VU Magazine 1992 - pagina 415

VOORUITGANG mtmammammmmmmtSÊiammm

genaam als het malse dialect van de schipper die ze voor een daalder het stuk verkoopt. En die Urker visser die, geleund tegen het tuinhekje en lurkend aan een stenen pijp, met zijn eveneens in authentiek Urker klederdracht gestoken buurvrouw converseert, moet wel een echt onderhoudende dorpsroddel te vertellen hebben, want zij heeft er, in haar krap bemeten Urker keukentje, de omvangrijke afwas van het zondagmiddagmaal (gekookte aardappels, draadjesvlees met sju, en stoofperen, zo te zien) voor laten staan. In de stoomwasserij wordt - zondag of geen zondag - echt gewassen, en het ruikt er precies zoals de ouderwetse kookwas bij moeder thuis op maandagochtend placht te ruiken. Ook aan Lubbertje zal het niet Hggen. Iedereen is welkom in wat hij zoon van een Egmondse scheepstimmerman die ooit naar Urk emigreerde - z'n ouderhjk huis noemt. Hij woont er echt, beweert hij vol overgave, slaapt elke nacht in die bedstee daar, en verdient de kost gesmoorde uien, zo te ruiken - met het schrijven van brieven in opdracht. Dat valt niet mee, begrijpen de jongere, met balpen opgegroeide generaties, wanneer ze het schrijven met de kroontjespen, staande achter die hoge lessenaar, ook eens willen proberen. Alles is net echt, in dit buitenmuseum te Enkhuizen, dat in 1993 tien jaar bestaat. En die echtheid is voor een belangrijk deel te danken aan het feit dat al het materiaal - van gevelsteen tot dakpan, van tuinhek tot plaveisel, en van verdwenen gewaande fruitboom tot vrijwel uitgestorven legkip - waaruit dit museumdorp is samengesteld, zo authentiek mogelijk is. De honderddertig huizen, werkplaatsen, winkels en zo meer, zijn alle afkomstig uit steden en dorpen langs de voormalige Zuiderzeekust. Vaak zijn deze panden - soms niet meer dan een bouwval - in hun geheel naar hier overgebracht. En onder de handen van ervaren restaurateurs is het geheel in de oorspronkelijke, glorievolle staat teruggebracht. Die glorievolle staat gaat terug tot de periode waarin het IJsselmeer nog Zuiderzee heette; een situatie waaraan in 1932, na het dichten van de Afsluitdijk, definitief een einde

kwam. Scheepvaart, visserij en overzeese handel - eeuwenlang de voornaamste bronnen van inkomsten voor de meeste Zuiderzeesteden verdwenen grotendeels; zo ook overigens de ellende, de armoe en, niet te vergeten, de risico's van het grote water. Dat water verloor trouwens steeds meer terrein. Hele stukken werden bedijkt en ingepolderd. Een voerman laat er z'n paard nou draven, en aan de horizon leit Emmeloord. Zou het toeval zijn dat een bezoek aan het Zuiderzeemuseum - althans voor wie met de auto komt - begint aan de voet van de dijk die van Enkhuizen naar Lelystad voert? Die dijk is gelegd toen haast iedereen er nog van uitging dat, na de Noordoostpolder en Flevoland, de Markerwaard er ook wel zou k o men. Men parkeert de auto aan de voet van deze tastbare vergissing, koopt een kaartje, en neemt de boot die de bezoeker in een kwartiertje langs de door de Dromedaris gedomineerde skyline van Enkhuizen en naar het buitenmuseum brengt. Dit boottochtje kan beschouwd worden als een noodzakelijk reinigingsritueel, dat de bezoeker in staat stelt even afstand te nemen van de dagelijkse jacht op geld en status, en onbevangen de stap in een bedaagder verleden te wagen. Eenmaal afgemeerd in de haven van het museumdorp, kan en mag hij - dwalend door de stegen en straatjes; met de armen op de rug huisje in, huisje uit wandelend - met recht de tijd vergeten. Dat dit laatste vrij vaak gebeurt, valt af te leiden uit de sympathieke mededeüng op de achterzijde van het entreebiljet: "Geen tijd genoeg gehad voor het binnenmuseum? Kom gerust op een andere dag terug." Dat kan zonder extra kosten. Want met aangehechte controlestrook blijft de kaart nog het hele jaar geldig. Binnen- en buitenmuseum op één dag is ook eigenlijk wat teveel van het goede. En bovendien is het binnenmuseum een beetje een anti-climax voor wie eerst ogen, neus en oren in het buitenmuseum royaal de kost heeft gegeven. Helemaal eerlijk is dat niet; het binnenmuseum is zeker de moeite waard. Reden waarom het aanbevehng verdient eerst

het binnen- en pas daarna het buitenmuseum te bezoeken. Maar - oh luxe-probleem - dan mist men weer het reinigingsritueel van het boottochtje... Enfin, u zoekt het maar uit! Wij losten het probleem op door voor het binnenmuseum ten tweeden male de reis naar Enkhuizen te aanvaarden. Het binnenmuseum bestaat al veel langer dan het buitenmuseum, maar is in de voorgaande jaren ingrijpend gereorganiseerd. Permanent zijn de tentoonsteUingen over de visserij, de walvisvaart en, sinds begin dit jaar, over de strijd tegen het water; exposities zoals je ze van een rijksmuseum mag verwachten - niet minder, maar ook niet veel meer dan dat. Maar veruit de meeste indruk maakt de grote Schepenhal waarin zeer uiteenlopende typen vaartuigen die de Zuiderzee hebben bevaren - van uit de kluiten gewassen botter tot fragiele pieremachochel - vertegenwoordigd zijn. Tussen al dit meer of minder zeewaardig ogend fraais, ligt een glanzend gelakte boeier uit 1886, die de naam 'Sperwer' draagt. Dit plezierjacht werd in 1926 verkocht aan de Engelsman Merlin Minshall; een avonturier en romanticus pur sang, zoals zal blijken. Zojuist getrouwd scheepten hij en zijn bruid zich in op deze Sperwer om er de Noordzee mee over te steken en vervolgens, bij wijze van huweHjksreis, de Donau mee af te varen, richting Zwarte Zee. Niet uitsluitend een pleziervaart was het, naar het verslag leert dat hij zelf van deze reis schreef. In de landen die MinshaU met zijn gade bereisde spioneerde hij in opdracht van de Britse regering. Zijn codenaam? 007! MinshaUs baas, lan Fleming, herschreef de avonturen van zijn varende ondergeschikte in een serie boeken die, inmiddels verfdmd, w e reldfaam genieten. James Bond in Enkhuizen! Dat is toch een reden temeer voor een bezoek aan het Zuiderzeemuseum?!

Pajksmuseum Zuiderzeemuseum, Enkhuizen. Het binnenmuseum is het gehele jaar geopend; het buitenmuseum van begin april tot eind oktober. Telefonische inlichtingen: (02280) 10122.

17

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen