VU Magazine 1995 - pagina 458

zaal 003, Cleveringaplaats 1, Leiden. Inl.: Studium generale, tel. (071)27 72 99. Donderdag 19 oktober, 20.30 u. 'Bevolkingsgroei en milieuproblemen als bron voor conflicten' Door prof. dr H.W. Tromp, Rijksuniversiteit Groningen. Academiegebouw, Senaatszaal, Domplein 29, Utrecht. Inl.: Studium generale, tel. (030) 53 24 36. Donderdag 19 oktober, 20.00 u. 'De moleculair-biologische revolutie' Door prof. dr W.P.M. Hoekstra, Universiteit Utrecht. Academiegebouw, Senaatszaal, Domplein 29, Utrecht. Inl.: Studium generale, tel. (030) 53 24 36. Dinsdag 24 oktober, 20.00 u. 'De islam' Door Lisette Thooft. Erasmus Universiteit, Woudestein, zaal Al, Burg. Oudlaan 50, Rotterdam. Inl.: Studium generale, tel. (010)4 08 11 44. Dinsdag 24 oktober, 16.30 u. 'Bevolkingsgroei en wereldvoedselvoorziening' Door prof. dr ir R. Rabbinge, Landbouwuniversiteit Wageningen. Academiegebouw, Senaatszaal, Domplein 29, Utrecht. Inl.: Studium generale, tel. (030)53 24 36, Donderdag 26 oktober, 20.00 u. 'Relatie lichaam en geest, bewustzijnstheorieën' Door prof. dr W.A.RF.L. van de Grind, Universiteit Utrecht. Academiegebouw, Senaatszaal, Domplein 29, Utrecht. Inl.: Studium generale, tel. (030) 53 24 36. Dinsdag 31 oktober, 20.00 u.

De wat-vraag

'nog niet geheel begrepen eigenschap van mens, dier en plant, waarvan het stellen van de vraag naar de oorzaak wellicht onzer betekenis is', zoals in een bekend naslagwerk valt te lezen. Maar een echt afdoend antwoord op de vraag: Wat is leven? kan niet worden gegeven. Nog een voorbeeld is de vraag 'Wat is materie?' Uit godsdienstige hoek zal men bij de waarom-vraag verwijzen naar het Genesisverhaal, waarin 'God hemel en aarde schiep'. En de meer 'verlichten' zullen een soort 'Big Bang'-theorie onderschrijven. Bij de vraag wat materie nu precies is, valt de wetenschappelijke wereld over je heen met alle wetenschappelijke kennis die beschikbaar is om maar aan te geven hoe het allemaal werkt. En wordt materie geleidelijk aan teruggebracht tot moleculen, dan tot atomen, dan (na 1909) tot elektronen en kernen, en (rond 1930) tot de kerndeeltjes protonen en neutronen. En sinds 1963 eindigt deze opsomming met de zogenaamde 'quarks'. Dit zijn tot op heden naast de elektronen de kleinste bouwstenen waaruit alle andere materiedeeltjes zijn opgebouwd. Alleen de vraag blijft: wat zijn quarks? Beweren dat dit de elementaire deeltjes zijn waaruit alle materie is opgebouwd, is dan niet goed genoeg, want hoe lang geleden waren dat nog de atomen? En uitgaande van het feit dat door middel van een nogal destructieve methodiek in de zogeheten lineaire versnellers het bestaan van de quarks 'bewezen' kon worden, kan niet worden uitgesloten dat in de toekomst meer verfijnde technieken worden ontwikkeld. Dan wordt wellicht aangetoond dat de quark zelf weer uit quarter-quarks cq. centi-quarks blijkt te be-

'Hoe en waarom' (juni 1995) Dit overigens uitstekende essay, dat over een onderwerp gaat dat mij na aan het hart ligt, roept toch de nodige vragen op. Als we even de duchtige kastijding van de arme heer Van den Beukei vergeten, spitst het artikel zich vooral toe op de vraag van het 'hoe' in de wereld om ons heen, te beantwoorden door de moderne wetenschap, en het 'waarom', dat het domein heet te zijn van onder meer de joods-christelijke godsdiensten. Dus over hoe iets functioneert kan de wetenschap de nodige uitleg geven, terwijl de 'waarom werkt cq. bestaat iets'-vraag vanuit een godsdienstige geloofsvisie te beantwoorden valt. Mijns insziens echter blijft er naast deze hoe- en waaromvraag nog een zeer belangrijke vraag liggen, namelijk de wat-vraag, ofwel: 'wat is dat iets, dat (volgens de wetenschap) zo en zo werkt, en dat (volgens de godsdienst) om die en die reden doet?' Ik zal proberen met een voorbeeld deze beperking van de bovenstaande hoeen waarom-inzichten te verduidelijken. Neem het begrip 'leven'. Vanuit geloofskringen varieert het antwoord op de waarom-vraag tussen fundamentalistische antwoorden 'dat het leven door God is gegeven' of 'er is ter meerdere glorie van God', tot meer materialistisch ingestelde visies zoals bijvoorbeeld aangepaste gedachten over de evolutietheorie. Volgens de moderne wetenschapper is leven een verschijnsel dat aangeeft dat iets levend is,- een extraatje dat wordt verkregen door de juiste biochemische combinaties en processen; een WETENSCHAP,

CULTUUR

&) SAMENLEVING

32

- OKTOBER

199s

staan, en die weer uit micro-quarks, etc. Uiteindelijk zou men wel eens kunnnen uitkomen op de fotonen, als ultieme bouwsteen. En op de reeds langer bestaande opvatting dat materie gelijk is aan energie. Maar dan ontstaat wel de volgende vraag: Wat is dan energie? En ook daar is vanuit de moderne wetenschap geen antwoord op. O ja, de hoevraag kan prima worden ingevuld, want wat energie (via het begrip arbeid afgeleid van het fenomeen kracht) doet is uitgebreid bestudeerd en in wetten vervat. Alleen, wat energie en kracht nu in wezen zijn, is volledig onbekend. Ondanks het bovenstaande realiseer ik mij ook wel dat voor de technische toepassing van energie geen enkele noodzaak bestaat om dit alles te weten. Net zoals dit geldt voor de materie, en zelfs lijkt te gelden voor wat 'leven' nu eigenlijk is. En dat het dichtgooien van de deur tussen de fysieke wereld en die 'hogere' werkelijkheden, zoals dr Willem B. Drees dit heeft gedaan, eigenlijk best wel een voor de hand liggende oplossing is. Maar ik blijf wel met de vraag zitten: wat is dan uiteindelijk wetenschap, als het wezenlijke, de essentie van de dingen niet meer geweten hoeft te worden? R.J. ter Haar Hantumhuizen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen