VU Magazine 1995 - pagina 78

H E T I S O L E M E N T VAN EEN UITGEVER Guus

TERMEER

In weerwil van zijn weerbarstige imago, overheerste hij Geert Van Oorschot de angst om fouten te maken. De mythe dat hij als een alleenheerser zijn h o ekenimperium bestierde ligt, dank zij een studie over de legendarische uitgever, definitief aan gruzelementen.

N

atuurlijk maakte ik jullie enveloppe met enige spanning open, al heb ik mijn leven lang al huiver voor gedichten van verpleegsters. Maar ja, een mens kan nooit weten. Bij het snuiven van de eerste pagina wist ik het al. Geleuter, onbeholpen geouwehoer van een drieëntwintigjarige romantisch zwaar aan zichzelf en de wereld tillende en lijdende jongedame." Met dit soort ongezouten briefjes retourneerde uitgever Geeit van Oorschot soms de goed bedoelde literaire werkstuk] es die hij voor publikatie kreeg aangeboden. Het leverde hem het imago op van een brute bovenmeester. De uitgever was niet alleen de schrik van het jonge schrijversgilde, ook boekhandelaars sidderden wanneer hij in aantocht was. Want Van Oorschot duldde geen tegenspraak. Hij eiste, alsof het de gewoonste zaak van de wereld was, dat de boekverkoper minstens twaalf sets van zijn omvangrijke Russische Bibliotheek op de plank zette. Wanneer een handelaar tegenstribbelde, beschouwde hij dat ronduit als een persoonlijke belediging. Schrijft Karel van het Reve, bij de dood van de uitgever in 1987. WETENSCHAP,

De mythes rond Geert van Oorschot stapelden zich al tijdens zijn leven op. En de uitgever deed daar zelf vrolijk aan mee. Met graagte schiep hij het beeld van een uitgeverij die steeds op het randje van de financiële afgrond wankelde. Hij zette dit beeld kracht bij door een extreme vorm van zuinigheid. Enveloppen werden hergebruikt tot ze uit elkaar vielen en ongestempelde postzegels weekte hij steevast af, óók toen het hem voor de wind ging en hij een luxe auto reed en dure sigaren rookte. Dit tegenstrijdige gedrag leverde Van Oorschot de nodige beschimpingen op. Zo betitelden zijn sterauteurs Gerard Reve en W.F. Hermans hem als een onvervalste geldwolf en een schraperige intrigant. De geschiedenis van Uitgeverij G.A. van Oorschot, die dit jaar het vijftigjarige bestaan viert, is niet los te zien van de levensgang van oprichter Geert van Oorschot. Hij drukte onmiskenbaar zijn persoonlijke stempel op de uitgeverij. Dat dit het bedrijf lang niet altijd ten goede kwam, laat de Groningse neerlandicus Gert Jan de Vries zien in zijn proefschrift 'Ik heb geen verstand van poëzie', dat als jubileumboek bij uitgeverij Van Oorschot verscheen. Hij volgde Geert van OorCULTUUR

&) SAMENLEVING

76

- IANUARI/EEBRUARI

schot van de wieg tot het graf, om zo een antwoord te krijgen op de vraag hoe het vermaarde poëziefonds van de naar de oprichter genoemde uitgeverij tot stand is gekomen. KORRELS

ZOUT

"Mijn uitgeverij is in mijn ouderlijk huis geboren", vertelde Geert van Oorschot bij gelegenheid van zijn erepromotie aan de Katholieke Universiteit Brabant in 1986. "Daar werden de eerste stekken gezet. In dat huis waren boeken. Er werd gelezen en voorgelezen. En over wat er gelezen werd, werd gepraat. Het lezen werd tot een dagelijkse behoefte." Van Oorschot (geboren 1909 in Vlissingen) groeide op in een anarchistisch, ongelovig nest. Al voor zijn tiende jaar las hij het werk van de anarchisten Kropotkin en Bakoenin en de antimilitaristische dominee Bart de Ligt. Hij kende complete toneelstukken van Heijeimans uit het hoofd en verslond Multatuli's 'Max Havelaar' en Theo Thijssen's 'Kees de Jongen'. Tenminste, dat wilde hij zijn gehoor aan de Tilburgse universiteit laten geloven. Zijn biograaf De Vries merkt fijntjes op dat er enige korrels zout bij 199^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen