VU Magazine 1995 - pagina 415

GODGELEERDE

LOGICA

Terwijl de theologie in de loop van deze eeuw steeds bescheidener leek te worden en afleerde al te krasse uitspraken te doen, zijn Utrechtse godgeleerden opnieuw in de weer met vragen als die naar de concrete eigenschappen van God. Is God almachtige En kan Hij ook lijdenl De massieve theologie van de 'Utrechtse School'.

HANNE

W

at kunnen gelovigen in deze tijd over God weten? Niet veel, zo luidt de boodschap van veel theologen,- dat wil zeggen: veel minder dan 'vroeger'. Al sinds de Verlichting worden de aanspralcen van gelovigen op de waarheid ondergraven door de filosofie en de natuurwetenschappen. In de tweede helft van deze eeuw zijn hun twijfels bovendien nog aangewakkerd doordat steeds minder mensen hun geloof bleken te delen en er steeds meer verschillen in overtuiging optrad. En ook de ervaring - halverwege deze eeuw - dat mensen in staat waren elkaar met miljoenen tegelijk te vernietigen, deed traditionele geloofsopvattingen wankelen. Want waar was toen de God van wie altijd was aangenomen dat hij de wereld in zijn hand hield? Al deze ontwikkelingen hebben hun sporen nagelaten in kerk en theologie. God is dood, heette het zelfs in de jaren zestig. En hoewel de theologen die dat verkondigden inmiddels zelf dood zijn, heerst in de godgeleerdheid nog steeds bescheidenheid. De meest spraakmal<;ende theologen schreeuwen hun zekerheden niet meer van de daken - omdat ze geen zekerheden meer hébben. Over God kunnen wij hooguit pianissimo spreken, wordt er wel gezegd, want eigenlijk weten wij maar heel weinig over God. Aan de Universiteit Utrecht is echter een groep theologen werkzaam die zich niets aantrekt van deze verlegen-

OBBINK

heid. Er is over God beslist nog heel veel te zeggen, beweren deze theologen, veel meer dan wel wordt gedacht. Zij hebben de daad bij het woord gevoegd, want terwijl andere theologen nauwelijks verder komen dan vage aanduidingen van God, schrijven de Utrechters uitvoerig over welomschreven 'eigenschappen van God'. In een reeks proefschriften hebben de Utrechters zich onder meer uitgelaten over de almacht van God, over zijn alwetenheid, zijn alomtegenwoordigheid en over de vraag of God kan lijden. Het zijn, kortom, de klassieke vragen uit de theologie die door de Utrechtse theologen weer aan de orde worden gesteld en, wat meer is, die zij ook trachten te beantwoorden. De onderneming van de Utrechters valt op, zo zeer zelfs dat theologen van elders spreken van een 'Utrechtse School'. In wetenschappelijke kring wordt het werk van deze groep hoog aangeslagen; dat bleek in mei, toen een commissie die al het theologisch onderzoek in Nederland beoordeelde de kwaliteit van het werk van de 'Utrechtse School' met het hoogst beschikbare cijfer waardeerde. De Utrechtse onderzoekers zoeken nu ook een breder publiek voor hun werk; onlangs verscheen 'Hoe is uw naam?', een bundel artikelen waarin het onderzoek naar Gods eigenschappen wordt samengevat en toegankelijk gemaal<;t voor belangstellenden leken. En dat blijkt te voorzien in een behoefte;

WETENSCHAP,

CULTUUR

O)

SAMENLEVING - SEPTEMBER

45

mensen die aan hun geloof zekerheden willen ontlenen, kunnen weer bij de theologie terecht. "We merken dat mensen blij zijn met deze theologie", zegt een Utrechtse onderzoeker. SCHERPE

MESSEN

De oorsprong van de Utrechtse School ligt bij prof. di Vincent Brümmer, hoogleraar in de godsdienstwijsbegeerte aan de Universiteit Utrecht. Als Zuidafrikaan was hij opgevoed met de gedachte dat een goede theoloog moet kunnen beschikken over het gereedschap van de filosofie. Toen hij in 1967 aantrad, begon hij zijn studenten dan ook meteen grondig te onderwijzen in de basisvaardigheden van met name de Angelsalcsische filosofie. De neerslag van dit onderwijs is te vinden in het boek 'Wijsgerige begripsanalyse'. Dat verscheen in 1975 en werd met aarzeling onthaald. De Leidse hervormde dogmaticus pro/. drH. SericLo/schreef bijvoorbeeld in een recensie: "Worden hier niet steeds messen geslepen, zonder dat er één varken wordt geslacht?" En Brümmers studenten toonden hetzelfde onbegrip: wat moet een theoloog met de scherpe messen van de filosofie? Brümmer begrijpt die scepsis achteraf wel. "Ik bracht de studenten vaardigheden bij die ze van mijn collega's in de systematische theologie niet hoefden te gebruiken. Het was alsof ze I99S

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen