VU Magazine 1995 - pagina 325

0

PWI

m^m.

SERVICEKATERN Milieukunde te onwetenschappelijk jaren is de belangstelling voor milieuzaken minder geworden en daardoor stromen minder opdrachten binnen. Bovendien vindt Leroy de milieukunde te moraliserend. Door zijn praktijkgerichte oriëntatie komt de milieukundige onwillekeurig in een positie terecht van iemand die gedragsvoorschriften - zoals "gij zult niet met het vliegtuig op vakantie gaan" - formuleert. Leroy is daar tegen. Hij vindt het een "zeurderige vorm van betutteling" die hij graag aan anderen overlaat. Bovendien, stelt hij, kunnen ecologische voorschriften niet zonder meer uit wetenschappelijke argumenten worden afgeleid. Volgens Leroy kan de rol van wetenschapper niet alleen die van adviseur van de koning zijn; hij moet ook de rol van kritisch waarnemer of zelfs die van goed geïnformeerde hofnar kunnen aannemen. Die laatste

De Nederlandse milieukunde houdt zich te veel bezig met het oplossen van praktische problemen en is te weinig een kritische, onafhankelijke wetenschap.

B R A M DE H O L L A N D E R

In zijn oratie ter gelegenheid van zijn benoeming tot hoogleraar milieukunde in Nijmegen velde pro/, dr Pieter Leroy een kritisch oordeel over zijn valegebied. Milieukunde is in wetenschappelijk opzicht onderontwikkeld en is te afhankelijk van externe opdrachtgevers. Die beperkte wetenschappelijkheid komt volgens Leroy voort uit de ontstaansgeschiedenis van het onderzoeksgebied. De oprichters van het nog jonge vale handelden vanuit een moreel en politiek engagement. Men stelde een aantal milieuproblemen vast en probeerde wetenschappelijke antwoorden op die vragen te vinden. Het val<: was nogal oplossingsgericht. Die houding, vindt Leroy, begint zich nu tegen het vak te keren. In de beginperiode konden milieukundigen zelf nog hun problemen definiëren. Maar gaandeweg raal<:ten de onderzoekers steeds afhankelijker van de opdrachtgevers, in het bijzon-

Pagina 31

der van de overheid en de milieubeweging. Daardoor werd het veld van interessante onderzoeksobjecten beperkt tot datgene wat door opdrachtgevers werd aangereikt. Daarnaast bestaat er een financiële afhankelijkheid. De afgelopen

Bazige makaken gaan elders paren Mannelijke rhesusmakaken met een hoog aanzien in hun groep zijn opvallend minder succesvol in de voortplanting. Om die reden doen ze zelfs bewust een stapje terug op de sociale ladder. Uit genetisch onderzoek bij honderd wilde rhesusmal<aken op een eilandje bij Puerto Rico is gebleken [Scientific American, juni) dat een hoge sociale status van een mannelijke rhesusmakaak niet garant staat voor een succesvolle voortplanting. Sterker nog: vooraanstaande mannetjes zoeken elke paar jaar een nieuwe groep op, om daar bewust onderaan de ladder te beginnen. Uit observaties van de maWETENSCHAP,

CULTUUR

kaleen op het eilandje Cayo Santiago bleek voor het eerst uit DNA-onderzoek dat dit 'vreemdgaan' van de mannetjesmalcalcen zo zijn voordelen heeft. Na twee tot drie jaar bij een groep te hebben behoord en gaandeweg hoger op de 'maatschappelijke' ladder te zijn beland, hebben de mannetjes minder succes bij het paren. Door hun heil elders te zoeken, kunnen ze gebruik maken van een 'stiekem' paarritu-

et) SAMENLEVING

31

~ ]ULI/AUGUSTUS

199s

Nieuws

33

Retro

34

Media

35

Boel<en

38

Tentoonsteiling

33

Agenda

42

Column/Ingezonden

Eindredactie Mark Traa Bijdragen:

Franlc de Graaf Koos Neuvel Gert J. Peelen Eric-Jan Tuininga

rol kan er volgens Leroy aan bijdragen dat milieukunde ook een vrolijke wetenschap wordt: "Die vrolijkheid ontleen ik niet aan vrijblijvend dilettantisme of cynisme, maar juist aan een betrokken èn gedistantieerd wetenschappelijk bezig zijn met analyses en oplossingen, èn aan een gezonde dosis zelfspot over het min of meer hulpeloze van die pogingen." (KN)

eel dat per saldo meer nakomelingen oplevert. Door zich aan te sluiten bij een nieuwe groep en daar de vrouwtjes naar zich toe te lokken, kan de makaak dagelijks zo'n zes maal paren. Dat moet snel en stiekem gebeuren, want ook de 'hogere' mannetjes in de groep zitten de vrouwtjes achterna. In de pralctijk rest er voor de 'lage' malcaak en zijn partner hooguit een kwartiertje per paring. Dat het haastige ritueel niettemin de moeite waard is, blijkt uit de cijfers die de onderzoekers op Cayo Santiago verzamelden. Lees verder op pagina 32

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen