VU Magazine 1991 - pagina 222

het adrenocorticotroop-hormoon, die les draait om de eigen persoon. Een Frey in traanmonsters aantoonde, treetje hoger staat het huilen om dat het plengen van tranen een leed van de ander, ofte wel het mespanningverlagend eflfect heeft. Dit delijden. En dan komt het werkelijhormoon staat immers bekend om ke lijden, het grote verdriet. Maar zijn remmende werking op span- vreugdetranen spannen de kroon. ning. Ook zit er veel mangaan in Deze tranen, dieper nog dan het traanvocht, een hormoon dat een diepste leed, komen als verdriet is belangrijke rol speelt bij de menselij- overwonnen. ke gemoedstoestand. Hiermee ontneemt hij Van Dam zijn Wellicht huilt de mens om overtolli- illusie dat mensen kunnen huilen ge stresshormonen af te voeren. Al- van geluk, want volgens Vink staan hoewel Van Dam niet twijfelt aan de vreugdetranen niet los van verwerkonderzoeksresultaten van Frey, te pijn uit het verleden. Echte vreugvindt hij het huilen er door deze detranen bestaan dus niet. Ze zijn conclusie niet leuker op worden: eerder een uiting van opluchting. "Een aantrekkelijke hypothese vind Voor voorbeelden van de magische ik het niet. Je schrijft iemand met werking die tranen volgens Van opgekropte woede of onverwerkt Dam kunnen hebben, moeten we verdriet drie huilbuien per dag voor vooral sprookjes lezen. Raponsjes tranen genezen bhnde ogen. Grietje huilt om broer Hans en vindt vervolgens parels en edelstenen. En ook de ganzenhoedster uit Hans en Grietje huilt zich rijk. Met een citaat uit Sartre's publicatie uit 1937 'Magie en emotie', zet Van Dam zijn geloof in de traan als tovermiddel theoretisch kracht bij. Lees maar: "Men moet in de emotie en zijn problemen zijn verdwenen. niet een voorbijgaande stoornis van Dat ik stresshormonen afvoer als ik het organisme en van de geest zien, huil, zal best waar zijn, maar ik zal die van buiten af het zieleleven is komen verstoren. Zij is integendeel er geen extra traan voor plengen." Van Dam huilt liever vanwege het de terugkeer van het bewustzijn tot contact met de rijkdom van het in- de magische instelling, een van de nerlijk: "Door te huilen, wentel je iets van jezelf af Je raakt gevoelslagen waar je anders nooit bij komt. Als je maar aan de oppervlakte blijft leven, je gevoel verbijt en dichtstopt, dan kom je wellicht wel vooruit in de maatschappij, maar niet in het contact met jezelf 'Tranen maken de weg vrij naar innerlijke vreugde', vertelde defilosoofCyril Vink me eens. Dat vind ik heel mooi gezegd."

'Ergens in de hersenen wordt de conclusie getrokken: dit is een geschikte gelegenheid om in tranen uit te barsten.'

Uit de tranencollectie van Van Dam: 'Ik heb iets met liuilen.'

V

ink die als een van de eersten in Nederland de overstap maakte van de universiteit naar een eigen filosofische praktijk, ziet tranen vooral als een metafoor. Wanneer de grenzen van het oog door het traanvocht worden overspoeld, worden de grenzen van het 'Ik' overspoeld. De filosoof deelt de menselijke traan in rangordes in. Met onderaan het huilen waarin al36

belangrijke instellingen die essentieel zijn voor het bewustzijn, gepaard met het verschijnen van de daarbij behorende wereld, de magische wereld." Hoe dan ook, er moeten meer tranen worden geplengd, vindt Van Dam. Al is het alleen maar om lichamelijke klachten te voorkomen. Want het onderdrukken van tranen heeft gevolgen voor de gezondheid.

De 'brok in de keel' is het meest directe voorbeeld. Die brok kan uitgroeien tot hevige keelpijn. Daarnaast kunnen ingehouden tranen leiden tot zweten, bibberen, verkoudheid, verstoppingen en benauwdheid. Op de lange duur kunnen de gevolgen zeer ernstig worden. Mensen die zich moeilijk uiten behoren tot een van de risicogroepen voor kanker en ook maagzweer-patiënten huilen vaak niet.

W

el huilen dus. Om zover te komen, is soms een duwtje nodig, maar dat krijgen we vaak genoeg aangeboden. Speciale aandacht schenkt Van Dam aan muziek: "Voor de een is alleen het stemgeluid van de Zangeres zonder Naam al voldoende, terwijl bij anderen het horen van strijkers, als in het Adagio for strings van Samuel Barber tot vervoering leidt." Op de toptien van uitvaartmuziek prijken onder andere: Verdi's Slavenkoor, Bachs Avé Maria, Handels Largo, Griegs Peer Gynt Suite en Thijs van Leers Introspection. Van Dam vindt het verbijsterend om mee te maken hoe dergelijke ontroerende muziekstukken bij uitvaarten ten gehore worden gebracht als geluidsbehang. "En bovendien hebben de meeste toehoorders zich voorgenomen zich onder alle omstandigheden flink te houden, want verdriet kan worden uitgesteld", vertelt hij met een teleurgestelde blik in de ogen. Huilstimulator bij uitstek blijft de televisie. Veel programma's worden er min of meer voor gemaakt. Daarnaast zijn er natuurlijk de speelfilms. Nergens zoveel tranen als in de bioscoop. En ook hteratuur is een onuitputtelijke bron van ontroering, met als topper Hector Malots 'Alleen op de Wereld'. Als voorvechter van het huilen, heeft de auteur van 'De magie van de traan' er niets op tegen de emoties door televisie of film op gang te laten brengen. Zelfs niet door het meest commerciële kassucces. Uiteindelijk huilt iedereen toch om zijn eigen verdriet. D Arend van Dam, 'De magie van de traan'. Uitgeverij Kosmos, fl7,90.

VU-MAGAZINE—MEI 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen