VU Magazine 1995 - pagina 104

GOULD

e)

PURCELL

O N S EXOTISCH INNERLIJK

Merkwaardige beestjes uit Aldrovandïs Geschiedenis van Slangen en Draken, zestiende eeuw.

El bestaat geen iwnischer situatie in de biologie dan ons onvermogen te zien wat zich op slechts enkele centimeters afstand van onze ogen, binnenin ons eigen lichaam TEKST:

STEPHEN

JAY

bevindt.

G O U L D / F O T O :

V

erwijder om het even wat uit het koude licht van de alledaagse herkenbaarheid, en mensen zullen een overvloed aan fabeltjes verzinnen over wonderen en merkwaardige zaken op vreemde plaatsen. Dit creatief principe is nog het meest van toepassing op de natuurlijke historie, in de eindeloze verhalen over opmerkelijke schepsels in verre, zelden bezochte landen. Toen Linnaeus onder de indruk raakte van verhalen van reizigers, over exotische mensen met ruig behaarde lichamen en een staart, bedacht hij de ondersoort monstrosus om die denkbeeldige wilde mensen bij homo sapiens te kunnen onderbrengen. Maar de werkelijkheid is vreemder dan de verbeelding, om maar eens een oud cliché te gebruiken, en ver weg vinden we echt bestaande wezens die nog veel exotischer zijn dan onze eigen dwangmatige hersenspinsels - of het nu gaat om ruimtelijke afstand, zoals op onze eigen aarde (de reusachtige wormen die onlangs op grote diepte ontdekt zijn bij vull<;aanspleWETENSCHAP,

CULTUUR

R O S A M O N D

PURCELL

ten op de zeebodem), of om een afstand in tijd, zoals bij fossielen (de merkwaardige wezens van de Ediacara-fauna, de eerste radiatie op aarde van meercellige dieren, zo'n 600 miljoen jaar geleden). Maar afstand kan niet altijd gemeten worden met een meetlint. Wat fysiek het meest nabij is, kan niettemin het verst van onze waarneming of invloed verwijderd liggen. Er bestaat geen ironischer situatie in de biologie dan ons onvermogen te zien wat zich op slechts enkele centimeters afstand van onze ogen, binnenin ons eigen lichaam bevindt. De ondoorzichtigheid van onze huid heeft de geneeskunst van oudsher dwarsgezeten, en nieuwe ontwikkelingen zoals CTen MRI-scans hebben een technologische revolutie teweeggebracht (en miljoenen levens gered, waaronder het mijne). Zodoende behoren fabeltjes en werkelijke feiten over indringers in het menselijk lichaam tot dezelfde categorie van exotica als de voortbrengselen van verre landen. Omdat het idee

e) SAMENLEVING

18

- MAART

1995

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen