VU Magazine 1995 - pagina 382

Brinkman is lid van de JOVD geweest. Ik heb in de KVP zoveel mensen meegemaakt die carrière wilden maken. Zolang ze iets willen bereiken, volgen ze braaf de partijlijn. Zodra ze gevestigd zijn en niet meer van de partij afhankelijk, blijken ze zich van de partij te distantiëren." Tieuiig. "Treurig? Een groot deel van de mensheid is nu eenmaal opportunistisch en conformistisch. Iemand als de voormalige Duitse bondskanselier Helmut Schmidt was daar heel eerlijk over,- die zei dat als hij niet een joodse grootvader had gehad, hij misschien ook een kleine nazi was geworden. Het gros der mensen - hele brave, keurige mensen past zich aan de gevestigde machtsverhoudingen aan, zelfs als die machtsverhoudingen op onoirbare wijze tot stand zijn gekomen. Dat is wat ik in mijn leven toch wel heb gezien. Neem nu mijn beroepsgroep, de juristen; die hebben zich moeiteloos aangepast aan elke nieuwe orde, of het nu het Derde Rijk of Zuid-Afrika was. Toen liep de hele meute achter de apartheid aan, nü willen ze daar niets meer van weten. Ineens is iedereen altijd tegen apartheid geweest."

wethouder was en die het voortdurend over eerlijkheid had. Dan dacht ik: 'Jan, jongen, als ik jou nou zo bezig zie...' "De politiek heeft facades nodig. Politici hebben de onuitroeibare neiging zichzelf te bedriegen omtrent datgene waarmee ze bezig zijn. De ideologieën maken dat het machtsspel voor henzelf aanvaardbaar is. Hij moet voortdurend denken in termen van macht, maar nooit publiekelijk zeggen dat het daarom gaat. Een politicus met ambitie zal nooit zeggen: ik wil dolgraag kamerlid of minister worden. Hij doet altijd alsof hij geroepen wordt, het land wil dienen. In zulke termen moet hij zichzelf presenteren. Dat spreekt vanzelf." Is het beter als politici of partijen onbeschaamd voor hun machtsverlangen zouden uitkomenl "Het is interessant om communisme en fascisme met elkaar te vergelijken, er is veel discussie over de vraag welk systeem nu het ergste was. Het fascisme heeft er nooit een geheim van gemaakt dat het machtsprincipe boven alles gaat - recht is datgene wat in het belang is van het Duitse volk. Maar als je de grondwetten van communistische regimes bekijkt - en ik heb ze bijna allemaal bestudeerd - dan druipen die van het idealisme. Het gaat om de bevrijding van het proletariaat en uiteindelijk die van de hele mensheid; een idealistische beweging bij uitstek dus. Maar achter die fagade heeft een ontaarding plaatsgevonden die niet onderdoet voor de misdadigheid van het nationaal-socialisme. Sterker nog, Stalin en Mao hebben meer doden op hun geweten dan Hitler."

Heeft de man in de straat die eeuwig zit te kankeren dat geen enkele politicus te vertrouwen is en dat ze alleen aan hun eigen zaakjes denken, dan toch gelijkl "In de culturele revolutie van de jaren zestig riep men: don't trust anybody over thirty. Ik zou die politieke onwijsbeid willen omvormen tot de leuze: don't trust anybody as soon as you get involved in politics. Ik was in de politiek te vertrouwen, maar ook veel te naïef. Echte politici moet je altijd in de gaten houden. Democratie is georganiseerd vertrouwen èn georganiseerd wantrouwen, ledere vorm van macht moet onder controle staan en ter verantwoording kunnen worden geroepen. "Het referendum heb ik onder andere verdedigd omdat het een tegenkracht is in de relatie tussen kiezer en volksvertegenwoordiger. Gekozenen hebben de neiging een eigen clubje te vormen. Ik ben zelf twaalf jaar lang gemeenteraadslid geweest. Als raadslid communiceer je vooral met collega's,- de kiezer zie je nauwelijks staan. Na vier jaar zeg je: .. . Totdorie, ik moet weer herkozen wor- neigmg heeft den.' Dan doe je alsof je geweldig geïnteresseerd bent in die kiezer. Uit onderzoeken is ook gebleken dat parlementariërs vaak neerkijken op de kiezer: die is dom en heeft geen verstand van politiek. De oude regententraditie is in Nederland diep geworteld."

''Ik denk dat degenen die het kwaad willen uitroeien door verandering van de samenleving, gevaarlijker zijn dan degenen die weten dat de mens de

Maakt die fagade het communisme nog doortraptere "De tragiek van het communisme is dat veel idealisten oprecht streefden naar een betere wereld. Een Gorter en een Roland Holst waren naïeve idealisten, zoals ik zelf in zekere zin ook was. Die mensen valt niets te verwijten. Maar naarmate het communisme meer aanhang en macht kreeg, schoven steeds meer mensen naar voren voor wie het communisme een voertuig was voor hun machtsambities. "Dat patroon is telkens weer herkenbaar.

corrupt

Neem

het

voormalige

Oost-

Dmtsland. Daar gaf het Burgerforum,

een club van idealisten, de eerste stoot aan de bevrijding van een volstrekt verrot systeem. Maar toen het systeem eenmaal ten onder was gegaan, kreeg dat Burgerforum geen poot meer aan de grond. Al die communisten kwamen weer terug, maar nu in bijvoorbeeld een sociaal-democratische presentatie. In de geschiedenis bestaat een eindeloze cyclus van vernieuwing en verval. Er komt nooit een eind aan de ellende. U zult vragen: is dat nu erg? Ik weet dat niet. Zo zijn wij."

te zijn en de boel te belazeren."

Wordt u extra wantrouwend wanneer politici zich nadrukkelijk als idealistisch presenterenl "Een begrip dat in Nederland heel gevoelig ligt, is integriteit. Politici hebben het zo vaak over integriteit, over eerlijkheid, dat een extra portie wantrouwen geboden is. Ik heb meermalen meegereden met een vrind van mij die ook WETENSCHAP,

CULTUUR

fe kunt je er maar beter van bewust zijnl "Ik denk dat degenen die het kwaad willen uitroeien door

a) SAMENLEVING

- SEPTEMBER

1995

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen