VU Magazine 1992 - pagina 464

De directe voorlopers van de homo sapiens moeten zich deze werpvaardigheden in betrekkelijk korte tijd eigen hebben gemaakt door, met steeds toenemende trefzekerheid, prooien met stenen te bekogelen. (De zogenaamde 'vuistbijlen' die in veel delen van Afrika en Europa in grote aantallen werden teruggevonden, zijn, als Calvins theorie juist is, dan ook geen bijlen of slagwapens, maar voorhistorische projectielen.) D e nauwkeurigheid en kracht die nodig zijn om over enige afstand een bewegend doel te raken, vereist een perfecte timing. Gezien de uiterst korte tijd — het gaat hier om niet meer dan enkele duizendsten van seconden — die de uitvoering van een worp duurt, is bijstelling of correctie (de zogeheten feedback) tijdens de actie zelf niet mogelijk. Te verwachten zou zijn geweest dat de natuur, in langlopende evolutieprocessen, vervolgens in die behoefte aan perfectie ging voorzien door de ontwikkeling van gespecialiseerde segmenten in de hersenen, die zich uitsluitend met de timing van het werpen zouden gaan bezighouden. Maar dat is nu juist niet gebeurd, aldus Calvin. Een perfecte werptechniek werd mogelijk gemaakt door een groeiend aantal ongespecialiseerde hulptroepen in het leven te roepen, gevormd door talloze, nagenoeg identieke neuronen of zenuwcellen. Afzonderlijk mochten die neuronen nog zo onnauwkeurig zijn in het afgeven van hun individuele prikkel; maar eenmaal, na veelvuldig oefenen, goed op elkaar afgestemd, leverden zij, en bloc en dankzij de wet van de grote getallen, de verlangde nauwkeurigheid. Calvin gebruikt hiervoor de metafoor van een groot zangkoor, waarin timing en toonhoogte van enkelingen niet perfect hoeven te zijn, maar v/aarin het grote, massale geheel, uiteindelijk dan toch exact het juiste geluid op het juiste tijdstip voortbrengt.

22 v u MAGAZINt DECEWEER 19?2

zetten van enorme aantallen 'ongeschoolde krachten'; een conclusie die in zekere zin ook geldt voor de werking van het gehele brein. Niet het een of andere hoog ontwikkelde specialisme van een enkele geïsoleerde hersencel, is verantwoordelijk voor de unieke cerebrale vermogens van de mens, maar juist het grote aantal ongespecialiseerde hulptroepen die met elkaar de symfonie van ons bewustzijn orkestreren en dirigeren. En zo rekent Calvin terloops meteen ook af met het oeroude idee-fixe inzake het geheugen, als zou er een aanwijsbaar plekje in de hersenen te vinden zijn, waar bijvoorbeeld het portretje van dat ene familielid ligt opgeslagen, dat bij een volgende ontmoeting, 'voor de geest gehaald' wordt om herkenning van de persoon in kwestie mogelijk te maken. Belangrijkste consequentie van Calvins redenering is echter, dat het cerebrale potentieel van ontelbare aantallen neuronen, dat we danken aan onze jagende voorouders, door zijn ongespecialiseerde karakter multi-inzetbaar was en is; gebruikt kon worden dus, voor heel andere doeleinden dan het werpen en de jacht. Niet alleen het virtuoos en routineus spelen van een lastig muziekstuk werd via deze omvangrijke machinerie mogelijk, maar ook de ontwikkeling van de taal, het maken van toekomstplannen, en niet in de laatste plaats ook het ontstaan van dat typisch mensehjke zelfbewustzijn.

Iedere willekeurige ballistische beweging, zegt Calvin, vereist een zeer uitgebreid neuraal apparaat dat zijn eigenaar in staat stelt vooruit te plannen; zo'n omvangrijke apparatuur is niet nodig bij bijvoorbeeld bewegingen als lopen, het plukken van een vrucht, of het naar de mond brengen van een kopje koffie. Bewegingen van het laatstgenoemde type verlopen, relatief gezien, namelijk zo traag, dat tijdens de uitvoering ervan nog tijd genoeg is voor kleine koerswijzigingen. Die mogelijkheid tot het Mulfi-'mzetbaar aanbrengen vzufeedback-correcties is bij een ballistische beweging, die zich in enkele milliseconden voltrekt, uitDeze verklaring van Calvin omtrent de ontwikkeling van gesloten; reden waarom elk onderdeel van die actie tevo'ballistisch-motorische', menselijke vaardigheden, bevesren zorgvuldig gepland moet worden. tigt de grondgedachte dat niet het uitkristalliseren van Voor dit planproces zijn 'wachtlijnen', of'seriële buffers' steeds meer specialismen het Leitmotiv vormt in de evolunodig (door Calvin aanschouwelijk gemaakt met het tie, maar veeleer het op een verkwistend grote schaal invoorbeeld van het telefoontoestel dat een geheugen heeft om uw tien meest gekozen nummers VOOR HET SPELEN VAN EEN RAZENDSNEL ARPEGGIO MOET DE PIANIST EEN BEROEP DOEN OP te onthouden en dat daartoe tien CEREBRALE POTENTIES DIE REGELRECHT ZIJN TERUG TE VOEREN OP VERMOGENS DIE ZIJN PREHISTORISCHE VOOROUDERS ONTWIKKELDEN IN HUN STRUGGLE FOR LIFE wachtHjnen paraat heeft), omdat tijdens het moment suprème van een ballistische beweging, tientallen spieren prompt en adequaat bediend moeten kunnen worden. Z o wordt de beweging, aldus Calvin, "een nauwkeurig georkestreerde tijdruimtelijke reeks." De naar de muziek verwijzende woordkeus gebruikt Calvin ook hier weer niet voor niets. Muziek is namelijk een van de grootste raadselen waarvoor de evolutietheorie ons stelt. Het bestaan van dit wellicht prettige, maar voor de overleving van de menselijke soort volstrekt nutteloos Hjkende fenomeen, is nameHjk regelrecht in strijd met de steeds adequate; re aanpassing aan de omgeving, die : als belangrijk uitgangspunt geldt in de I evolutieleer. Antropologen hebben wel geprobeerd muziek alsnog een

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen