VU Magazine 1992 - pagina 146

Het is mij ook nooit gebleken dat ze gevoelig waren voor aansporingen om met deze praktijken te stoppen. Van de Nederlandse Bond tegen het vloeken heb ik eens een brief gehad, met een afschrift van een brief die zij van de V P R O had ontvangen. Daarin stond dat de V P R O zich niets wilde aantrekken van de bezwaren en zich gesterkt voelde door de belangstelling van een groeiend aantal kijkers en leden. Ik vind dat die beschaafde kijkers mij in de steek laten, dat ze tekort schieten als cultuurdragers." • Cultuur en vloeken gaan niet samen? Ik denk dat er in de omgang tussen mensen bepaalde conventies zijn die geëerbiedigd moeten worden. Als je in een gemengd gezelschap bent, ga je niet vloeken. Dat doe je aUeen als je je ervan hebt overtuigd dat iedereen zich zo pleegt uit te drukken. O o k voor radio- en televisie-uitzendingen die zich tot een beschaafd publiek wenden, geldt dat ze zich aan die conventies moeten houden." •

Kenmerkend voor de Veronica- en VPROcultuur is volgens u dat de aanhangers hun persoonlijk welbehagen nastreven. Hebben mensen ooit anders gedaan? U schrijft zelf dat in de zeventiende eeuw het 'natuurlijk leven' sterker was dan de kerk. "Als j e kijkt naar de publieke moraal in de zeventiende eeuw, dan zie je dat die niet van een hedonistisch beginsel uitgaat. Ik geloof dat in onze tijd het streven van de wetgever is om dat wel te doen en dat de V P R O dat van harte onderschrijft en met argumenten onderbouwt. Kenmerkend is de hele houding tegenover seksualiteit. Allerlei dingen die volstrekt onmogelijk waren voor een zeventiende-eeuwer, en ook voor iemand uit de eerste helft van deze eeuw, v/orden nu als normaal gedrag beschouwd. Je kunt dus spreken van een o m m e keer in de morele opvattingen in, globaal genomen, de laatste vijfentwintig jaar." • En u bent daar geweldig boos over? "Ik heb u al uitgelegd waarom ik boos ben op mijn cultuurgenoten." H

Maar het valt me op dat u er op een redenerende toon over praat en schrijft, terwijl u eigenlijk erg kwaad bent. "Is het verkeerd iets rustig uit te leggen, terwijl je innerlijk kookt van woede? Ik weet het niet. Het ligt er ook aan tot wie je spreekt. U zult in mijn bundel artikelen vinden die oorspronkelijk in bladen zijn verschenen die gelezen worden door mensen die in het algemeen mijn mening delen. Die benader j e dan anders dan, zeg maar, een NRC-Handelsbladpubliek. In dat laatste geval zul je meer op een rustige manier proberen uit te leggen waarom iets niet kan, terwijl dat voor je geloofsgenoten vanzelfsprekend is. "Er zitten aan de huidige veranderingen gevaarlijke kanten. Denkt u eens aan dominee Van

Amstel uit Ede, die voor wat hij in een openbaar gebed had gezegd werd aangeklaagd en bedreigd met een boete. Dat kan een vrij gevaarlijke aanslag zijn op de geestelijke vrijheid in Nederland. Daar zouden niet alleen degenen zich over moeten opwinden die er persoonlijk door getroffen kunnen worden, maar ook degenen die niet in kerk of kluis komen. Die h o ren ook te zeggen: dit is belachelijk, het kan niet. Maar die reactie hoor ik niet. Daaruit bHjkt dat mensen die gevaar lopen in de hoek geschoven te worden, niet de steun krijgen van anderen, terwijl die anderen zich wel van het gevaar bev/ust zouden zijn als het een grotere of politiek interessantere groep betrof." •

U hebt u er verontwaardigd over getoond dat kamerleden zich wel opwinden als het gaat om de schrijver Rushdie. Maar die dominee kreeg een boete van 1500 gulden, terwijl Rushdie een soort doodvonnis kreeg opgelegd. "Ja, maar de reden om voor Rushdie op te k o men is dat hij het recht van het vrije woord moet hebben. Als dat geldt voor een Engels schrijver, dan geldt dat ook voor een Nederlandse dominee." •

Als Rushdie een boete van 1500 gulden had gekregen, hadden zich daar veel minder mensen druk over gemaakt. "Dan is dat waarschijnHjk omdat mensen een weinig principiële manier van denken hebben, want in wezen praat je over het zelfde probleem. Dat geeft ook het gevaar aan. Als er nu boetes worden opgelegd, wie zegt me dan dat het daarbij blijft? Als het in onze samenleving geaccepteerd gaat worden dat uitlatingen op de preekstoel beboetbaar zijn, is het hek van de dam." B

U schrijft ook dat antisemitisme tegenwoordig in aller ogen strijdig is met het openbaar fatsoen, terwijl antichristelijke columnisten tot de staf van ieder groot dagblad behoren. Ik begrijp niet dat een historicus zo'n vergelijking maakt, in een eeuw waarin de vervolging van joden veel grotere vormen heeft aangenomen dan die van christenen. "Ik denk dat het ook hier weer gaat om het principiële verschil. Mag je iemand kwetsen in zijn godsdienstige gevoelens of niet? De rekening van één van beide partijen die nog uitstaat, mag geen verschil maken. "Ik herinner mij een televisie-uitzending over de antidiscriminatiewet, toen daar voor het eerst geruchten over gingen. De Noordhollandse jurist Abspoel zei daarin dat als je met zo'n wetgeving rechtspraak gaat bedrijven, dat ertoe kan leiden dat christenen aan het kortste eind trekken, maar dat is dan de rekening die ze krijgen voor de tweeduizend jaar dat ze de baas zijn geweest. Dat wordt discrimineren op grond van de geschiedenis. Ik vind zoiets ongepast. "Het artikel waar u op doelt, kwam niet uit de lucht vallen. W e hadden toen al een discussie

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen