VU Magazine 1992 - pagina 260

A

C

H

T

E

^KÊ

Futurologie: w^etenschap van de glazen bol Nieuw^sgierigheid naar de toekomst is een zeer menselijke eigenschap. Futurologen meenden die nieuAvsgierigheid te k u n n e n bevredigen. Maar h u n t o e k o m s t voorspellingen zijn niet veel preciezer dan die van niet-specialisten. Ze w^orden er alleen beter voor betaald.

Koos Neuvel

38 JUnf

1992

De aartsvader van de futurologie is zonder twijfel Michel de Nostredame, beter bekend als Nostradamus (15031566). Zo moet Nostradamus precies voorzien hebben dat de vorst Hendrik 77 tijdens een toernooi om het leven zou komen. Dat maakte wel even indruk. Nostradamus heeft zijn profetieën, die zich uitstrekken tot maar liefst het jaar 3797, in kwatrijnen vastgelegd. Voor wie niet in de occulte wetenschappen is ingewijd bevatten die profetieën vooral duistere geheimtaal. Maar gelukkig zijn er nog hedendaagse volgelingen die bereid zijn om uit te leggen wat Nostradamus voor onze tijd voorzien heeft. Zo beweren kenners dat hij de moord op John F. Kennedy, de landing op de maan en de bommen op Hirosjima en Nagasaki voorspeld heeft. Maar de voorspellingen gaan nog verder dan het recente verleden. Niet alleen moet Nostradamus voorzien hebben dat er een toenadering tussen Amerika en Rusland tot stand zou komen, maar ook dat de vriendschap slechts van korte duur zal zijn. Binnen dertien jaar zullen beide landen zich overgeven aan 'barbaarse en Iraanse leiders'. Kortom: er staat ons nog wat te wachten. Profeten, sjamanen, zieners; ze zijn van alle tijden. Altijd is er wel een publiek geweest dat gretig naar zulke toekomstvoorspellers luisterde en hun bijzondere gaven bewonderde. De toekomst boezemt bezorgdheid in en maakt nieuwsgierig. W i e heeft zich nooit afgevraagd: hoe gaat het over een paar jaar met mij, mijn familie, met de toestand in de wereld? Dat de toekomst ongewis is, klinkt

zo onbevredigend. Altijd zijn er daarom wel 'deskundigen' opgedoken die zekere antwoorden meenden te kunnen geven. Al die visionairen bezaten een door God - of een andere goed geaccrediteerde instantie - gegeven talent dat uitsluitend aan hun unieke persoonlijkheid gebonden 'was. De v/ereld van de wichelroede, de glazen bol, het koffiedik, het sterren kijken, is bij uitstek onwetenschappelijk. Zulke toekomstkennis is immers oncontroleerbaar, niet overdraagbaar en gesteld in voor meer dan één uitleg vatbare geheimtaal. • Maar ook in de wetenschap bestaat eenzelfde fascinatie voor de toekomst en heeft men gemeend exacte voorspellingen te kunnen doen. Is het met de taak van de wetenschap om de wetten van de wereld te ontdekken? Wie het over wetten heeft, spreekt over voorspelbaarheid. Onze samenleving zit niet op een willekeurige, toevallige manier in elkaar maar beantwoordt aan vaste regels en patronen. Het blootleggen van die vaste patronen moet het mogelijk maken iets over de toekomst te zeggen. Voor de natuurkundige is het, dankzij de wetten van de zv/aartekracht, mogelijk om te berekenen wanneer een appel, die van een balkon op het grasveld valt, de grond zal bereiken. O p soortgelijke wijze, zo dachten sociale wetenschappers, moet het mogelijk zijn om de ontwikkelingswetten van de samenleving te ontdekken, opdat voorspeld kan worden v/anneer een revolutie of een oorlog zal uitbreken. Dit wetenschappelijk determinisme mondde zelfs uit in een aparte tak van wetenschap: de futurologie; de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen