VU Magazine 1992 - pagina 328

^^Ik werd driemaal door kogels getroffen en zat in de sneeuw met de gelukkigmakende gedachte: nu is de oorlog voor mij eindelijk voorbij en kan ik terug naar mijn geliefde astronomieboeken. ^^ U bent tegen iedere vorm van dogmatisme. In hoeverre is die houding voortgekomen uit uw eigen ervaringen met het wel zeer dogmatische nationaal-sodalisme? "Die invloed is er nauwehjks. De oorlog was voor mij een studie-onderbreking waar ik zo snel mogelijk doorheen wilde. Toen ik opgeroepen werd dacht ik: waarom moet ik verdomme meedoen met de oorlogsspelletjes van zo'n horde idioten. Ik meldde mij aan voor de officiersopleiding omdat ik mij op die manier het beste dacht te kunnen drukken voor het vechten aan het front. Maar uiteindelijk moest ik er toch aan geloven. O p de Duitse terugweg van het oostfront werd ik omgeven door vluchtende infanterie-eenheden, burgers, hulpofficieren die ik - omdat de hogere officieren ineens onvindbaar v/aren - plotseling allemaal bleek te moeten commanderen. Die kleurrijke chaos had iets weg van een toneelvoorstelling en ik vergat voorzichtig te zijn. Ik werd driemaal door kogels getroffen en zat in de sneeuw met de gelukkigmakende gedachte: nu is de oorlog voor mij eindelijk voorbij en kan ik terug naar mijn geliefde astronomieboeken."

geven. Als dat oordeel slecht uitpakt is dat jammer, maar er is niets aan te doen." Sterker dan de ervaringen in de oorlog, is de invloed van het theater bepalend geweest voor het denken van Feyerabend. Als student vermoedde hij kort na de oorlog dat in wetenschappelijke debatten niet zozeer argumenten maar theatrale talenten de doorslag geven. Hij nam de proef op de som: in discussies verdedigde hij met grote zelfverzekerdheid volstrekt absurde standpunten. Innerlijk sidderde hij - als klein studentje in de academische leeuwenkuil van angst, maar al spoedig was hij een volleerd acteur geworden en zag hij zijn veronderstelling bevestigd.

H

18 v u MAGAZINE SEPItMËER 1 W 2

^

U hebt eens gezegd dat het de grootste vergissing van uw leven is geweest een aanbod af te slaan om assistent te worden bij de toneelgroep van Brecht. "Dat neem ik terug. Brecht was een zak. Ik heb hem maar één keer ontmoet maar ben naderhand meer over hem te weten gekomen. De aanhangers van Brecht zijn helemaal verschrikkelijk, nog erger dan de aanhangers van Popper." •

Niettemin heeft ook uw geschreven werk iets theatraals, u lijkt een passie te hebhen voor het spelen van rollen. "Schrijven is inderdaad een vorm van toneelspelen. Een man die een artikel schrijft neemt heel duidelijk een pose aan. Wat mij daarbij interesseert is het probleem van Brecht. Die constateerde dat mensen zich door gebeurtenissen op het toneel gemakkelijk laten meeslepen. Ze laten zich aantrekken als vliegen door honing. Ze identificeren zich met de hoofdpersonen en leveren hun kritische vermogens in. Het idee van Verfremdung moet die kritiekloze identificatie bemoeilijken. H Als er geen directe invloed van uw oorlogser- "Ik vind niet dat Brecht zelf zijn theorie goed varingen bestaat op uw denken, waarom bent ten uitvoer heeft gebracht. Kent u zijn Mutter u, naar ik begrepen heb, dan nu bezig met Courage? Daarin wordt het leven geschetst van het schrijven van uw autobiografie? een vrouw die profiteert van de oorlog, een "Dat doe ik niet omdat ik geloof een groot man echte parasiet. Maar aan het einde van de voorte zijn. Het idee kwam bij mij op bij de herstelling denkt het publiek toch: ach, wat een ardenking in 1988 van het feit dat Oostenrijk me, zielige vrouw. Helene Weigel heeft wel gezich vijftig jaar eerder bij Duitsland aansloot. Er probeerd om Mutter Courage op een heel abwerden abstracte, verheven woorden gesproken stracte wijze te spelen, om het parasietachtige over de noodzaak van vrijheid en over het leren van haar karakter op de voorgrond te plaatsen, van het verleden. Maar ik was er in 1938 bij en maar erg goed slaagde zij daar niet in. weet nog hoe blij de Oostenrijkers destijds wa"Toch heeft die theorie van Brecht iets goeds ren. Massaal juichten ze Hitler toe. Als ze hem en probeer ik voor mijzelf daar altijd iets mee te toen hadden willen opblazen, waren er ook doen. Je wilt iets schrijven dat boeiend is, iets heel wat Oostenrijkers de lucht in gegaan. Ik v/aardoor mensen blijven doorlezen, maar tegeergerde me aan iemand als Waldheim. Ik kan die lijk wil je niet dat lezers onmiddellijk kritiekvent niet uitstaan; niet zozeer vanwege zijn loos alles aanvaarden w a t j e zegt, je wüt ze niet oorlogsverleden maar vanwege zijn onwil om hypnotiseren. Dat is iets wat heel erg moeilijk op een eerlijke wijze zich rekenschap te geven IS. van dat verleden. Het schrijven van een autobiografie is voor mij een middel om zo onbeIdentificeert u zich met de rollen die u speelt. vooroordeeld het verleden op te roepen. Laat Speelt u bijvoorbeeld alleen maar de anarchist anderen daar vervolgens maar een oordeel over of bent u er ook werkelijk een?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen