VU Magazine 1992 - pagina 436

V/ie niet een guerilla v/as. Gevechtstenues vinden zij veelal hinderhjke obstakels. Degene van wie j e het niet verwacht bhjkt het meest kwaadaardig te zijn. Een kind bhjkt plotseling een bom in de hand te hebben. Een vrouw steekt een passerende soldaat een mes in de rug. Misleiding lijkt op het eerste gezicht de gewelddadigheid van de oorlog te verminderen. Het primaat van de pure, fysieke kracht wordt ingeruild voor het primaat van de strategische intelligentie, de sluwheid. Maar het tegendeel is waar. De Eerste W e reldoorlog was de eerste oorlog waarbij misleiding van de tegenstander centraal stond. Het was ook de eerste 'totale oorlog', een oorlog waarbij de gehele bevolking betrokken was. Het onderscheid tussen civiele en militaire doelen raakte uitgewist. De totale oorlog is in zekere zin de logische consequentie van de misleidingsstrategie: als je niet weet wie de tegenstander is of waar die zich bevindt, dan wordt iedereen de tegenstander. Het hele volk is een vijand die verslagen moet w^orden. Daarmee verliest de oorlog elke vorm van terughoudendheid, van gematigdheid en reglementering. Een voorbeeld van een daadv/erkelijk uitgevoerde misleidingsstrategie, is het zich vermommen als rodekruisman of als gewondenverzorger, en vervolgens als militair toeslaan. Dat kan van de andere kant een wantrouwen en paranoia ten aanzien van hulpverleners in het leven roepen. Jan Schuiten weet daarover een verhaal uit de Tweede Wereldoorlog te verteUen: "De Duitsers gaven bericht aan hun troepen op het front dat de geallieerden een lichte mitraüleur gecamoufleerd hadden als een brancard met een deken erover, zodat het leek alsof er twee brancardiers met een gewonde aan het lopen waren. Als je als legerleiding zulke dingen aan je mensen in het veld gaat verteUen, geef je ze impliciet de boodschap mee: als je mensen met een brancard ziet lopen, kun je er maar beter eerst op schieten."

Come-back

38 v u MAGAZINE IvJOVEMBER 1992

Oorlog is de voortzetting van de p o litiek met andere middelen, luidt de beroemde frase van Von Clausewitz. Maar de mede door het systematisch toepassen van krijgslisten bevorderde totale oorlog, diende nauv/elijks

JAN SCHULTEN: "BOERENBEDROG IS HET."

nog een politiek doel. Zo'n oorlog bleek nauv/elijks nog beheersbaar te zijn. Je kunt het wapengeweld niet naar believen even aan- of uitschakelen en in de juiste hoeveelheden doseren. Het middel bhjkt vervelende, moeilijk controleerbare bijwerkingen te hebben. Met de ontwikkeling van het atoomwapen culmineerde de totale oorlog in een dreigende totale vernietiging. Heel fraai wanneer je de overwinning kunt boeken door de aarde voor de helft of helemaal te vernietigen, maar waar dient het allemaal nog toe? De daadv/erkelijke inzet van atoomv/apens kan geen enkel praktisch politiek doel dienen. De oorlog had daarom als middel in de politiek, in ieder geval voor de 'beschaafde' naties, afgedaan. Zo leek het. De oorlog viert nu echter een comeback, met dank aan het ontmantelde Oostblok. De oorlog - een 'beperkte' wehswaar, een militaire interventie, zoals die nu genoemd wordt - hjkt toch een instrument in de politiek te kunnen zijn, een verlengstuk van middelen als diplomatieke druk en

economische sancties. En daarmee komt de vraag naar strategie weer op de proppen. En de vraag naar krijgshst. De krijgshst, zou misschien op grond van de ervaringen in Irak geconcludeerd kunnen worden, is een nieuw stadium ingegaan. Van oudsher was de krijgslist bedoeld om strategische plannen te maskeren en verwarring te zaaien. Een shmme speler laat zich niet zomaar in de kaart kijken. Maar in Irak vond iets anders plaats. Daar viel niet zozeer een krijgslist, maar eerder een simulatie van een krijgshst te bewonderen. Verbergen dat er niets te verbergen valt, dat is ook een kunst. Het was volstrekt duidehjk wat er volgens de regels van de logica te gebeuren stond en, merkwaardig genoeg, gebeurde alles ook volgens die regels. "De grote list is dat er geen sprake is van een echte krijgslist", analyseert Jan Schuiten. "Norman Schwarzkopf, de bevelhebber van de troepen, had volledige vrijheid van handelen. Hij kon door de militaire overmacht de Iraakse troepen gemakkelijk omvatten en de zaak door de lucht beveili-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen