VU Magazine 1991 - pagina 304

Discotheek in Mozambique. Foto Kadir van Lohuizen - HH

voor te stellen hoe de Portugezen leest geschoeid Mozambique. De door de stad moeten hebben gefla- heilstaat Mozambique is echter nooit van de grond gekomen, vooral neerd. Maputo is echter een stad in verval, vanwege de burgeroorlog waarin het en wie zijn ogen wijd open houdt, land verwikkeld raakte. Het was de kan dat niet ontgaan. De ooit frisse geheime dienst van Rhodesië (waar kleuren van de bebouwing zijn grijs toen nog een blank minderheidsen grauw geworden. Het wegdek bewind aan de macht was) die de revan de lanen zit vol gaten en de bellenbeweging Renamo opzette, het drukste straten zien er uit als een was Zuid-Afrika dat later de steun vuilnisbelt. De stad krioelt van de voor de rebellen op zich nam, en het mensen, en niet langer zijn het wel- was Mozambique dat de wrange varende Portugezen die het straat- vruchten plukte. beeld bepalen, nu zijn het arme Mozambikanen met lompen aan hun lijf. "The sunny sky is aqua-blue", dat wel, maar wie niet naar de hemel kijkt, ziet toch vooral armoede. Een man die op de rand van de stoep naast een half ingestorte put zit en er met een verroest Fanta-blikje water uit schept om zijn haar te wassen. Een stelletje mensen dat zijn bivak heeft opgeslagen onder een vervallen aanhangwagen. Een jongetje dat zo maar midden op de dag op het wegdek ligt te slapen. Een man met het opschrift 'Te gek om los te lopen' op zijn versleten t-shirt, het kennelijke resultaat van een kledinginzamelingsactie in Nederland. Waar zijn de "lovely people living free upon the beach of sunny Mozambique", waarover Bob Dylan zong?

Wie over de boulevard rijdt, hoeft weinig moeite te doen om elke gedachte aan honger en oorlog uit zijn hoofd te zetten.

M

ozambique is straatarm, en dat was het ook al toen Bob Dylan het land bezong. De Portugezen hebben zich nooit bekommerd om de opbouw van het land, en toen het onafhankelijk werd zijn ze en masse gevlucht, aUes wat los en vast zat met zich meenemend. Mozambique bleef berooid achter. De bevrijdingsbeweging Frehmo werd een politieke partij en kreeg de alleenheerschappij in Mozambique. Vol goede moed begon ze aan de opbouw van een op marxistische 30

Scholen, ziekenhuizen, wegen, bruggen en spoorlijnen zijn verwoest. Zeker honderdduizend - maar sommige schattingen spreken zelfs van een half miljoen - mensen zijn gedood. Zo'n vier miljoen mensen zijn het platteland ontvlucht en hebben de betrekkelijke veiligheid van de steden of van één van de buurlanden gezocht. De landbouw is goeddeels stil komen te liggen en er heerst hongersnood. Afgemeten aan het inkomen per hoofd van de bevolking is Mozambique nu het armste land ter wereld. Ook Frelimo zelf heeft echter grote blunders gemaakt, zo wordt de laatste tijd alom toegegeven. Het marxistische model waarvan de regering uit ging, was niet of nauwelijks geworteld in de bevolking van Mozambique. Veel ingrepen die uit dit model voortvloeiden, druisten rechtstreeks in tegen de gevoelens van het gros van de Mozambikanen: de traditionele stamverbanden werden

opzij geschoven, boeren werden gedwongen in zogenaamde gemeenschapsdorpen te gaan wonen, de kerk werd aan banden gelegd. Het leek wel alsof Frelimo erop uit was zich van de bevolking te vervreemden.

E

en paar jaar geleden moest Frelimo onder ogen zien dat het land volledig in het slop zat. Oorlog en honger teisterden het land, en licht aan het eind van de

tunnel was er in de verste verte nog niet te ontwaren. Het roer moest om, en Frelimo besloot tot een perestroika op z'n Afrikaans, zowel in economisch als in politiek opzicht. De economie van het land is inmiddels ingrijpend van aanzien veranderd. Frelimo is begonnen met een economisch herstelprogramma naar het recept van het Internationale Monetaire Fonds: in de uitgaven van de overheid is rigoreus gesneden, de inkomsten moeten stijgen, de overheidscontrole van lonen en prijzen is aan banden gelegd en de nationale munteenheid, de metical, heeft een forse devaluatie ondergaan. De ombuiging heeft een klein wonder tot stand gebracht: vroeger gingen de winkels vooral open omdat dat zo hoorde - er was immers niets te koop ~ nu is alles te koop wat een mens maar bedenken kan. "Vroeger was er niets te koop en heerste er onverschilligheid", legt een jonge Mozambikaan me enthouVU-MAGAZINE—JULI/AUGUSTUS 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen