VU Magazine 1995 - pagina 108

HIGH

TECH

Geen erkenning voor de bonobo

CHAMPAGNE Op zoek naar het geheim van de champagne: in Frankrijk zijn hele onderzoeksteams bezig deze feestdrank aan wetenschappehjke tests te onderwerpen [Technologies France, januari). Met name de vraag hoe de belletjes zich gedragen, geniet hun warme belangstelling. Zo is inmiddels ontdekt dat de champagnebellen een voorkeur hebben voor kleine holtes. Daarom ook, concludeert men, komen champagnebellen veel minder tot hun recht in gladde glazen. De onderzoekers hebben camera's opgesteld boven en naast de glazen, vervolgens goten ze daar champagne in en observeerden ze hoe de drank in de loop der tijd veranderde. In het bijzonder concentreerde men zich op de hoogte en breedte van de champagnestroom. Een concrete bevinding: de belletjesstroom houdt zo'n vijf tot tien minuten aan. Ook geur en smaak van de champagne worden onderzocht. Hierdoor is het mogelijk geworden een lijst met tekortkomingen van champagne op te stellen. Er is zelfs een hoogleraar die het molecuul ontdekt heeft dat ertoe leidt dat sommige champagne 'kurkachtig' smaakt. Vaststelling van champagnefraude behoort al evenzeer tot de mogelijkheden. Sommige handige lieden willen namelijk mousserende witte wijn voor onvervalste champagne door laten gaan. Maar doordat er nu een databank is opgericht waarin honderden soorten champagne en mousserende witte wijnen zijn opgenomen, moet het mogelijk zijn echt van onecht te onderscheiden. Zoveel is zeker, de produktie van champagne is al lang geen eenvoudig boerenhandwerk meer. Met gepaste trots melden de onderzoekers dat we het tijdperk van de high techchampagne zijn binnengetreden. (KN)

Volgens een Britse biologe wordt haar onderzoek naar de Zairese pygmee-chimpansee opzettelijk gedwarsboomd door wetenschappers die geen raad weten met de dominante rol van de vrouwtjes in de apenkolonies. Dr. Frances White doet al ruim tien jaar onderzoek naar de pygmee-chimpansee - ook wel bonobo genoemd - in Centraal-Zaïre. Ze ontdekte dat de apen gedrag vertonen dat totaal niet past binnen het gevestigde patroon. Zo blijken de bonobovrouwtjes de mannetjes duidelijk te domineren. Volgens White [Sunday Times 12 februari) ontwikkelen de vrouwtjes een sterke onderlinge band en zijn ze zodoende in staat de mannetjes te overvleugelen. Dit is in tegenspraak met de gezagsverhoudingen in andere chimpanseekolonies, waar het mannetje ondubbelzinnig de baas is. Biologen kijken vaak naar chimpansees om het gedrag van de vroege mens te verklaren. Door de dominantie van de mannetjes zijn chimpanseekolonies in zekere zin een

weerspiegeling van de menselijke samenleving. Een van de 'lessen' uit de chimpanseewereld is de aanname dat de vermeende verdeeldheid onder vrouwen een oorzaak is van hun onderdrukking door

FOTO: HARRIE TIMM£RMA,N'S\NFK

Dik ajn Is niet ongezond Dikke mensen lopen niet per definitie grotere gezondheidsrisico's. Het vermogen van hun vetcellen om schadelijke stoffen uit het bloed te verwijderen is daarvoor bepalender. Volgens twee onderzoekers van de Amerikaanse Purdue Universiteit kunnen vetcellen prima functioneren bij mensen met een overgewicht. De vetcellen verwijderen stoffen als glucose, lipiden, vetzuren en cholesterol uit het bloed. Deze stoffen kunnen schade toebrengen als ze in te hoge concentraties voorkomen. Als ze zich ophopen in de vetcellen, raken deze verzadigd en verliezen ze hun filterend vermogen. Dit verschijnsel heeft volgens de onderzoekers geen relatie WETENSCHAP,

CULTUUR

met het percentage vet in het lichaam. "Als de vetcellen zijn verzadigd, kunnen ze geen glucose en vetstoffen uit het bloed halen. Het doet er dus niet toe hoe veel vetcellen iemand heeft; het gaat erom of ze kunnen functioneren als 'buffer' voor het bloed", zegt prof.dr. Paul Abernathy, hoogleraar voedingsleer aan de Purdue Universiteit. De onderzoekers publiceerden hun bevindingen in het Journal of the American Dietetic Association. In hun ogen heeft het geen zin nog langer het vetpercentage van mensen met overgewicht te meten en dit als uitgangspunt voor een dieet te beschouwen. Ook de gangbare 'ideale' verhoudingen tussen lengte en lichaamsgewicht kunnen wat hen betreft op de helling.

et) SAMENLEVING

- MAART

1995

Het tegendraadse gedrag van de pygmee-chimpansee past dus niet in het straatje van de wetenschappers die het sociale gedrag van de vroege mens verklaren uit dat van de gewone chimpansee. Met als gevolg, zo zegt White, dat de bonobo nu domweg wordt genegeerd. De geldkraan voor het onderzoek naar de pygmee-chimpansee wordt langzaam dichtgedraaid. Er is nog een andere reden waarom de bonobo's door gevestigde wetenschappers als een afwijkende soort worden beschouwd. Het seksuele gedrag van deze apen komt totaal niet overeen met dat van gewone chimpansees. De bonobo is niet alleen uiterst promiscue, hij beperkt zijn seksuele activiteiten bovendien niet tot het eigen geslacht. Zowel vrouwtjes als mannetjes wrijven met hun geslachtsdelen tegen elkaar. Het idee dat dergelijk gedrag aan de basis stond van de vroege mens zouden sommige wetenschappers maar moeilijk kunnen verdragen, (MT)

Ontsnapte beveps Vervolg van pagina 21 Op de eerste de beste plaats waar dat wèl lukte, hebben ze zich gevestigd, in een bos met kleine vijvers. Ze voelen zich daar kennelijk op hun gemak." In het Natuurpark Lelystad leven ook bevers onder natuurlijke omstandigheden buiten de wildrasters. Ook die doen het goed, ze hebben inmiddels een eigen burcht gebouwd. Baijens: "Hoeveel het er zijn weten we ook hier niet precies, we laten ze met rust. Maar we hebben wel dieren kunnen afstaan om de slinkende aantallen bevers in de herintroductie-programma's in de Biesbosch en de Ooijpolder aan te vullen." (ELG)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen