VU Magazine 1991 - pagina 386

Peter Birlchauser: '\k probeer de geest van het onbewuste uit te beelden, leder sctiilderij laat een ander facet van deze geest zien.'

"Alleen door het lijden aan het conflict is het mogelijk de tegenstellingen met elkaar te verzoenen. Christus aan het kruis is een treffend symbool voor het lijden onder gebrek aan heelheid of voor de weg er naar toe. Christus hangt in het midden tussen de tegenstellingen. Je zou ook kunnen zeggen: God zij dank heeft het kruis een midden, dat duidt de mogelijkheid aan om op de weg van het conflict ook de genezing te ervaren. Bij veel mensen in analyse zie ik dat zij slechts via het echt doorleefde conflict tot de ervaring van het Zelf komen. Alleen in een onoplosbare situatie treedt achter het conflict ineens het helende midden tussen de tegenstellingen naar voren." Haar vader, de kunstschilder Birkhauser, heeft, naar eigen zeggen, ook dit helende midden ervaren. Eens verscheen het in een droom aan hem, in de gedaante van een jonge knaap die op een paard zijn tuin binnenreed. Birkhauser: "Ik stond op het pad dat naar het atelier leidt en aanschouwde de komst van de onverwachte bezoeker met grote vreugde. De jongen op zijn prachtige paard maakte een diepe indruk op mij. Het paard was een klein, wild, machtig beest, een symbool van energie (het leek op een beer), en zijn huid was dik, borstelig, zilvergrijs. De jongen reed langs mij heen tussen het atelier en het woonhuis door, sprong van zijn paard en leidde het zorgvuldig weg, opdat het beest het bloembed, met zijn prachtige rode en oranje tulpen, niet zou vertrappen. Dit bloembed was (in de droom) zojuist aangelegd door mijn vrouw."

In een schilderij legde Birkhauser dit droombeeld vast, aangevuld met eigen associaties. Het is een prachtig schilderij getiteld 'Puer', jongen. De jongen is zwart om zijn oorsprong uit het onbewuste aan te duiden. Maar hij is tevens door licht omstraald. In een commentaar op dit schilderij merkt Von Franz op: "Waarheen de jongen zijn handen strekt, bloeien nieuwe vormen op. Hij werd voorspeld in de openbaring van Johannes als de knaap die naar de hemel weggevoerd werd, en vormt, zoals Jung hem duidde, een beeld van de volledige mens."

n de visie van Jung kunnen alleen dergelijke ervaringen van volledigheid of heelheid de westerse samenleving weer op het rechte pad brengen. In de puer-figuur zijn de tegenstellingen verenigd. Zij bestrijden elkaar niet meer, er heerst vrede in hem, anders dan in de opgejaagde en opjagende gestalten van de gespletene en de verbannene. Daarom bloeit de wereld onder zijn komst weer op. En, anders dan in de Christus-figuur, verenigt de jongen ook de tegenstelling tussen goed en kwaad. Hij is uit dezelfde regio van het onbewuste afkomstig als de gestalte van de verstotene die de wereld met vuur kan vernietigen. Bij de jongen is deze energie echter niet langer destructief, maar samengebald in de gestalte van het zilvergrijze paard dat door hem zorgvuldig om het bloembed van Birkhausers vrouw wordt geleid. Wertenschlag: "Wij hebben dringend behoefte aan dergelijke symbolen van heelheid. Wij leven in een wereld vol tegenstellingen en gespletenheid. Wij zijn uiteen gereten tussen intellect en gevoel, en wij hebben een natuurwetenschap en een religie die helemaal niet bij elkaar passen. Wij hebben geen beeld van de eenheid die deze tegenstellingen verbinden kan, geen wereldbeeld, geen Godservaring die natuur en geest weer samenbrengt. "We lijden bovendien onder een extreem gebrek aan echte relaties. Veel mensen kunnen hun re-

Mozaiel( in de Basilica di S. Clemente te Rome: Christus tussen een man en een vrouw in, die omrankt zijn door een levensboom: 'treffend symbool voor het lijden onder gebrek aan heelheid of voor de weg er naar toe'.

24

VU-MAGAZINE—OKTOBER 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen