VU Magazine 1992 - pagina 191

^^Wat ik bedoel is dat De Telegraaf zich heel erg richt op de smaak van de grote massa. Dat was voor een deel ook de gedachtengang van het stalinisme. ^^

stijl schilderden. Sinds de romantiek word je geacht origineel te zijn. "De romantiek was sterk anti-burgerhjk. Aan het einde van de negentiende eeuw en het begin van deze eeuw ontstond met de avantgarde een tweede romantische golf; het épater Ie bourgeois was essentieel voor het avantgardisme. Er bestond één mogehjk teleursteUing voor de avantgardistische kunstenaar: als de burger iets mooi vond, wist j e zeker datje fout zat."

D e romantische opstandigheid ondermijnt de democratie, dat hjkt de kern van het betoog van Drion te zijn. De romantiek is één grote iemand van het kaliber van Nietzsche zelf. Het historische vergissing en dient via de zijdeur is maar goed dat in een democratische staat zulvan het maatschappeHjk toneel verwijderd te ke geesten het niet aUeen voor het zeggen hebworden. Maar het bHjkt allemaal een graadje ben." genuanceerder te hggen. AJ in een essay uit 1944/45 schreef Drion: "Ongetwijfeld vormt B Had men van intellectuelen niet een wat meer de romantische opstandigheid een factor van beschavende invloed kunnen verwachten? onzekerheid voor de maatschappij, maar zonder "Dat is het punt. Een democratie is niet alleen haar is elke maatschappij gedoemd in verstarmaar beschavend en dat is wat intellectuelen irring en vervormeHjking ten onder te gaan. Zij riteert. Het woord beschaving heeft een uiterst is het gist, dat alleen in staat is het compacte dubbelzinnige betekenis. In een democratie deeg van maatschappeHjke conventies luchtig te heeft de meerderheid het voor het zeggen. Dat houden." Wat Drion aanspreekt in de romantikan tot stuitende situaties leiden. In Frankrijk is cus is dat die de onbedwingbare neiging heeft destijds opdracht gegeven aan R o d i n o m een het op te nemen voor de paria's van de samenstandbeeld te maken voor Balzac. Rodin heeft leving en dat hij een onverbeterHjke individueen prachtig, geïnspireerd beeld gemaakt, maar aHst is. Eigenschappen die een burgerHjke d e een meerderheid in de Parijse gemeenteraad mocratie deugd doen. zei; moeten we dit ding in onze stad hebben staan? Nooit! Dus die hebben een of andere Drion: "De romantiek is typisch een traditie die tweede- of derderangsbeeldhouwer een beeld uit het burgerdom is voortgekomen, het p r o van Balzac laten maken. Pas veertig jaar later is dukt van een maatschappij die in beweging is, het beeld van R o d i n neergezet. Dat was aanvan sociale mobihteit. H e t opkhnmaen van een stootgevend voor mensen die destijds al dat arlagere naar een hogere klasse leidt vaak tot frustistieke gevoel hadden dat ons burgertjes pas in traties, tot het gevoel niet geaccepteerd te worde loop van de tijd is bijgebracht. Zulke dingen den. D e romanticus zondert zich af van een sakunnen gebeuren in burgerhjke democratieën. menleving die hem niet begrijpt. Wanneer ik Het vervelende van de vrijheid van meningsuialtijd de burger in bescherming heb genomen ting is datje moet dulden dat er domme dingen dan is het op grond van een aan de romantiek gezegd worden. Het risico van een democratie ontleend aspect: de burger als individuaUst. is een zekere middelmatigheid, maar dat risico Lange tijd is mede onder invloed van de sociais te verkiezen boven communistische of andere listische traditie, waar ik voor een groot deel totahtaire systemen waar ten aanzien van de dichtbij sta, het individuaHsme gezien als egoïskunst een totale verstikking heerst." me. Dat vind ik een veel te beperkte visie. Voor mij is het van wezenlijk belang dat het inI Ligt de spanning ook hierin dat in een demodividu zijn eigen waarden kan bepalen. cratie compromissen gesloten moeten worden "Ik heb in de oorlog met mijn broer een illegaal terwijl de kunstenaar het liefst consessieloos blaadje gerund en toen heb ik al over 'individuzijn eigen artistieke integriteit probeert te be- aHsme in gevaar' geschreven." Drion pakt het waren? oude gebonden tijdschrift en begint voor te le"Die spanning is sedert de romantiek steeds zen. Fel haalt hij in zijn jeugdwerk uit tegen sterker geworden. In het romantische denken is wat hij ziet als het gekwezel over gemeende kunstenaar een individuele schepper die zijn schapszin en ander misseHjk oude-mannetjesgehoogst persoonhjke scheppingsdrang aan geen praat. Dan komt hij bij zijn conclusie: "Over enkel compromis mag opofferen. In het Franse het algemeen kan men zeggen dat in de k o classicisme van de zeventiende eeuw speelde de mende jaren het individu meer op zijn hoede traditie in de artistieke creatie een veel grotere zal moeten zijn voor de gemeenschap dan de rol. Je slootje aan bij een traditie. N u verweer gemeenschap voor het individu." j e j e tegen de traditie, waardoor die traditie door middel van dat verweer toch weer doorH U hebt ooit de VPRO en Vrij Nederland tywerkt. Maar toen gebeurde dat heel welbewust. pische produkten van een burgerlijke cultuur Rembrandt had leerhngen die allemaal in zijn genoemd, terwijl een blad als De Telegraaf

13

vu MAGAZINE MEI 1 9 9 2

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen