VU Magazine 1991 - pagina 385

breuk met Freud in 1913 zelf sterk gedesoriënteerd was en tot de ontdekking kwam dat hij alleen via een liefdesrelatie met een eerdere patiënte van hem, Toni Wolff, tot zichzelf kon terugkeren. Belangrijk is in deze visie, dat men zichzelf niet in een dergelijke buitenechtelijke liefde verliest, maar op zoek gaat naar de zin en betekenis ervan. Dan kan zo'n relatie, aldus Jung, een weg vormen tot grotere bewustwording. Zoals het alchemistenpaar in het Mutus Liber onverstoorbaar doorwerkt aan het reinigen van de stof in de glazen kolf, zo kunnen ook elementen uit dromen en fantasieën, die op de relatie betrekking hebben, zorgvuldig bewerkt worden om daaruit hun essentie te destilleren. Jung noemt dit de weg van de 'wederzijdse individuatie'. Wertenschlag: "In je eentje word je nooit een 'heel mens', leder rijpingsproces, iedere stap van individuatie veronderstelt een relatie tot mensen met wie je in liefde verbonden bent. Samen vindt wederzijdse individuatie plaats, met elkaar word je heel. Je vindt jezelf weerspiegeld in de ander en daarom kun je samen met die ander jezelf vinden. Wanneer de liefde echter alleen maar een onbewuste symbiose is, dan leidt zij natuurlijk niet tot die zelfkennis. Maar iedere relatie die werkelijk voortduurt en bindend is, voert ons tot ons diepere Zelf. Dat gaat niet zonder dat beide partners ook met elkaar in botsing komen."

varenzone kan halen, en het gevoelsdefect van deze tijd kan compenseren. Van bijzonder belang daarbij is het inzicht in de eigen schaduw. Wie onbewust is van zichzelf, projecteert zichzelf in de ander en is niet in staat die ander werkelijk te zien zoals hij of zij is.

E

chte liefde komt niet tot bloei zonder offers. Juist in een liefdesrelatie ziet de mens zich geconfronteerd met de schaduwzijden van de eigen persoonlijkheid -jaloezie bijvoorbeeld, en egoïsme - die de romantische gevoelens doorkruisen, die in eerste instantie zijn opgeroepen. Verder dient de nieuwe relatie op de een of andere wijze verenigd te worden met de verplichtingen tegenover de huwelijkspartner. Ook dit levert veel innerlijke en uiterlijke strijd op. Eva Wertenschlag noemt deze pijnlijke kanten aan het proces van wederzijdse individuatie het 'kruis in de liefde'. Hierbij ondergaat niet alleen het ik een soort kruisiging. Ook het Zelf wordt ge-

Alchemistenpaar uit het 'Mutus Liber': zoals man en vrouw onverstoorbaar doorwerlcen aan het reinigen van de stof in de giazen kolf, zo kunnen ook elementen uit dromen en fantasieën,, die op de relatie betrekking hebben, zorgvuldig bewerkt worden om daaruit hun essentie te destilleren.

M

aar wat is het maatschappelijk belang van dit soort liefde en individuatie? In een artikel over de rehabilitatie van de gevoelsfunctie merkt hJlarie-Louise von Franzop dat het gebrek aan gevoelsmatige betrokkenheid in onze samenleving tot een houding tegenover mens en natuur heeft geleid, die immoreel te noemen is: "Het wrede martelen van dieren heeft zich niet alleen in de wetenschappelijke laboratoria, maar sinds kort ook in de landbouw verduizendvoudigd. Logischerwijs heeft het zich ook uitgebreid tot het folteren van mensen over de hele wereld. Militaire experts rekenen tegenwoordig koelbloedig uit hoeveel miljoenen mensen in een atoomoorlog vernietigd kunnen worden, zonder dat zij daarbij ook maar geshockeerd of gedeprimeerd raken." Vaak is foltering van de medemens niet eens bewuste opzet. Stadsplanners ontwerpen volgens Von Franz aan hun tekentafels stadswijken, "die daarna het levensgeluk van ontelbare mensen vernietigen. Deze planners denken even koelbloedig en menen dat wanneer een onteigende landbouwer een overeenkomstige som gelds of een ander stukje land gekregen heeft, de zaak naar behoren is afgehandeld. Dat deze boer misschien van dat speciale stuk grond houdt, telt niet mee." Met Jung is Von Franz van mening dat alleen liefde die in een analyse of een wederzijdse individuatie gelouterd is, onze samenleving uit de geVU-MAGAZINE—OKTOBER 1991

kruisigd. In het christendom vormt het sterven van Christus hiervan het symbool bij uitstek. Op een mozaïek in de Basilica di San Clemente in Rome zien we de gekruisigde Christus tussen een man en een vrouw in, die omrankt zijn door een levensboom. Kruis en levensboom wortelen in dezelfde aarde. Dit mozaïek spreekt Wertenschlag erg aan. 23

Marie-Louise von Franz: 'De gespleten man belichaamt de tragiek van de moderne mens die door zijn rationele instelling de wereldbeschouwing van de natuurmens verdrongen heeft.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen