VU Magazine 1993 - pagina 377

H

T B O E K namelijk, om zo stipt mogelijk een, ook door Domela als theoloog al, volstrekt geseculariseerde Christus na te volgen. Dat de oplettende lezer op basis van een en dezelfde biografie tot een standpunt kan komen dat, als gezegd, haaks op dat van de biograaf staat, lijkt diens stelling over de subjectiviteit van de historische studie te onderschrijven. Daarmee is het biograferen echter nog niet automatisch een onwetenschappelijke activiteit geworden. Zolang althans de feiten maar kloppen, (GJP) Jan Meyers, 'Domela, een hemel op aarde'. Arbeiderspers, f 55,-.

Op de plank

Hineininterpretieren "Het is even menselijk als onwetenschappelijk om in een hoeveelheid gebeurtenissen achteraf zin en ordening aan te brengen, of het nu de geschiedenis in het algemeen of het eigen bestaan betreft." De stelling die in dit citaat vervat is, klinkt heel verdedigbaar, ledere poging om, achteraf terugblikkend, ongenaakbare en ongerijmd lijkende feiten en gebeurtenissen betekenis te geven door ze in samenhangende patronen en kaders onder te brengen, is, hoe nuttig (meestal), boeiend (vaak) en amusant (soms) ook, een subjectieve bezigheid (altijd). Historie bedrijven - hoe wetenschappelijk de gebruikte methode ook moge zijn - blijft een kwestie van hineininterpretieren; een constatering waarmee overigens best te leven valt, gezien het grote aantal wetenschappers dat zich, zonder noemenswaardige frustratie, met de geschiedenis bezighoudt. Desondanks blijft het merkwaardig dat deze stelling uitgerekend opduikt in een biografie. Wat kan de biograaf hiermee bedoeld hebben? Dat de hele onderneming, naar hem pas tot slot van zijn werkzaamheden is gebleken, vergeefse moeite is geweest? Of dat hij de lezer al bijvoorbaat uitnodigt zijn visie op de feiten in te ruilen voor om

het even welke andere? Geen van beide. Het menselijk maar onwetenschappelijk verlenen van zin en samenhang aan historische gebeurtenissen, slaat in het onderhavige geval niet terug op de biograaf maar alleen op de autobiografische memoires van de gebiografeerde die er volgens de biograaf een selectief geheugen op nahield. Die biograaf is Van Meyers (die - kennelijk verzot op politieke uitersten - eerder met het levensverhaal van NSB-leider Mussert, een proeve van biografische bekwaamheid aflegde); zijn slachtoffer heet Ferdinand Domela Nieuwenliuis; de man die als grondlegger en gangmaker van de sociale beweging in Nederland mag gelden, maar die in het ondankbare geheugen van velen nog slechts voortleeft als de wispelturige kameleon die - eerst dominee, dan socialist, en tenslotte anarchist - vaker van politieke kleur dan van hoofddeksel leek te veranderen. Ondanks de conclusie van Meyers dat Domela's leven ten principale door breekpunten is getekend, geeft deze biografie, heel paradoxaal, evenzeer aanleiding de nadruk op de constanten in 's mans doen en denken te leggen: een consequent en volhardend streven

Roel Janssen, 'Erger dan liefde; De internationale economie van Bretton Woods tot Maastricht'; Balans/Kritak, f32,50. Het enige dat meer mensen tot waanzin heeft gedreven dan de liefde, is de verhouding tussen de wisselkoersen. Dat was ooit de overtuiging van Benjamin Disraeli. Voor journalist Janssen (financieel-economisch redacteur van NRC Handelsblad) is dit het motto voor een poging de samenhang tussen de Westerse wereldeconomie en de Europese eenwording inzichtelijk uit te leggen. C.E.M. Struyker Boudier (red.), 'Titus Brandsnna herzien, herdacht, herschreven'. Gooi & Sticht f25,-. Vijftig jaar geleden werd Brandsma - priester, Nijmeegse hoogleraar en stimulator van de katholieke journalistiek - door de Duitsers vermoord. Hij is sindsdien bewonderd, bewierookt en (zeven jaar geleden) heilig verklaard. Mystiek en journalistiek, de twee belangrijkste aandachtspunten in zijn leven, komen onder meer aan bod in deze bundel voordrachten. Jan Bartelsman, 'Nederlandse Café Interieurs; Een fotografische ontdekkingsreis langs Nederlandse cafés'. Een sigarettenfabrikant sponsorde met zichbaar genoegen dit boek met ruim 250 nostalgisch ingekleurde foto's waaraan zelfs de niet-rokende, geheelonthoudende cafémijder nog genoegen zal kunnen beleven.

23 v u MAGAZINE OKTOBER 1993

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen