VU Magazine 1992 - pagina 329

"In de ogen van de rationalist met zijn voorkeur voor universele regels, ben ik zonder twijfel een anarchist. Beweren dat het bedrijven van wetenschap gehjk staat aan het kiezen van instrumenten uit een gereedschapskist, is voor een rationalist je reinste anarchie. Maar of ik mijzelf ook zo zie? In ieder geval ben ik in mijn persoonlijke leven geen anarchist. Ik leef heel regelmatig, altijd om dezelfde tijd opstaan en ontbijten. Mijn gezondheidstoestand was erg slecht en die regelmaat maakt het mogeHjk mij wat beter te voelen. Ik wil graag gezond blijven en wanneer je op anarchistische wijze leeft, stort je op een kwade dag in. Wanneer ik in Zwitserland woon, vraagt mijn vrouw Grazia, hoe ik het toch altijd uithoud in dezelfde om-

De lezer van de kop van dit verhaal probeert wellicht eerst, vanvv/ege die th's, om er Engels uit te halen, en komt er dan niet uit. hHet oude Duits schreef meermalen ook die th, op plekken waar het Nederlands de d gebruikt. Hoe dit zit, dat legge de taalkundige uit. Mooi geserreerd die Luther-vertaling van Lucas 10:24. Het betreft het antwoord van Jezus aan Martha, toen deze klaagde bij hem dat haar zuster Maria steeds naar hem zat te luisteren in plaats van haar te helpen bij de vaat. Unum necessarium esf, hielden mijn leermeesters de Jezuïeten mij op kostschool meermalen daags voor, in een bij hen beter passende taal met - in dit geval - veel meer syllaben. Ook Nietszche hanteerde het als lijfspreuk. Te verwachten is dat niet allen de inhoud van het geestelijk heil, hoewel dat toch allen nood doet, op dezelfde wijze verstaan. Hoe dan dit veelvormig geestelijk heil deelachtig te worden? Met boeken natuurlijk. Boeken! Leermeesters hebben is mooi, zij vergen ook minder inspanning don boeken die immers niet terugpraten, zodat ae heilsbegerige het geloof zelf moet uitzoeken. Daarom is de beschaving van een stad te lezen uit de kwaliteit van zijn boekhandels. Volgens mij gingen Sodom en Gomorra onder door gebrek aan boekhandels. Het boek bevordert bovendien de sancta solitudo, de heilige eenzaamheid. "De eenzaamheid is de gezellin van de stilte die tot bespiegeling voert. Bespiegeling leidt tot schrijven. Schrijfsels worden boeken. Boeken geven weer te denken." Zo schrijft Antoine Bodar, in zijn essaybundel 'Gezellin van de sfilte', die dit jaar verscheen bij

geving. Maar dan antwoord ik dat het er voor mij iedere dag anders uitziet. "Ik speel graag de anarchist als ik teveel serieuze mensen om mij heen heb. Dat kan ik niet verdragen. Ik houd ervan andere mensen te vermaken. Een goede vorm van vermaak geeft j e zowel een gevoel van lichtheid als dat het intellectueel iets oplevert. Voor mij is het heel belangrijk dat die twee dingen samen gaan. " O p politiek gebied ben ik nauwelijks actief ik ben zeer op mijn privé-leven gesteld. Grazia (Feyerabend kijkt omhoog naar zijn vrouw die naast hem op de bankleuning zit) ben ik eigenlijk een anarchist?" Grazia doet er het zwijgen toe.

COLUMN ERIK

J U RG E N S

EINS THUT NOTH Uitgeverij Balans, als vierde van een reeks waarin als tweede en derde bundels vanjohan Polak (zaliger gedachtenis, god hebbe zijn ziel) zijn verschenen. De vorm is reeds een lust voor hand en oog, net zoals Polok's prachtige uitgaven (Atheneum - Polak & van Gennep) van weleer. Bodar bestaat. Wij zien hem regelmatig op onze televisie, erudiet in gesprek met deze en gene, temet uitbarstend in fraai Gregoriaans als dat nodig is om deze rite te illustreren (of beter, te soneren). De achterzijde van zijn boek laat een zogenaamd dedicatieportret zien (de schrijver draagt het boek op aan de gezellinnen van de stilte). De flaptekst zegt dat hij theoloog, filosoof, historicus en kunsthistoricus is. Bodar bestaat dus, al had ik die naam aangezien voor een anagram van Dabor: (latijn voor) ik zal cadeau gegeven geworden - de voornaamste maatschappelijke functie van het boek in ons digitale tijdperk. Hij bestaat, en hij levert ons veel stof voor bespiegeling. Het langste artikel is tevens het meest

aansprekende. Het gaat over de oorsprong van het geleerdenportret. W i e kent niet die portretten van Erasmus, van de hand van Holbein, van Dürer en van Matsijs: in afzondering gezeten, zijn boeken om hem heen, toog aan, baret op, zoals professoren nog altijd in hun studeerkamertje zitten? Bodar vertelt een ontroerend en voor boekenliefhebbers extra boeiend verhaal bij het portret van Erasmus dat Quinten Matsijs in Antwerpen maakte. Het is een deel van een tweeluik, op het andere staat Pieter Gillis, humanist en stadsgriffier van de Scheldestad. In 1515 was Thomas More naar Vlaanderen gestuurd door Hendrik VIII. Erasmus, toen in Engeland, had zijn geestesgeïijke een aanbeveling meegegeven voor zijn vriend Gillis. Tijdens dat contact moet de grondslag zijn gelegd voor More's Utopia', welk werk immers aan Gillis werd opgedragen. Als Erasmus in l o T Z , terug uit Engeland, in Antwerpen is geven Gillis en hij de opdracht voor het dubbelportret aan Matsijs: een souvenir van vriendschap om aan More te sturen. (Bodar beschrijft de boeken die in de portretten op de planken staan. Daarbij is ook Erasmus' Lof der Zotheid, welke titel een woordspeling bevat op de naam van More: in het Grieks is immers die titel - geschreven met latijnse letters - Encomion Moriae.) Dat is pas niveau. Tegenwoordig maken we een kiekje in de bistro en sturen het via Tante Pos met de subtekst "jammer dat je er niet bij was". More krijgt de panelen in een lederen foedraal toegestuurd, en schrijft opgetogen terug. Eins thut Notn, maar hoger nog is de vriendschap.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen