VU Magazine 1992 - pagina 192

ook in andere culturen, bijvoorbeeld in de Sovjet-Unie, denkbaar is. Wat bedoelde u daarmee? "Dat is een beetje plagerig bedoeld naar de V P R O en Vrij Nederland toe. Ze zagen zichzelf juist graag als anti-burgerHjk. Je kunt zeggen dat het wat unfair is om te zeggen dat een blad als D e Telegraaf ook in de Sovjet-Unie had kunnen verschijnen. Wat ik bedoel is dat De Telegraaf zich heel erg richt op de smaak van de grote massa. Dat was voor een deel ook de gedachtengang van het stalinisme: dat kunst hetgeen is wat door iedereen mooi gevonden wordt en dat kunst de waarden van de gemeenschap belichaamt. De V P R O en Vrij Nederland belichamen daarentegen veel meer het individuahsme wat voor mij zo wezenlijk is voor het burgerdom." B

U vindt het leuk om zo wat plaagstoten uit te delen? "Ja, maar Vrij Nederland en de V P R O hebben het mij niet kwahjk genomen. Wie wel heel boos is geworden, is de classicus Guépin. Hij heeft een reeks artikelen geschreven onder de titel: 'Weg met de bohème, leve de bourgeoisie'. Een van zijn hoofdstukken heette: W e g met Drion'. Het gekke is dat hij dezelfde onderwerpen aansnijdt als ik, maar mij ziet hij toch een beetje als een crypto-communist. Ik ben niet onvriendelijk genoeg tegenover links. Uit zijn stuk krijg je de indruk dat ik een aanvaller ben van de bourgeoisie omdat ik het toch nog opneem voor de romanticus. Dat neemt hij niet. Hij suggereert dat ik gezegd heb dat het in Rusland allemaal nog zo slecht niet was omdat de Telegraaf daar ook had kunnen verschijnen. Dat is nogal bizar."

omdat die samenleving zo welwillend was die vernietigende kritiek toe te staan? "Het was heel goed dat die kritiek geuit werd. Maar die jonge mensen moesten wel weten dat als ze de burgerlijke vrijheden gingen verwaarlozen, het zowel voor henzelf als voor h u n idealen zeer gevaarhjk ging worden." B

De tegenstelling tussen burger en romanticus valt die samen met de tegenstelling tussen recht en literatuur? "Dat gaat niet helemaal op. Maar je kunt moeilijk zeggen dat het recht deel uitmaakt van de essentiële waarden van de literatuur. Het recht is de wereld van de normaliteit, alle gehjke gevallen dienen in principe gelijk behandeld te worden. Dat is voor het aristocratische, artistieke denken moeilijk vatbaar. Daar gaat men liever uit van het onvergelijkbare en het uitzonderlijke. "Mijn vriend Maarten Biesheuvel heeft opgemerkt dat de jurist en de schrijver een zorgvuldige aandacht voor het w^oord gemeen hebben. Ik heb vijftien jaar in de Hoge Raad gezeten en het is inderdaad heel belangrijk en aantrekkeUjk om de zaken heel precies te formuleren. Maar in literair opzicht levert dat geen mooi Nederlands op. Het recht mag geen dubbelzinnigheden bevatten. In de literatuur, vooral in poëzie, kan de dubbelzinnigheid van de interpretatie deel uitmaken van de rijkdom van het gedicht."

H

Kecht en literatuur, romanticus en burger, zijn dat de polen waar u uzelf ook altijd tussen bewogen hebt? "Dat spanningsveld interesseert mij inderdaad. Maar er bestaat geen twijfel over dat het centrum van mijn leven opgeslokt is door het H Toen er in de jaren zestig een nieuwe golf van recht. Ik heb ook veel meer juridische dan nietromantische opstandigheid, van anti-burger- juridische publikaties op mijn naam staan. lijkheid door het land waaide, dacht u toen: Vanaf 1946 heb ik met hart en ziel op het terdaar gaan we weer? Dezelfde vergissingen die rein van het recht gewerkt. Bij de Hoge Raad ben ik wat eerder weggegaan omdat ik nog anherhaald worden? dere dingen wilde doen; niet omdat ik er ge"Dat was het wel een beetje. Ik was niet bang noeg van had, het is het mooiste werk watje je dat de democratie direct in gevaar was. Voor kunt denken. Het recht vormt de hoofdmoot veel van wat die jongens en meisjes zeiden had van mijn intellectuele leven, maar ik had dat ik sympathie. Het was voor een deel ook j o n nooit alleen willen doen." ge-hondengedoe bedoeld om de oudere generatie op de kast te jagen. Maar waar ik helemaal geen sympathie voor had was een verwaarlo- B L7 heeft in zekere zin altijd over literatuur gezing van essentiële democratische waarden. Ten schreven vanuit het perspectief van de burger behoeve van de Derde Wereld en de onderen het recht, is het omgekeerde ook waar: dat drukte medemens zou het niet zo'n ramp zijn u het recht vanuit het perspectief van de kunst als die democratische waarden wat opzij gehekeek? schoven werden, zeiden zij. Naar mijn smaak "Nee, ik zou niet weten hoe ik dat moest doen. verwaarloosden de jongeren die waarden omdat Als ik over het recht schreef, deed ik dat heleze ze als vanzelfsprekende gegevens van het lemaal als jurist. Er zijn wel juristen, bijvoorbeeld ven beschouwden. Maar als je kijkt naar het fessurun d'Oliveira, die zich in hun stukken over aantal landen in de wereld waar een democratie recht meer Hterair geprofileerd hebben. Ik ben bestaat, merk je dat er helemaal geen sprake is natuurlijk ook geen echte literator. Ik heb esvan vanzelfsprekendheid." says geschreven die onder andere over literatuur gaan." H Vergat men te snel dat vernietigende kritiek op de samenleving alleen maar mogelijk was B Over uw literaire essays gesproken: ik heb de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen