VU Magazine 1991 - pagina 248

c/>

om een ingewikkelde taak als het koken van eten mee uit te voeren. Praktische omstandigheden en evolutionaire aanpassingsdrift bewerkstelligden een handvoorkeur voor rechts. Zo'n theorie is speculatief en aantrekkelijk, maar het waarheidsgehalte ervan valt nauwelijks vast te stellen. Meer recht van spreken lijkt de theorie te hebben, die linkshandigheid in verband brengt met afwijkingen, met pathologie. Deze benadering heeft het onmiskenbare voordeel enkele 'harde feiten' ter tafel te brengen. Het valt niet te loochenen dat onder de zwakzinnigen, kinderen met leermoeilijkheden en dyslectici (leesgestoorden) het aantal linkshandigen aanmerkelijk hoger is dan gemiddeld. Linkshandigheid zou kunnen duiden op hersenbeschadiging. Globaal gesteld, wordt het menselijk organisme kruiselings bestuurd, waarbij de linkerhersenhelft het meest te zeggen heeft over de rechterkant van het lichaam. Bij het gros der mensen zitten de taalfuncties in de linker/iem/sfee/', en dat correspondeert met een handvoorkeur voor rechts. Als er nu een beschadiging van het spraakcentrum in de linkerhemisfeer plaatsvindt, kan dit tot gevolg hebben dat het kind niet met rechts maar met links gaat schrijven.

In dit soort gevallen is het altijd zinvol oorzaak en gevolg uit elkaar te houden. Linkshandigheid an sich is geen pathologisch verschijnsel; wel kan het in sommige gevallen het gevolg zijn van een stoornis in de hersenen. In verreweg de meeste gevallen van linkshandigheid is er echter geen enkele relatie met de pathologie. Voor de handvoorkeur moet - en dat is in de ogen van hedendaagse onderzoekers de meest waarschijnlijke theorie - een genetische verklaring gezocht worden. Nu bevat zo'n theorie veel haken en ogen. Bij ouders die beide linkshandig zijn, zou je verwachten dat de kinderen dat in overgrote meerderheid ook zijn. Het blijkt maar ten dele waar. Volgens de gezondheidsenquête van 1985 geldt voor kinderen van twee linkshandige ouders, dat 19,2 procent van de jongens en 53,4 procent van de meisjes ook linkshandig is. Een aanzienlijk grotere kans dan het gemiddelde van tien procent, maar ook weer niet zo veel groter (zeker bij jongens) dat van een dwingende genetische determinatie mag worden gesproken. Bij eeneïge tweelingen komt het bovendien voor dat de een linkshandig en de ander rechtshandig is; zelden zijn beide kinderen linkshandig.

Linkshandige kunst

Aan Rembrands tekening van zijn vrouw Saskia (rechts) is af te lezen dat hij rechtshandig was: bij hem is de schaduw van rechtsboven naar linksonder getekend, Opvallend is bovendien dat in het werk van Da Vinci de schaduwpartij in de regel links van het getekende object is te vinden en bij Rembrandt rechts. De plaats van de schaduwen vormt dus zelf al een zekere indicatie voor links- of rechthandigheid.D

Alleen al aan de manier van tekenen is de linkshandige te herkennen. De schaduwpartij in de voorstudie van Leonardo da Vinci (links) is gearceerd van linksboven naar rechtsonder. Dat is de meest vloeiende beweging voor een linkshandige. Wie als rechtshandige probeert zo'n zelfde lijn te tekenen, moet zich in vreemde bochten wringen.

;f -

• .•

••• ^.^i^Ps^

A

18

VU-MAGAZINE—JUNI 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen