VU Magazine 1995 - pagina 395

ARCHEON 'VERSCHUIFT ACCENTEN'

Een hart onder de riem 'Tussen de oren - Is het brein het lichaam de haas^' (mei 1995) Wie aan een hartkwaal lijdt en tegelijkertijd een drukke baan met volop spanningen heeft, lijkt in groot gevaar

heid die ieder wetenschappelijk fundament ontbeerde. N u ontdekken veel wetenschappers dat die volkswijsheden wel degelijk een kern van waarheid bezitten. In Nederland zijn bijvoor-

te verkeren. Zo iemand is ogenschijnlijk een goede kanshebber voor een definitieve hartstilstand. Helemaal mis. Iemand met een drukke baan blijkt geen groter risico op een hartaanval te lopen dan degene met een relaxte job. Dat blijkt uit een onderzoek dat aan Duke University in South Carolina is uitgevoerd en waarvan melding wordt gemaakt in 'New Scientist' (12 augustus). Het onderzoek past in de langzaam op gang komende speurtocht naar de invloed van de geest op het lichaam. Lange tijd is dit onderzoeksveld door serieuze medische wetenschappers genegeerd. Oorzaken van ziekte moesten altijd binnen het lichaam worden gezocht. De gedachte dat ziekte altijd 'psychisch' is, heette bijgeloof te zijn; een volkswijs-

beeld experimenten gedaan waarbij proefpersonen blootgesteld zijn aan een bepaalde hoeveelheid stress. Die prikkel bleek hun immuunsysteem tijdelijk te verzwalcken. En een verzwakking van het immuunsysteem kan de vatbaarheid voor ziekte weer vergroten. De relatie tussen geest en lichaam blijkt echter complex te zijn, zo blijkt uit het Amerikaanse onderzoek. Niet elke volkswijsheid kan zomaar worden omhelsd. Het onderzoeksteam volgde gedurende vier jaar patiënten die last hadden van dichtgeslibde aderen. In die periode kregen degenen die vermeldden veel stress op het werk te hebben, niet meer hartaanvallen dan degenen die het gemakkelijk hadden. Evenmin bleek er verschil te bestaan tussen de twee groepen in aantal-

len doden ten gevolge van hartproblemen. De onderzoekers willen niet direct de conclusie trekken dat er geen verband bestaat tussen stress en hartkwalen. Ze hebben namelijk niet alle factoren die bijdragen tot stress onderzocht. De patiënten werd gevraagd een vragenlijst in te vullen over de zwaarte van de psychologische eisen die hun baan stelde, hoeveel controle de werknemer had over de indeling van de eigen tijd en over de mate van vrijheid in het werk. Dat heten goede indicatoren voor stress te zijn. Men heeft echter niet onderzocht of er veranderingen in het werk optraden, of er ontslag in de lucht hing, of dat er ruzie was met de collega's. De onderzoekers houden daarom de nodige slagen om de arm. Wel zijn ze ervan overtuigd dat er geen simpele verbanden tussen stress op het werk en hartkwalen bestaan. Het ligt allemaal heel subtiel. Uit het onderzoek kan wel de conclusie getrokken worden dat het niet nodig is het werk op te geven om verdere hartaanvallen te vermijden. Uit eerder onderzoek is namelijk een ander krachtig verband tussen geest en lichaam gebleken: eenzaamheid en sociaal isolement vergroten de sterfte bij mensen met een hartkwaal. Het lijkt dus beter om te blijven werken. Niet werken kan soms tot ergere stress leiden dan het hebben van een vaste baan. De onderzoekers willen niet beweren dat spanningen op het werk juist heel goed zijn. Ze denken evenwel dat diverse aspecten van een vaste betrekking een krachtig tegenwicht bieden voor de schadelijke gevolgen van spanningen op het werk.

ANDEE RUIGROK

WETENSCHAP,

CULTUUR

(KN)

SAMENLEVING

25

•

SEPTEMBER

I99S

'Reconstructie van het verleden' (maart 1994) "Dit wordt geen Efteling", zei prof. dr Gerard IJzereef vorig jaar maart in dit blad over zijn geesteskind, het Archeon. Maar deze zomer al stapte hij op als directeur van dit archeologische themapark in Alphen aan den Rijn. Verschil van inzicht over een commerciële beleidswijziging nu het bezoekersaantal tegenvalt, blijkt de oorzaak van zijn vertrek. Zijn functie is overgenomen door /. Heimes, voormalig projectontwikkelaar, die door hoofd-investeerder ABN Amro eerder dit jaar als hoofd Financiën in de leiding werd geparachuteerd. Daarmee lijkt de vrees gewettigd, dat het wetenschappelijk verantwoorde karakter van het Archeon het zal moeten afleggen tegen plattere, meer publiek trekkende vormen van vertier. IJzereef, die zijn directeurschap combineerde met een bijzonder hoogleraarschap in de educatieve en experimentele archeologie aan de Universiteit van Amsterdam, had voor het Archeon twee taken op het oog: interesse voor archeologie kweken bij een breed publiek en wetenschappelijk experimenteren op basis van archeologische theorieën. "Die educatieve missie handhaven wij", zegt Archeon-voorlichtster /. Geerlink desgevraagd, "maar de publieke belangstelling voor wetenschappelijke informatie is geringer dan we dachten. Dat noopt tot accentverschuivingen." Over de vraag of de experimentele archeologie op een onderdak in het themapark mag blijven rekenen gaan Archeon en Universiteit van Amsterdam binnenkort in onderhandeling. Prof. IJzereef was bij het ter perse gaan van dit nummer niet voor commentaar bereikbaar, (GJP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen