VU Magazine 1992 - pagina 127

meen wordt verondersteld dat deze 'planetoïdengordel' een overblijfsel is van een planeet die ooit uit elkaar is gespat. D e grootste planetoïde meet duizend kilometer; het gros van de rotsblokken is echter beduidend kleiner. In totaal zijn er rond de vijfduizend planetoïden geregistreerd. Door onderlinge botsingen of zwaartekrachteffecten kunnen planetoïden uit hun baan worden geslingerd. Planetoïden die zich vervolgens richting zon spoeden en in een baan geraken die de baan van de aarde kruist, worden aardscheerders genoemd. Z o suisde in maart 1989 een planetoïde met een middellijn van enkele honderden meters op 700.000 kilometer langs de aarde: 'slechts' twee maal de afstand aardemaan. Naar astronomische begrippen is dit een bijna-botsing. Was het gevaarte op aarde beland, dan was bij de inslag een energie gelijk aan twintigduizend waterstofbommen vrijgekomen. Er zou een krater van tien tot vijftien kilometer zijn achtergebleven. Was de planetoïde in

zee terecht gekomen, dan zouden vloedgolven van honderden meters hoog zijn ontstaan. Een niet minder huiveringwekkend voorbeeld van een bijna-misser dateert van 18 januari vorig jaar. Toen passeerde planetoïde 1991-BA de aarde op 170.000 kilometer en vloog daarmee tussen de aarde en de maan in. Het rotsblok had een omvang van vijf tot tien meter. Was hij ingeslagen op aarde, dan was er een krater van dertig meter diep en negenhonderd meter middeUijn achtergebleven.

Vallende sterren Dergelijke voorbeelden zijn zeker niet alleen van deze tijden en staan bepaald niet op zich. Dagelijks staat de aarde en dus ook uw have en goed bloot aan een voortdurend bombardement van minuscule kosmische deeltjes: stof en gruis. Per dag dringen wereldwijd zo'n acht miljard meteoren de dampkring binnen; samen goed voor ongeveer tweeduizend ton. Als u de moeite

EEN KOMEETKERN ALS DEZE ONTPLOFTE IN 1908 BOVEN TOENGOESJKA IN SIBERIË, EN RICHTTE EEN ENORME RAVAGE AAN.

neemt om 's avonds enige tijd naar de hemel te turen, dan kunt u zich hiervan zelf vergewissen: de lichtende sporen die meteoren ('vallende sterren') achterlaten, verraden de hitte die vrijkomt als kosmische stofdeeltjes de atmosfeer binnen komen. In april 1990 sloeg een meteoriet (zo heet een meteoor na de inslag) een gat in het dak van een woning in het plaatsje Glanerbrug bij Enschede. Niemand raakte gewond. De 'Glanerbrug' (een meteoriet wordt altijd vernoemd naar de plaats waar het dichtsbijzijnde postkantoor staat) bleek een decimeter groot en een kilo zwaar. Er is becijferd dat de oorspronkehjke grootte van de meteoor minstens zeventig centimeter moet zijn geweest bij een gewicht van zeker vijfhonderd kilo. Inmiddels worden er steeds meer van dergelijke aardscheerders ontdekt. Elke maand worden er enkele aan de bestaande lijst toegevoegd. Aangenomen wordt dat dagelijks enkele tientallen rotsblokken de aarde op minder dan een half miljoen kilometer passeren. De maan is, met haar pokdalige uiterlijk, een duidelijk voorbeeld van een hemeUichaam dat veel te verduren heeft gehad van ingeslagen rotsblokken. Maankraters blijven door de eeuwen heen echter geconserveerd, omdat ze niet bloot staan aan erosie door wind en water zoals op aarde. Als onze planeet net als de maan geen atmosfeer zou hebben, zag hij er minstens zo gehavend uit. De aardse atmosfeer fungeert voor aUe kosmische indringers als een vuilverbrander; slechts de grootste meteoren doorstaan de wrijving van de dampkring. Bereiken ze dan toch het oppervlak, dan eroderen de kraters doorgaans vrij snel.

Dinosauriërs Populaire pubHcaties over aardscheerders kenmerken zich doorgaans door oorlogsmetaforen en huiveringwekkende vergelijkingen. Z o zou de kans dat een object van een halve kilometer middeUijn binnen honderd jaar de aarde raakt, één op duizend bedragen. Een gelijk risico lopen we om binnen vijfentwintig jaar een planetoïde van tweehonderdvijftig meter te verwachten. O m de kracht van de inslag te illustreren, wordt steevast gerekend in veelvouden van 'Hiroshima's'. Massale uitstervingen als gevolg van

37

vu MAGAZINE MAART 1992

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen