VU Magazine 1995 - pagina 238

DE

UITSPRAAK

D.

PRINSEN

Goede bedoelingen ide werkgever voert nu een alüocntonenregistratie uit. Hoe kan dat zo verworden? We wisten het eigenlijk al j en worden er deze dagen bij de vijftigI ste 5-mei-viering voortdurend aan her' innerc•g bureaucratieën zijn neutrale, uitvoerende en dus amorele organisa|Zij voeren uit wat hen gezegd \ wordt en corrigeren niet wanneer hun opdrachtgever fout gaat en gezags^ ^ ' " ^ ^ n wet volgt die bijvopji-^-'

H

et is altijd oppassen geblazen wanneer men door particuliere, overheids- of andere instanties wordt benaderd om mee te werken aan een registratie van strikt persoonlijke gegevens. Gelukkig is de opzet daarbij vaak zo doorzichtig dat alleen gepatenteerde domoren nog in de val lopen. Wie bijvoorbeeld gek genoeg is om zo'n kleurrijk prijsvraagformuliertje in te vullen met vragen die opleiding, leesgedrag en belangstellingssfeer betreffen, en bij de kleingedrukte slotvraag 'Hebt u al een encyclopedie in huis?' achteloos het valqe 'Nee' aankruist, kan er vergif op innemen dat er binnen een week een opdringerige colporteur met een 24-delige encyclopie op de stoep staat. En probeer dan maar weer eens uit zo'n adressenbestand te geraken! Het zelfde geldt voor een huis-aan-huis verspreide vragenlijst van een obscuur bureau voor relatiebemiddeling dat ik onlangs in mijn bus kreeg. Het bleek op zoek naar eenzame alleenstaanden, en wenste antwoord op een setje onzinnige, maar hoogst impertinente vragen als: "Bent U die op niets uitlopende relaties ook zo zat?" Het bureau prijst zichzelf aan als the intelligent choice. Maar alleen desperate zielen met een IQ van minder dan vijfenzeventig zullen bereid zijn om zo'n vragenlijst, vergezeld van naam, adres, telefoonnummer en informatie over opleiding, beroep èn inkomen, volledig ingevuld terug te sturen. Intelligente mensen schuiven dat soort onheuse bejegeningen geamuseerd grinnikend terzijde. Maar wat te doen, wanneer de eigen werkgever (in dit geval een zekere instelling voor wetenschappelijk onderwijs en onderzoek) met zo'n vragenlijst komt aankloppen, en zijn werknemers onder druk zet om op korte termijn uiterst gevoelige informatie te verschaffen over de eigen afkomst en die van hun ouders? Een mens gelooft zijn ogen toch niet? "De overheid", schrijft het hoofd personeelszaken van de instelling in een begeleidende brief, "heeft zich ten doel gesteld de arbeidsdeelname van allochtonen te bevorderen." Da's mooi. Maar minder fraai is, dat de wet die de overheid daartoe in het leven heeft geroepen, de werkgever nu verplicht te registreren waar - dat wil zeggen; in welk land - zijn werknemers en hun ouders zijn geboren. WETENSCHAP,

CULTUUR

wanr>_ poort. lt'\ buurman ó\ Laten we w| in Nederlai| er één zoal ben

Terwijl andere werkgevers hun werknemers in bescherming nemen en - indachtig de carpoolstrook, het Schengen-pasje en zo meer - vooralsnog weigeren voetstoots aan dit onbekookte Haagse initiatief gehoor te geven, doen de braaf-burgerlijke bureaucraatjes van deze universiteit hun best nog roomser dan de paus te zijn. "De registratie is uitsluitend bedoeld om vast te stellen in hoeverre sprake is van een evenredige arbeidsdeelname van allochtonen", klinkt het sussend in datzelfde schrijven. Geen idee dus waar ze mee bezig zijn, die meningloze modale mannetjes. En ook nooit in het Anne-Frankhuis geweest, laat staan opgelet bij de vijftig keren dat de bevrijding is herdacht. Verrast door de commotie die hun natte wind onder het personeel veroorzaal^te, brengen ze in een advertorial in het universitaire weekblad een heuse hoogleraar ethiek in stelling, die best bereid is te verklaren dat ook hij registratie "een onsympathiek aandoende maatregel" vindt, maar dat daarmee toch een goede zaak gediend wil zijn; reden waarom hij het formulier heeft ingevuld en opgestuurd. Een emotionele verwijzing naar '40 - '45 vindt deze hooggeleerde niet terecht. Want "tijdens die periode hadden we een bezetter met racistische overtuigingen en een racistisch beleid. Dat is nu niet het geval." Hoe is het mogelijk dat iemand die heeft doorgeleerd, anno 1995 zó naïef kan zijn. Als de noodzaak tot het plegen van aanslagen op bevolkingsregisters tijdens de bezetting iets heeft aangetoond, is dat toch vooral het feit dat in wezen volstrekt neutrale gegevens - ook al zijn ze met louter goede bedoelingen verzameld - onder gewijzigde omstandigheden voor bepaalde bevolkingsgroepen desastreus kunnen zijn als wapens in handen van kwaadwilligen. Een collega van de ethicus (een aardwetenschapper en dus wèl met beide benen op de grond) heeft dat gelukkig doorzien. Hij verzet zich tegen registratie en schrijft in hetzelfde weekblad: "bureaucratieën zijn neutrale, uitvoerende en dus amorele organisaties." En hij heeft gelijk als hij schrijft dat die in potentie haast nog riskanter zijn dan immorele. Ik zal deze ariërverklaring dan ook niet ondertekenen.

es) SAMENLEVING

5^

- MEI

199^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen