VU Magazine 1992 - pagina 306

S P R E K E R S "Er zijn toespraken die voor aansprekend doorgaan, omdat ze een opsomming geven van woorden met een positieve klank. Als gongslagen suggereren ze een overvloedige maaltijd. Solidariteit, zegt de spreker. Rechtvaardigheid. Gemeenschap. De hoorders voelen zich warm worden van eensgezindheid en offerbereidheid. Maar eigenhjk zegt hij niets. Verantwoordelijkheid. Bimbam. Nuchterheid. Boemboem. Zorgzame samenleving. Tik-tak. Zusterschap. Tmgel-tangel. Evangelie. Tetteretet. Klinkende termen zonder inhoud." "Wat een inspanning kost het om stil te blijven zitten als een uil in het daglicht, niet te giUen, niet het stopcontact uit de robot te trekken. Maar de hoorders zeggen dat het mooi was. Alsof er iets gebeurt, als iemand een frase aan een frase koppelt. Alsof een verbale uiting een echt woord wordt, als ze zich met enige nadruk aandient." "Het was weer een goed ^^-> woord, zeggen ze, want het was zo... (ik voel het al aankomen)... zo verantwoord. Een prachtig woord dat mij met één slag platslaat. De spreker hanteerde de voorgeschreven code op de afgesproken toonhoogte. Hij speelde de rol waarvoor het gironummer al genoteerd was. Door nooit verder te komen dan tot zichzelf-repeterende frasen blijft hij ongevaarlijk. Algemene waarheden hebben geen scherpe kanten. Ze rusten in een vetlaag van eenzinnigheid. Met het citeren van gemeenplaatsen wordt het denken afgekocht."

40

Heeft hij die avond een in show verpakte liefdadigheidsactie op tv bekeken? Wellicht Brinkman gezien bij NOS-laat? Het gesprek met de minister-president, of de radiopreek

vu f/>GAZ!I JE JUl/AUG IW2

hem, steeds opnieuw, maar niet te binnen wiUen schieten. Want hij verzet zich; neemt er geen genoegen mee dat zijn toestand uitzichtloos is. In de krant doet hij nu en dan op onthutsend eerlijke wijze verslag van zijn strijd. Toen de dood Okke Jager theoloog, dichter, en b o venal begenadigd spreker eind januari van dit jaar dan eindelijk kwam halen, kon hij schrijven noch spreken; bladloos en monddood bezweek hij.

Jager door D. Prinsen

van een coUega beluisterd? Het doet er niet toe. De zweep erover!, heeft hij gedacht en meteen de pen ter hand genomen om in ranselend proza de nietszeggendheid van de m o dale vaderlandse spreekstalmeester en zijn apathisch pubhek de kast uit te vegen. Het boze stukje dat hij schrijft, en waaruit bovenstaande fragmenten geplukt zijn, staat op 17 april 1991 in dagblad T r o u w onder het kopje 'Kinderijsje'. Diezelfde dag wordt Okke Jager opgenomen in een ziekenhuis, waar men een kwaadaardige tumor in zijn hersenen constateert. Al snel slaat de bijbehorende afasie toe. 'Kwaadaardig' is een van de woorden die

De stukjes die hij over zijn ziekte voor T r o u w schreef, zijn (samen met de tekst van een aan hem gewijde tv-documentaire, en die van de uitvaartdienst) terecht aan de vergetelheid van het al te vergankelijk krantepapier ontrukt door uitgever T o n van der W o r p van Ten Have, die ze bundelde in 'Hoe kostbaar is een kwetsbaar mens' (de titel is ontleend aan een gedicht dat Jager schreef kort voor zijn ^^^ ziekte zich openbaarde). Het is het verslag van een ontdekkingsreiziger van het menselijk intellect, een pionier van het woord, die reddeloos verdwaalt in de steeds meer overwoekerd rakende kronkelgangen van het eigen brein. Dat proces is morbide en roept bij de machteloze lezer verontwaardiging en ongearticuleerde kreten van ontsteltenis op. Maar - en ik citeer nog maar even uit Jagers 'Kinderijsje' - "Volgens het telkens wisselend verwachtingspatroon moeten ook mijn woorden pastoraal verantwoord zijn, of bijbels verantwoord, of taalkundig verantwoord, of wetenschappelijk verantwoord, of journaHstiek verantwoord, of aUe vijf tegelijk, maar in elk geval verantwoord. O p de kansel, achter de katheder of in de krant gilt men niet."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen