VU Magazine 1993 - pagina 437

H ET B o E K

Zv>^artkijken E.M. Cioran is een schitterende schrijver. Je moet hem alleen wel kunnen lezen. Zijn bundels met aforismen zijn niet direct opbeurende lectuur. Cioran, die in 1911 in Roemenië geboren is en in Frankrijk leeft, is waarschijnlijk de meest nihilistische filosoof van deze eeuw. Een zwartkijker pur sang. "Je kunt niet zonder drijfveren leven. Ik heb geen drijfveren meer, en ik leef", merkt hij op in zijn in 1984 vertaalde bundel 'Geboren zijn is ongemak'. Dat soort 'negatieve' uitlatingen komt bij Cioran niet voort uit een depressief gevoel. In de nederlaag en de mislukking voelt hij zich op zijn gemak. Balancerend op de grens van het niets, maait hij ongegeneerd met handen en voeten om zich heen. Juist het idee afstand gedaan te hebben van alles, geen enkele ambitie meer te hebben, geeft een bijna onverwoestbare levenskracht en een sardonisch gevoel voor humor. Of zoals hij het zelf uitdrukt: "Wanneer iedereen begrepen heeft dat de ge-

boorte een nederlaag is, zal het bestaan eindelijk draaglijk worden, en zijn als de dag na een capitulatie, als de opluchting en de rust van een overwonnene." Op het politieke vlak is het niet anders. Cioran is een anti-utopistische denker bij uitstek. Uitvoerig bejubelt hij de politieke apathie, wat hem betreft de enige houding waardoor aan conflicten tussen naties en rijken een einde kan komen. De ellende is helaas dat er jonge volken bestaan, ambitieus en geestdriftig, vervuld van grootse dromen en idealen. Zij vormen een struikelblok in het bereiken van een toestand van aangename vermoeidheid en verslapping. Cioran heeft in de geschiedenis meer sympathie voor de rijken in verval dan voor de rijken in opkomst. "Alleen onder een verrot regime kun je ademhalen - en schelden. Maar dat krijg je pas in de gaten, nadat je aan de ondergang van dat regime hebt meegewerkt en wanneer je alleen nog maar de mogelijkheid hebt er

vol heimwee naar terug te verlangen." Lang heeft het geduurd voordat in Nederland een tweede bundel aforismen van Cioran verscheen. Nu heeft De Arbeiderspers, negen jaar na de publikatie van 'Geboren zijn is ongemak", 'Bittere syllogismen' uitgebracht. In werkelijkheid is laatstgenoemd boek eerder geschreven, in 1952, terwijl de eerstgenoemde bundel in Frankrijk in 1973 verscheen. Het kan zijn dat Cioran in de loop der tijd een betere schrijver is geworden, maar 'Bittere syllogismen' bevalt mij lang niet zo goed als 'Geboren zijn is ongemak'. Ik denk echter dat het belangrijkste verschil ligt in de kwaliteit van de vertaling. Edu Borger heeft van 'Geboren zijn is ongemak' een prachtige, kristalheldere vertaling gemaakt. Huug Kaleis daarentegen maakte van 'Bittere syllogismen' een troebele warboel; er zitten evidente taalfouten in, veel zinnen en uitdrukkingen die onbegrijpelijk zijn. Het is bijna niet te geloven dat beide boeken van dezelfde auteur zijn, zo hemelsbreed is het stilistische verschil. Wie wil genieten van de zwarte geestigheden en scherpzinnigheden van Cioran, kan beter 'Geboren zijn is ongemak' lezen. In 'Bittere syllogismen' heeft de auteur beter verdiend dan vertaalkundige knoeierij. (KN) E.M. Cioran, 'Bittere syllogismen'. De Arbeiderspers, f 35,-

Op de plank Cliris Lorenz, Van liet universitaire front geen nieuws, Ambo, f 12,50. Een essay over de bezuinigingspolitiek op de Nederlandse universiteiten, die volgens de auteur de kwaliteit van onderwijs en onderzoek bedreigt. Dr. H.J. Huisjes (red.). Creativiteit, serendipiteit & wetenschapsbeleid. Van Gorcum, f 25,-. Laat het huidige wetenschapsbeleid nog wel ruimte voor creativiteit? Kan de wetenschap het stellen zonder vondsten en toevalstreffers. Enkele wetenschappers en beleidsmakers laten over deze vragen hun licht schijnen.

39

v u MAGAZINE NOVEMBER 1993

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen