VU Magazine 1992 - pagina 350

^^as.

S P R EK

40

Niet allen die Heere Heere zeggen zullen behouden worden. Bonders, bewaarhet-panders, gekrookte-rieters, weten daarover mee te praten. Zij hekelen de voorganger die te royaal omspringt met het welmenend aanbod van genade. Je moet de mensen niet te gemakkeHjk een grondje geven; ze moeten iets kunnen vertéllen. Zo onderscheiden zij zich van de schare die de vreze des Heeren niet kent. Zeker; ook vele verworpenen worden in 's Heeren voorzienig bestel geleid om geboren te worden in de bedeling des genadeverbonds. Doch dit alles dient slechts om hen voor te bereiden op het eeuwig oordeel dat deswege te zwaarder zal zijn. Vervloekt zij degene die zich, misleid door valse profeten en dwaalleraren, voorbarig hemehng waant. Want in des Heeren eeuwig raadsbesluit """"" ligt onveranderlijk vast wie uitverkoren, wie verworpen is. Het zal enige moeite kosten ^___ om uit dit godvrezend jargon begrijpelijke taal te destilleren. Maar wie zich daartoe de moeite getroost, heeft ten slotte de kern in handen van wat in de volksmond 'zwartekousengeloof genoemd wordt: de predestinatieleer waarvan de essentie luidt dat de mens, in dit aards tranendal, zelf niets aan zijn lot m het hiernamaals zal kunnen bijdragen of veranderen; noch ten goede, noch ten kwade. Een genadeloos geloof dat, geconcentreerd in bepaalde streken van ons land, nog betrekkelijk veel aftrek vindt en des zondags - tweemaal daags, dat spreekt! - van vele kansels wordt verkondigd. Pas dan - uitgesproken in de duistere gewelven van kleine, hoekige plattelandskerken - komt de tale Kanaans, waarin het onversneden woord gepredikt wordt, ten volle

iimmtmsmM/samfsmmmimtmrnb:

R S

^.

ten in spraakgebruik en spreektrant die er op dit afgeschermde stukje erf rond Gods ruime vaderhuis te vinden zijn. En hij schrijft erover op onderhoudende wijze en met de afstandelijkverwonderde toon van de zich inlevende buitenstaander die weet wat 'empathie' wil zeggen. Er valt veel te leren èn te lachen in 'De koningin is lekker hervormd!' (uitgeverij Ten Have en alom verkrijgbaar voor slechts f 19,50!), dat op vermakeUjke wijze de kerkelijke kaart van de rechterflank van protestantschristelijk Nederland schetst. Al in zijn jeugd maakte Klei kennis met de vocale consequenties van dit zwaarmoedig geloof. Luisterend naar Bart Roest, de vader van twee vriendjes bij wie hij vaak aan huis kwam, viel hem als kind reeds op hoe '''^~" deze voorganger van het plaatselijke zwarte-kousenkerkje - geen dominee maar ____ 'lerend ouderling' - overschakelend van alledaagse naar godsdienstige gespreksonderwerpen, plotseling een ander stemgeluid voortbracht: "een klageHjke, bijna huilerige toon". Ging het over zaken van geloof en eeuwig leven, schrijft Klei, dan "deed de heer Roest de tremulant aan en als hij het tegen mij had, verwijderde hij m e teen de treurige triUmg uit zijn stem. Deze wisselingen werden met grote en charmante vaardigheid uitgevoerd." Hoe dit geloof en het spreken daarover samenhangen, is nu volstrekt duidelijk. Klei: "Het is een sombere godsdienst, waarbij meer wordt gezucht dan gejuicht en achterafis me duidelijk geworden waarom Bart Roest geen vrolijke toon aansloeg als het om godsdienstige zaken ging-"

Hel en verdoemenis door D. Prinsen tot haar recht: zacht klagend en kermend, dan weer schallend en galmend, weerkaatst door kille, kale stenen muren, weerklinken sermoenen vol hel en verdoemenis. Typisch Nederlands, nauw verweven met de vaderlandse geschiedenis, cultuur en traditie, maar voortlevend in het verborgene, buiten het bHkveld van de massa. Daarom is het goed wanneer iemand zulk duister licht eens vanonder de korenmaat tevoorschijn haalt. En wie zou het beter kunnen dan A.J. Klei, de journalist die jarenlang voor dagblad Trouw het kerknieuws verzorgde. Klei zelf is de deprimerende versie van het protestants-christelijke geloofsgoed niet toegedaan, maar hij kent er alle hoeken en gaten van, inclusief de karakteristieke variëtei-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen