VU Magazine 1991 - pagina 198

een meer passieve strategie volgen. Deze verschillende typen geven ook biochemisch een ander patroon te zien. Die verschillen vertalen zich tevens in een verschil in vatbaarheid voor met stress geassocieerde ziek-

Van lijders aan de ziekte van Parkinson is bekend dat zij kampen met tekorten aan 'dopamine' in bepaalde delen van de hersenen.

Een stervormige zenuwcel of neuron.

ten, zoals hart- en vaatziekten en depressie-achtige symptomen. Zo ontwikkelen dominante ('strategisch actieve') dieren binnen een sociale groep muizen vaker een hoge bloeddruk dan de individuen van lagere rangorden. Het gegeven dat individuen biochemisch kunnen verschillen, heeft volgens Koolhaas als consequentie voor biomedische toepassingen, dat door de individuele variatie op één stoornis meerdere behandehngen mogelijk zijn.

V

oor de farmaceutische industrie kan de ontwikkeling van geneesmiddelen die gedrag beïnvloeden (meestal psychofarmaca genoemd) lucratief zijn. Er zijn in principe immers grote aantallen mensen die lijden aan fobieën (zoals plein- of smetvrees), paniek-aanvallen, obsessies of dwangmatig gedrag (zoals eetstoornissen) en gevolgen van traumatische ervaringen (oorlogs- en concentratiekampsyndromen). Geneesmiddelen zoals librium en valium (verzamelnaam: benzodiazepines) zijn goed werkzaam bij overspannenheid en stress, maar kennen ook nogal wat bijwerkingen. Bij langdurig gebruik treedt een psychische gewenning op en de ontwenningsverschijnselen zijn hoogst onaangenaam (slapeloosheid, trillerigheid en misselijkheid). Toch zijn zij in de Verenigde Staten en Europa jaarlijks goed voor een omzet van enige miljarden guldens. Voor farmaceutische bedrijven is het daarom aantrekkelijk betere middelen te vinden en middelen die voor andere stoornissen werkzaam zijn. 12

Neurotransmitter !n De invloed die verslavende, geestverruimende stoffen uitoefenen op het zenuwstelsel heeft, met name in de Verenigde Staten, veel aandacht van onderzoekers getrokken. Enerzijds omdat de effecten van druggebruik in biologisch opzicht goed vergelijkbaar zijn met die van sommige geestesstoornissen, anderzijds omdat meer kennis omtrent de werking de mogelijkheid zou bieden drugverslaafden te behandelen. Hoewel door dit - veelal omstreden - onderzoek wel meer inzicht is verkregen in de werking van drugs, zal een eventueel wondermiddel tegen verslaving nog wel enige tijd op zich laten wachten. De manier waarop verschillende verslavende stoffen de normale overdracht van neurotransmitters beïnvloeden is dan ook zeer complex en divers. Bekend is dat opiaten, zoals heroïne en morfine, zich in de hersenen kunnen binden aan opiaat-receptoren. Aan deze receptoren binden zich normaal gesproken neurotransmitters die door het lichaam zelf worden aangemaakt, de zogenaamde endorfinen. Zij spelen een rol bij het stillen van pijn en bij de plezierbeleving. Ook voor andere drugs zijn receptoren ontdekt, nog zeer onlangs bijvoorbeeld een receptor voor hasjies, de zogenaamde cannabinoid-receptor. De aanwezigheid van een dergelijke receptor wijst op het bestaan van een neurotransmitter die zich daaraan gewoonlijk bindt. Deze is echter nog niet ontdekt. Voor alcohol is nog geen specifieke receptor ontdekt, maar men veronderstelt dat alcohol vele receptoren beïnvloedt. Cocaïne lijkt niet rechtstreeks via een receptor te werken, maar via de neurotransmitter dopamine, zo blijkt uit een artikel in het blad Scientific American. Het verhaal illustreert hoe ingewikkeld geestverruimende stoffen werken. Dopamine is gewoonlijk bij de overdracht tussen zenuwcellen slechts kort aanwezig. Nadat een volgende zenuwcel erdoor is geactiveerd wordt de stof waarschijnlijk afgevoerd door een speciaal transport-eiwit. Cocaïne zou deze normale gang van zaken verdraaien door de plaats van dopamine in deze transporteur te bezetten. Dopamine blijft daardoor de receptoren bombarderen, en ver-

VU-MAGAZINE—MEI 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen