VU Magazine 1992 - pagina 217

tie wil schoonmaken, moet u de munten na behandeling zeer goed afspoelen, want als er sporen zuur achterblijven, oxydeert het koper daarna des te sneller." Kakkerlakken

gens anderen, dodelijk. En in Italië wordt aan Coca-Cola het vermogen toegedicht om in hete landen gevallen van acute uitdroging te bestrijden, bijvoorbeeld bij cholerapatiënten; cola zou voor dat doel beter zijn dan water. Het oplossende vermogen van cola is grotendeels een fabeltje. Stuivers gaan inderdaad glimmen van een verblijf in de cola, maar dat resultaat is ook te bereiken met andere priklimonade, gewoon mineraalwater, witte wijn en azijn, aldus Hans van Maanen in zijn 'Kleine encyclopedie van misvattingen' (1990): "Logisch, want het zwarte koperoxyde op de stuiver lost op in zuur - beter gezegd; het koperoxyde verandert bij toevoeging van zuur in een oplosbaar zout." Aan die verklaring voegt Van Maanen een praktische tip toe voor numismaten: "Als u op deze manier uw stuiver- of centencollec-

In een Coca-Colafabriek in Brazilië viel een arbeider in een vat cola. Alleen de kunststof knoopjes van zijn overhemd werden teruggevonden. Zegt men. Hetzelfde gerucht dook op in het Verre Oosten, waar het de verkoop van cola een tijdlang ongunstig beïnvloedde. Hardnekkiger dan het gerucht over de geheel verdwenen arbeider is het gerucht over de klant die een halfvergane muis aantreft in zijn flesje of blikje cola, een rechtszaak aanspant tegen de producent en als compensatie voor zijn leed of als prijs voor zijn stilzwijgen een enorm bedrag ontvangt. Dit verhaal is minder fantastisch dan het lijkt. D e folklorist Gary Alan Fine vond in gerechtelijke archieven vijfenveertig rechtszaken over muizen in frisdrank, gevoerd tussen 1914 en 1976. De aangeklaagden waren in het merendeel van de gevallen bottelaars van Coca-Cola. Het hoogste

Een ander deel van het Goliath-effect is het verschijnsel dat geruchten 'overstappen' van een minder bekend naar een bekender merk. De verdronken arbeider ver- dween aanvankelijk in een vat bier of likeur, maar het verhaal kreeg zijn grootste bekendheid toen het zich aan Coca-Cola hechtte; het regenwormengerucht ging eerst over de hamburgers van de relatief onbekende keten Wendy's en maakte toen de overstap naar McDonald's. Ook in Nederland doet het Goliath-effect zich gelden. Van het bekendste parfum, Chanel no. 5, wordt verteld dat het zijn kenmerkende geur krijgt door kattezweet (en dat daar tienduizenden katten voor worden gemarteld). En in Amsterdam doet over de grootste snackbarketen, Febo, het gerucht de ronde dat de naam daarvan een afkorting is van 'Felix-Bonzo'. Dit vanwege het katte- en hondevoer, of zelfs de huisdieren zelf, die in Febo-kroketten zouden worden verwerkt. De werkelijkheid is prozaïscher: de eigenaar begon zijn carrière met een banketbakkerij in de Amsterdamse Ferdinand Bolstraat. Maar de werkelijkheid is nu eenmaal altijd minder interessant dan het gerucht.

bedrag aan smartegeld werd in 1971 uitgekeerd aan een man die voor de rest van zijn leven zijn eetlust kwijt was: 20.000 doUar. Hij had het vijfvoudige gevraagd van de supermarkt en de bottelaar die hem hadden veroordeeld tot een dieet van kaas, geroosterd brood en noedels. H e t verhaal over de muis m de cola wordt vaker verteld dan het zich in werkelijkheid heeft afgespeeld: het heeft zich ontwikkeld tot een m o derne sage. Kennelijk is een muis in de cola bij uitstek geschikt om het sluimerende wantrouwen tegen massaal geproduceerde frisdrank tot uitdrukking te brengen. Niet iedere weerzinwekkende vondst kan dat. D e Klachtenlijn van de Keuringsdienst van Waren noteerde de afgelopen jaren onder meer een mol in een blik sperziebonen, een duizendpoot in vla en een afgebroken thermometer in een banaan. Maar dat werden geen sagen. In mijn favoriete Coca-Colaverhaal is het bedrijf de winnaar in de rechtszaal. De Amerikaanse folklorist Richard M. Dorson herinnerde het zich uit zijn jeugd, rond 1930: coladrinkers die kakkerlakken hadden ontdekt in hun flesje, eisten schadevergoeding. H e t bedrijf won de rechtszaak door een getuige te p r o duceren die verklaarde dat kakkerlakken de gezondheid niet schaden en deze bewering kracht bijzette door er voor de ogen van de jury een op te eten.

Peter Burger is de auteur van 'De wraak van de kangoeroe. Sagen uit het moderne leven', dat vorige maand verscheen bij uitgeverij Prometheus, Amsterdam.

.

39

vu MAGAZINE ME i 1 9 9 2

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen