VU Magazine 1995 - pagina 391

stilte als rond ziekte. Komt een Igbo te overlijden, dan worden de nabestaanden gedurende een dag of vier zorgvuldig gemeden. Elk woord kan hun treurnis immers alleen nog maar verzwaren. Na de vierde dag kan er worden gecondoleerd. Wie zijn medeleven wil betuigen, komt binnen bij de nabestaanden en staat enige tijd zwijgend voor hen. Vervolgens zoekt hij een stoel en gaat bij de andere zwijgende bezoekers zitten. Na enige tijd staat hij op, gaat opnieuw pal voor de nabestaanden staan en verlaat tenslotte in alle stilte het vertrek. Het ritueel heeft meerdere betekenissen. Onder de aanwezigen heerst het gevoel dat iedereen weet wat er is gebeurd en dat het dus geen zin heeft erover te praten. Een discussie daarover zou alleen de nabestaanden maar van streek brengen. Bovendien moet een rouwende bezoeker zich nadrukkelijk aan de familie van de overledene laten zien om aan te tonen dat hij niets te maken heeft met de doodsoorzaalc. Het (bij)geloof zegt dat iemand die een ander van het leven heeft beroofd niet lijfelijk in de nabijheid van de geest van de overledene kan staan zonder direct te worden gestraft. Ook een huwelijksaanzoek bij de Igbo verloopt in stilte. Het aanzoek geschiedt in het bijzijn van de ouders en bekenden van de aanstaande bruid. Zij dienen haar nonverbale gedrag te duiden, want na het aanzoek dient de vrouw niets te zeggen. Gaat ze op het aanzoek in, dan wendt ze zich in verlegenheid af en rent ze naar de afzondering van haar huis. Wijst ze het aanzoek af, dan blijft ze roerloos staan en wacht ze tot haar bewonderaar uit eigen beweging is vertrokken. In beide gevallen wordt ze geacht te zijn overmand door emoties - of ze was te blij om 'ja' te zeggen, of te verdrietig om nog maar een woord te kunnen uitbrengen. WETENSCHAP,

CULTUUR

Afgezien van dergelijke emotionele 'geladen stiltes' zwijgen de Igbo ook om heel pragmatische redenen. Ze geloven dat de persoon die je 's ochtends het eerste ontmoet, de rest van de dag je geluk bepaalt. Een ontmoeting heeft formeel pas plaatsgevonden na een begroeting en het is dus zaalc deze uit te stellen totdat je iemand tegenkomt die je goed gezind is. Het is opvallend dat de Igbo juist bekend staan om hun bloemrijke taalgebruik. In de dagelijkse omgang zijn ze uiterst extrovert; zelfs de begroeting van een wildvreemde gaat gepaard met handenschudden en een omstandig beleefdheidsgesprek over het welzijn van de persoon die wordt begroet en diens voltallige familie. Momenten waarop stilte de enige gepaste uitdrukkingsvorm is, worden echter gekoesterd. De Igbo weten feilloos te onderkennen wanneer woorden tekort schieten. SUFGEPRAAT

Tori uio nakaneba utaiemaji ("Als het vogeltje niet had gezongen, was het ook niet neergeschoten") luidt een Japans spreekwoord. Het is tekenend voor de wijze waarop stilte in Japan wordt gecultiveerd. Japanners associëren stilte met eerlijkheid, oprechtheid en betrouwbaarheid; de ingrediënten van h u n innerlijke ik die zich symbolisch in het hart of in de buik bevindt. In vele situaties kan stilzwijgen de voorkeur verdienen boven het uitspreken van gedachten. In Japan worden zwijgzame huwelijken wel verklaard door erop te wijzen dat man en vrouw als isshin dotai (één van lichaam en geest) worden beschouwd. En waarom zou je jezelf de liefde verklaren? Voor buitenstaanders mag het lastig zijn 'Japanse stil-

&) SAMENLEVING 21

- SEPTEMBER

1995

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen