VU Magazine 1995 - pagina 383

besteden. Maar er is heel wat minder nagedacht over de effectiviteit van die bestedingen; die blijkt gering te zijn. Maar wie met goede bedoelingen vervuld is, maakt het kennelijk niet uit of wat hij onderneemt, mislukt. Om diezelfde reden kunnen communisten en fellowtravellers in Nederland, die toch een verderfelijk systeem hebben gesteund, probleemloos carrière maken. Ze wilden toch de wereld verbeteren? Hun bedoelingen waren toch goed? Dat spreekt mij helemaal niet aan. "In de politiek gaat het altijd om de vraag wat er met het beleid wordt bereikt. Als een boycot tegen Zuid-Afrika succesvol had kunnen zijn, zou ik er geen bezwaar tegen hebben. Maar de apartheid is echt niet onderuit gegaan door die boycot. Destijds beging men ook de stupiditeit om allerlei studenten uit communistische landen te ontvangen, terwijl studenten uit Zuid-Afrika hier niet welkom waren. Ettelijke malen heb ik die clandestien op de universiteit ontvangen, in een kamer die ik huurde op naam van de vakgroep. Dat waren brave, christelijke studentjes uit ï Potchefstroom en Pretoria, die ik duidelijk heb verteld wat er moest veranderen in Zuid-Afrika. Maar volgens de buitenwacht kon dat helemaal niet; dan was je een handlanger van de apartheid. Dat is een duidelijk voorbeeld van getuigenispolitiek: het principe is belangrijker dan het resultaat."

verandering van de samenleving, gevaarlijker zijn dan degenen die weten dat de mens, zodra deze in machtsposities terechtkomt, de neiging heeft corrupt te zijn, te frauderen, en de boel te belazeren. Een mens kan zich daar inderdaad maar beter van bewust zijn. Wie op zijn hoede is kan de ontaardingen niet helemaal tegenhouden, maar door ervaring wijs geworden hebben we nu toch een samenleving opgebouwd met de nodige checks and balances. Daardoor hebben we de machtigen der aarde toch een beetje aan een touwtje."

''Mijn politieke positie ligt in het centrum. Maar daarmee kies je in dit land voor een betrekkelijk moeilijk leven."

Op het teriein van de buitenlandse politiek heeft Nederland een idealistische traditie. Nederland gidsland. "Achter dat idee van 'Nederland, gidsland' ging een realistische manier van denken schuil. Wij zijn een klein land dat temidden van de grootmachten niet veel klaarspeelt. We hebben geen sterke militaire traditie. Als het om de economie gaat, zijn we een stuk realistischer, maar in politiek opzicht staan we zwak. De enige manier waarop een klein land zich kan laten gelden, is door het over de boeg van de moraal te gooiI en. Maar ik vind wel dat, vooral sinds de jaren zestig, de buitenlandse politiek een tijd lang overtrokken idealistisch en moralistisch is geweest." U zult wel ingenomen zijn met de roep om 'het nationaal belang' een belangrijker rol te geven in de buitenlandse politiekl "Dat nationaal belang is nooit afwezig geweest in de politiek. De idealen die wij in onze buitenlandse politiek hebben geïntroduceerd liggen, als je het goed bekijkt, in het verlengde van ons nationaal belang. De vrijhandel wordt als prachtig ideaal gepropageerd tegenover het benepen protectionisme. Maar vanuit onze economische positie gezien is de keuze voor vrijhandel een heel realistische optie. Wij hebben groot belang bij vrijhandel. Hetzelfde geldt voor de internationale rechtsorde. Het versterken van die rechtsorde is nuchter politiek gezien de beste manier waarop wij als klein land de grootmachten partij kunnen geven."

75 er in ons land een slecht discussieklimaat! "Het heeft mij teleurgesteld dat er in de afgelopen dertig jaar over veel zaken nauwelijks discussie mogelijk is gebleken. Bij controversiële kwesties ontstaat steevast een polarisatie tussen links en rechts, tussen goed en fout. Ik word snel gezien als iemand die er foute ideeën op nahoudt. Naar mijn eigen idee probeer ik juist genuanceerde standpunten in te nemen en het goede in verschillende posities met elkaar te combineren. Ik kom met grote overtuiging op voor bepaalde denkbeelden maar sta altijd open voor discussie. Mijn politieke positie ligt in het centrum. Maar daarmee kies je in dit land voor een betrekkelijk moeilijk leven. "Ik realiseer me dat in mij een katholieke traditie doorwerkt, ook al ben ik zelf al lang niet meer rooms-katholiek, maar eerder vrijzinnig-katholiek. Je komt nooit helemaal los van de opvoeding in de eerste twintig jaar van je leven, zeker niet van het ongelooflijk machtige instituut dat de katholieke kerk vroeger was. In de katholieke traditie zit een zekere mate van cynisme. De werkelijkheid is zeer onvolmaakt en het is niet vreemd om telkens in zonde te vervallen. Voor de eeuwige waarheden moet je een mooie diepe buiging maken om je vervolgens te voegen naar de wetten van het bestaan. Je dient in het dagelijks leven te knokken. Anders bereik je helemaal niets."

De noodzaak van een rechtsorde valt toch onmogelijk te beschouwen als een particulier belang!"Kleine landen hebben het meeste belang bij gemeenschappelijke regels. De groten doen gewoon wat in hun belang is en als de regels daarmee in strijd zijn is dat jammer voor de regels. Het enige verweer van kleine naties is het wijzen op de internationale rechtsorde. Dat is het enige plechtanker waarmee zij, bij gebrek aan eigen militaire mogelijkheden, zich teweer kunnen stellen. "Mijn probleem met de buitenlandse politiek is het teveel aan goede bedoelingen. Er is langdurig gehamerd op de noodzaak veel geld aan ontwikkelingssamenwerking te

WETENSCHAP,

CULTUUR

et) SAMENLEVING

13

- SEPTEMBER

199s

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen