VU Magazine 1992 - pagina 429

getuige die niet op de zitting zelf gehoord wordt - en dat is in bijna alle gevallen zo - in wezen anoniem is. De ter rechtszitting aRvezige getuige kan niet door de verdachte en verdediging ondervraagd worden. Dat is een wezenlijke aantasting van de rechten van de verdachte. Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens heeft de Nederlandse justitie daarom op de vingers getikt: dit kan niet. D e Hoge Raad heeft geprobeerd zich hier uit te draaien: de anonieme getuigenverklaring mag worden toegelaten als bewijsmateriaal, mits de rechter-commissaris verslag uitbrengt van zijn indruk van de getuige: betrouwbaar persoon of een aartsleugenaar. D e auteurs van 'Dubieuze zaken' constateren dat de Nederlandse justitie alle uitspraken van het Europese Hof, die het serieus nemen van de rechten van verdachten behelzen, naast zich neerlegt. Zij stellen voor om die uitspraken serieus te nemen, of anders de internationale verdragen maar op te zeggen, zodat Nederland zich tot strafrechtelijke bananenrepubhek kan uitroepen. Dat laatste vindt prof. Schalken wel wat kras. Maar inhoudehjk deelt hij een goed deel van de kritiek op de Nederlandse strafrechtspraak; kritiek die hij overigens zelf sinds jaar en dag naar voren brengt. "Het is waar", zegt hij, "dat de Hoge Raad niet voorop loopt om harde consequenties te trekken uit de lijn van de Straatsburgse j u risprudentie. Die Hjn betreft het beter controleerbaar maken van het bewijs en het activeren van de verdedigingsrechten wanneer de raadsman daarom vraagt. Voor de Hoge Raad büjft daarentegen de vermindering van de werklast een belangrijk punt. Formeel blijft men binnen het wettelijke kader maar, inderdaad, het oogt niet erg con amore."

Kaartenhuis Heerst nu in de Nederlandse strafrechtspleging absolute willekeur? De auteurs van 'Dubieuze Zaken' onderzochten vijfendertig omstreden strafzaken. Bij vijftien ervan konden ze aantonen dat er sprake was van liegende getuigen en bij vijf andere zaken kon op zijn minst twijfel rijzen over de betrouwbaarheid van de getuigeverklaringen. De rechter wenste met dat soort mogelijkheden geen rekening te houden. N u geeft een dergehjk onderzoek geen representatief beeld van de Nederlandse strafrechtspraak. Zeker negentig procent van de strafzaken is betrekkelijk simpel. Er is sprake van een bekennende verdachte en onomstotehjk bewijsmateriaal. In dat soort gevallen, hjkt het, kan een kind de was doen. Daar zijn geen hoogopgeleide rechters voor nodig. De moeilijke gevallen, daar waar bijvoorbeeld de verdachte ontkent en het bewijsmateriaal twijfelachtig is, vormen echter de proef op de som. En dan blijkt de papieren werkelijkheid van de Nederlandse strafrechtspraak onontkoombaar associaties met een instortend kaartenhuis op te roepen. Duidelijk is wel dat de praktijk van de strafrechtspraak bij ingewikkelde zaken tekort schiet. "Juist in gevallen waar het erop aankomt, blijkt de rechter al te vaak te falen. Vandaar dat wij heroverweging van het bewijsrecht op dit punt dringend geboden achten", stellen Crombag es. vast. Zou Johnny de dans ontspringen bij een betere regeling van het bewijsrecht? Johnny heeft één groot nadeel: hij is het prototype van de criminele junk. Hij is rusteloos en verstoort de zitting herhaaldelijk met ruw geschreeuw.

HOORSPEL VOOR EEN PERSOON.

"Houd je smoel", brult hij tegen de rechter. Hij valt de officier van justitie tijdens haar requisitoir voortdurend in de rede en de rechter moet dreigen hem de zaal uit te zetten. Zijn verleden spreekt ook niet in zijn voordeel: zijn jeugd op Curasao heeft hij grotendeels in tuchthuizen doorgebracht en in Nederland is hij al een keer eerder veroordeeld. Hij roept weinig medehjden op wanneer twaalf jaar gevangenisstraf tegen hem geëist wordt. Geteisem, is het oordeel van de buitenstaander. En die zes roofovervallen zal hij ook echt wel gepleegd hebben. Maar daar zit nu net het probleem. D e overtuiging dat een verdachte een echte boefis, mag geen reden zijn om iemand te veroordelen. O o k in dat soort gevallen bhjft het noodzakelijk te zoeken naar belastend bewijsmateriaal, maar ook naar aanwijzingen die de verdachte kunnen ontlasten. Het blijft een plicht te onderzoeken of de oorspronkeHjke bekentenis op eerlijke, rechtmatige wijze tot stand is gekomen. Een verdachte is onschuldig tot het moment dat het tegendeel bewezen is, zo luidt een van de klassieke regels van het strafrecht. Maar dat kan men als rechercheur, als rechter, of als toeschouwer op de publieke tribune - soms wel eens vergeten. Zeker bij iemand als Johnny.

31 v u MAGAZINE NOVEftABER 1092

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen