VU Magazine 1995 - pagina 118

alleen met het doel een paar willekeurig gekozen individuen te straffen omdat ze garnalen eten of nerts dragen of in augustus ademhalen. Zuiver biologisch gezien is het IgE-mechanisme een complex maar fantastisch doeltreffend systeem. Als een vreemde stof het lichaam binnenkomt, worden de antigenen daarvan verwerkt door macrofagen (grote 'eetcellen') en doorgegeven aan B-lymfocyten (witte bloedcellen), waarvan dan een aantal wordt gestimuleerd om afweerstoffen tegen dat antigeen te malden. De antistof is meestal immunoglobuline G, IgG, maar voor bepaalde stoffen wordt de bloedcel gestimuleerd om IgE aan te maken. IgE is slechts een van de honderdduizend antistoffen in het lichaam. Niettemin kunnen zich 100.000 tot 500.000 IgE-moleculen aan de wand van één enkele zogeheten 'mestcel' hechten. Die mestcellen, verwanten van witte bloedcellen, komen veel voor in de oppervlakteweefsels van het lichaam, waar ze, als defensief bedoelde mijnen die in een haven drijven, wachten op een hernieuwde blootstelling aan het antigeen. Als het antigeen terugkeert en twee of meer IgE-moleculen laakt, stroomt er uit de mestcel een cocktail van minstens tien chemische stoffen. Sommige daarvan zijn enzymen die alle cellen in de buurt aanvallen; sommige activeren bloedplaatjes; sommige trekken andere witte cellen naar die plaats aan; en sommige kunnen de spieren stimuleren en zo bijvoorbeeld astma veroorzalcen. Een van deze stoffen, histamine, leidt tot irritatie en zwelling, onaangename gevolgen die kunnen worden tegengegaan door antihistaminica.

ren geplaagd door terugkerende long- en luchtweginfecties. Die symptomen kunnen het gevolg zijn van blootstelling aan gifstoffen of, indirect, van dezelfde onbekende oorzaalc die tot het IgE-tekort heeft geleid. Maar er zijn ook aanwijzingen dat, waar geen andere immunoglobulines worden aangemaakt, bepaalde IgE-antistoffen een directe of indirecte afweer kunnen leveren tegen gewone bacteriën en virussen. In een onderzoek bij 190 patiënten met astma hadden vijfenvijftig mensen IgE-antistoffen voor de bacteriën Stieptococcus pneumoniae of Haemophilus influenza. Daarbij komt dat de door mestcellen uitgescheiden stoffen bovendien andere immuuncellen in het lichaam naar het bedreigde gebied dirigeren, om de aanval van well<e indringer dan ook af te slaan. SCHURFT

De breedst geaccepteerde geneeskundige verklaring luidt, dat het IgE-mechanisme dient om parasitaire wormen te bestrijden. Dat zijn niet alleen de wormen die tamelijk vreedzaam in ons spijsverteringskanaal leven, maar ook een paar venijnige indringers, zoals zuigworiTien die de lever en de nieren kunnen aantasten en draadwormen die tot blindheid kunnen leiden. Onderzoek heeft uitgewezen dat de stoffen die deze wormen afscheiden de produktie van IgE plaatselijk kunnen stimuleren en zo een ontsteking veroorzal<:en die kan worden gezien als een afweer tegen de bewuste kwelgeesten. In het laboratorium is gebleken dat met de overdracht van IgE van de ene rat naar de andere, ook de bescherming tegen een door zuigworiTien veroorzaakte infectie wordt overgedragen. Voorts is aangetoond dat patiënten met een verminderd vermogen om IgE aan te maken, ook zwaardere vormen van deze soort infecties vertonen.

SUBTIEL

Iedereen die wel eens een astma-aanval heeft gehad, zou denken dat het IgE-mechanisme, in al zijn bewonderenswaardige complexiteit, een stoornis is die hoe dan ook onderdrukt dient te worden. Maar het systeem moet toch een afweermiddel tegen een of ander gevaar zijn, anders zou het immers niet bestaan. Zo'n ingewikkeld systeem zou namelijk snel aftakelen als het niet werd onderhouden door natuurlijke selectie, en nog veel sneller als het echt schade veroorzaakte. Maar waar beschermen allergieën ons dan tegen? Een van de beste manieren om de functie van een eigenschap te bepalen is te zien hoe mensen zonder die eigenschap het er van afbrengen. Mensen zonder gezichtsvermogen hebben duidelijke problemen, en mensen zonder nieren sterven snel aan de opeenhoping van giftige stoffen in hun lichaam.; maar van andere menselijke eigenschappen en organen kan de functie zo subtiel zijn dat we ze zonder kennelijke schade kunnen missen. Mensen bij wie de milt is verwijderd, ondervinden daarvan bijvoorbeeld geen duidelijke hinder, tot ze een longontsteking krijgen; in dat geval kan de infectie snel dodelijk zijn, omdat de milt er niet meer is om besmettelijke deeltjes uit het bloed te filteren. Wat gebeurt er met het menselijk lichaam wanneer daarin geen normaal IgE wordt aangemaakt? Hoewel sommige mensen met een lage IgE-spiegel gezond zijn, worden andeWETENSCHAP,

CULTUUR

Maar als het IgE-systeem er alleen is om wormen te bestrijden, dan zou een allergische reactie op ellce andere prikkel een stoornis zijn die onderdrukt moet worden. Het overtuigende bewijs voor de juistheid van die theorie is echter nog allerminst geleverd. Een andere - of aanvullende - functie van het IgE-mechanisme zou de verdediging kunnen zijn tegen ectopaiasielen zoals teken, mijten, schurft, luizen, vlooien of bedwants. Voor de meeste mensen in moderne samenlevingen zijn deze parasieten een gering probleem geworden, maar ze zijn ons in de loop van onze evolutie wel voortdurend tot last geweest en hebben vaak ziekten overgebracht. Slaan, krabben en ellcaar vlooien zijn als afweer ontoereikend. Als een rund door een grote kraag om z'n nek ervan weerhouden wordt de teken en luizen uit zijn vacht te verwijderen, neemt hun aantal eerst gestaag toe. Maar plots stokt die toename, omdat het immuunsysteem van de koe op een beet reageert met een ontsteking die het de parasieten onmogelijk maalct zich nog met bloed te voeden. Als we het IgE-mechanisme zien als een afweermiddel tegen ectoparasieten, dan kan deze zienswijze een verklaring opleveren voor een aantal verschijnselen, met name de concentratie van mestcellen bij oppervlakteweefsels, de acute en massa-

&> SAMENLEVING

32

- MAART

iggs

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen