gepresteerd heeft ondanks al die ver- beelding. Ik ben toch een roman- toch erg droevig om geweest zijn. schikkelijke hoofdpijnen! schrijver, dus waarom zou ik eigen- Maar de dood was meer geacceplijk mijn wezen verloochenen? teerd. Voor ons is de dood veel verder weg, omdat er zoveel methodes Schrijft u nu weer een roman met een bestaan om ziektes te bestrijden en In de tijd van Charlotte Sophie en historisch thema? te genezen." "Ja, ik schrijf een boek, dat weer ge- Joan Derk was de kindersterfte hoog. 32

VU-MAGAZINE—SEPTEMBER 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen