VU Magazine 1992 - pagina 173

•Hi

1S#**''-^

Om een* tamer te versieren , AJs men slechte m.uren heejt p Of in vochtige vertrekken , Van een' oude woning leeft. Worden zij alom behangen f Met papier, cf doek^ of leer. En dit geeft de slechtste muren f Schoonheid, glans en netheid itieêr» Zoo is ook het mensch'>lifk> leven , ' / meeste is maar , slechts jjd*le schijn / Want het schoonste kleed dekt dikwijls f

Sun , die >t minst ivelt>arend zijn. BEHANG EN DE MORAAL

ren tachtig in gang gezet door de vrouwenemancipatie en de beginnende toetreding van vrouwen tot de arbeidsmarkt. Maar de zachte kleuren en romantiek die nu in de mode zijn, verklaart hij met ditzelfde verschijnsel: de werkende vrouw zou, na haar zakelijke beslommeringen, weer behoefte hebben aan een romantisch interieur. Een weinig consistente redenering dus.

Volkscultuur Misschien is het nog te vroeg voor dit soort gedetailleerde constructies. Ik vraag het Ineke Stroucken, directrice van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en samenstelster van het NCV-boekje. Wat zijn de belangrijkste vragen op het gebied van de cultuurgeschiedenis van be-

hang? Stroucken wil eerst even kwijt dat ze in dit verband Hever van sociale geschiedenis spreekt. Dat wil zeggen: geschiedenis met speciale aandacht voor groeps- en klassegebonden onderwerpen. Voor wat behang betreft betekent dit dat de nadruk verschuift van het kunsthistorisch waardevolle behang der rijken, naar behang aan de muur bij bijvoorbeeld arbeiders en boeren. Het N C V kiest voor onderzoeksobjecten in de huis-tuin-en-keukensfeer, zoals behang en kamerplanten, juist omdat ze zo herkenbaar zijn: iedereen heeft er mee te maken en iedereen weet er wat van af; typische volkscultuur. Via zo'n tastbaar onderwerp ontstaat er een beeld van het dagelijks leven van gewone mensen. Volgens Stroucken weerspiegelt de

•I

wooncultuur een levensvisie. "Dat is bijvoorbeeld te zien aan de hchte en heldere interieurs van de jaren vijftig. Daarin werden de idealen van de de binnenhuisarchitecten van Goed W o n e n zichtbaar: een harmonisch gezinsleven, gezeUigheid en hygiëne. Het behang uit die tijd moest een warme kleur hebben, als tegenwicht tegen het Hollandse klimaat." Een probleem is, dat er zo weinig historische bronnen zijn betreffende de wooncultuur van gewone mensen. Toch heeft Ineke Stroucken met behulp van de gegevens die het N C V tot nu toe verzameld heeft een hypothese geformuleerd: "Rond 1850 gebeurt er iets op woongebied. Mensen beginnen kamerplanten in huis te nemen en gaan behang op de muren plakken. Dat heeft te maken met het feit dat de burgerlijke stand probeert haar eigen woonidealen als huiselijkheid en hygiëne over te brengen op de arbeidersklasse."

Uitlopers De introductie van behang heeft volgens Stroucken veel te maken met diezelfde woonethiek, en dan opvallend genoeg vooral met het streven naar hygiëne. D e associatie tussen behang en hygiëne is voor moderne mensen misschien vergezocht, maar valt te illustreren met de ontwikkeüng van het behanggebruik op het platteland. O p boerderijen werd behang het eerste gebruikt in de bedstede. Daar was het bedoeld om stof dat uit de kieren tussen de planken kwam tegen te houden. Z o ' n bedstede was vaak boven de aardappeikelder gebouwd. Dat gaf een vieze muffe lucht en bovendien kropen de uitlopers, tussen de planken door in de strooien matrassen. Volgens ouderen die door Stroucken werden geïnterviewd, diende het behang om de stank en de aardappeluitlopers tegen te houden. Stroucken: "Waarschijnlijk hielp behang niet tegen uitlopers, maar het geeft wel aan dat er een verband is tussen behang en hygiëne."

De tentoonstelling 'Behang, onze derde huid' is tot 27 april te zien in het Fries Museum in Leeuwarden, en van 29 juni tot 7 september in Helmond.

.

39

v u MAGAZINE APRIL 1992

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen