VU Magazine 1992 - pagina 76

K

,;^pr

mi. ^ ^ ^

ningscène heeft grote consequenties: voor de rest van de film zullen we ons met de hoofdpersoon identificeren en zelfs het meest gewelddadige optreden met instemming begroeten. Het geheim van de inleving, zegt Otten bovendien, berust op een geheim. Hamlet probeert te verbergen dat hij weet dat zijn vader vermoord is, Oedipus heeft zelf zijn vader vermoord. Als toeschouwer weten we dat, maar de mensen in het stuk w e ten het niet. "Altijd weten wij iets wat anderen (nog) niet weten en begint de inleving met een geheimhoudingsplicht", schrijft Otten. Doordat wij meer weten van de hoofdpersoon dan anderen, beginnen we zijn bewustzijn binnen te treden. W e worden zijn medeplichtigen. Allemaal ongetwijfeld waar. Maar bij veel films ontbreken zulke subtiele mechanismen nagenoeg geheel. Toch weten ze inleving op te roepen, gezien de hartstochtelijke kreten die de acties van R a m b o begeleiden. Ik vermoed dat zulke kreten weinig te maken hebben met een diep door de ziel snijdende woede, en eerder vergelijkbaar zijn met het gevoel dat optreedt wanneer je favoriete voetbalclub een tegenstander vernedert. Kracht, techniek en vin-

dingrijkheid zijn daar doelen in zichzelf geworden. Dieperliggende, psychologische motieven ontbreken geheel. In geweldsfilms a la R a m b o ontbreekt iedere subtiHteit, er valt geen beweging het personage in te maken, aangezien het personage zo plat als een dubbeltje is. Dubbelzinnigheden bestaan niet, er is geen geheim dat de hoofdpersoon met de toeschouwer deelt, alle gegevens liggen van meet af aan open en bloot op tafel. In R a m b o II moet Sylvester Stallone enkele Amerikaanse krijgsgevangenen in Vietnam bevrijden. Zijn onderneming krijgt de allure van een mythische strijd van Goed tegen Kwaad. Mokerslagen Verwarring over wat het Goede en wat het Kwade is, bestaat niet. De vijand is een vergaarbak van elementen van het Kwaad: in Vietnam opererende Russische officieren die er uitzien als blonde Germanen. Stallone, daarentegen, met zijn lange haren en zijn haarband om, is bijna een Christus-figuur. Onkwetsbaar is hij; wanneer hij in een open veld van aUe kanten met mitrailleurs onder vuur wordt genomen, treft op

wonderbaarlijke wijze geen enkele kogel zijn lichaam. De inleving heeft in zulke films niets te maken met het naar binnenkruipen, het Hchaam van de hoofdpersoon in. Het is een identificatie die aan het oppervlak blijft, een bewondering voor het lichaam zelf Wat toegejuicht wordt is de gespierdheid van het lichaam, de snelheid van de acties, de kracht van de uitgedeelde mokerslagen. Geen psychologische, maar een fysieke identificatie. Vooral het sportschool- en fitnesspubliek kan er heel wat van zijn gading in vinden. Sympathie, zegt Willem Jan Otten, is het meest raadselachtige wat een film wekken kan. Reden voor de essayist om zich uitvoerig over dit verschijnsel te buigen; reden voor de wetenschapper om zich daar verre van te houden, bang als hij is in een mijnenveld van ongrijpbaarheden en oncontroleerbaarheden verzeild te raken. Maar voor het modale publiek bij een actiefüm heeft sympathie niets raadselachtigs. Een kwestie van neerknuppelen en er overheen gaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen