VU Magazine 1995 - pagina 189

COLOFON

24e jaargang no. 5, mei 199s Wetenschap, Cultuur & Samenleving is een uitgave van de Vereniging voor christelijk wetenschappelijk onderwijs en de Vrije Universiteit. Commissie van redactie prof.dr. G.W. Noomen (voorzitter), drs. H.J. Brinkman, mevr. P. Dondorp-Telkamp, dr. A. van Harskamp, dr. W. de Jong, mevr.mr. P.C. Lodders-Elfferich, dr. C D . van Rooden, prof.ir. E.J. Tuininga, prof.dr. P.J.I.IVI. de Waart, mevr.drs. H. Warns, prof.dr. H.E.S. Woldring. Redactie Gert J. Peelen (hoofdredacteur). Koos Neuvel; Mark Traa, Anneke Wijngaarde (secretariaat). Tel. (020) 444 5288. Fax (020) 444 9251. Adres (Redactie, administratie en uitgever) Postadres: Postbus 74768 1070 BT Amsterdam. Bezoekadres: De Boelelaan 1105 Amsterdam-Bvt. Vaste medewerkers Peter Burger, Stephen Jay Gould, Eric Le Gras, Gert van Maanen, Aad Meijer (illustraties), Hanne Obbink, D. Prinsen, Rosamond Purcell (illustraties), Eric-Jan Tuininga, Peter Wolters (fotografie), Witho Worms (fotografie). Corien van Zweden. Uitgever Matthijs A.M. de Neeve. Tel. (020) 444 5285. Administratie Tel. (020) 444 5295. Abonnementen Jaarabonnement f 65. Losse nummers f 6,95. Betaling uitsluitend per toe te zenden acceptgirokaart. Jaarabonnementen worden afgesloten voor 10 edities en stilzwijgend verlengd. Opzeggingen uitsluitend schriftelijk. Bij tussentijdse opzegging wordt niet gerestitueerd. Bij onjuiste adressering of adreswijziging s.v.p. het verbeterde adresetiket terugsturen. Advertenties Bureau Van Vliet B.V. Tel. (02507) 14745. Fax (02507)) 17680. Vormgeving Chris van Ej_ Ègmond (basisontwerp). Robert van Willigenburg (opmaak -^ ak). Druk Casparie Almere B.V. Distributie Bètapress. © WETENSCHAP, CULTUUR & SAMENLEVING, 1995.

ISSN: 1381-6195

TEN

EERSTE

Sinds de moderne natuurwetenschappen aan h u n onstuitbare opmars begonnen, is het beeld ontstaan van een kosmos die als geheel sterke overeenkomsten zou vertonen met een uurwerk. Hoewel zo'n strikt mechanisch wereldbeeld voor velen inmiddels net zo gedateerd aandoet als Charlie Chaplins 'Modern Times', is de neiging nog steeds groot om bijvoorbeeld het menselijk lichaam vanuit dit aan tandwiel en raderwerk ontleende perspectief te beschouwen. Logische consequentie daarvan is de rigide scheiding tussen lichaam en geest. Uiterst hardnekkig blijkt de idee, die aan bijvoorbeeld het medisch-biologische denken ten grondslag ligt, van een menselijk lichaam als een fijnzinnig geconcipieerde machine die, in principe goed functionerend, ook wel eens haperen kan. Is het laatste het geval dan wordt - althans vanuit die optiek - bezien of herstel van het mechaniek nog mogelijk en zinvol is; de mens - dat wil zeggen: zijn geest, gevoel en geschiedenis - aan wie dat lijf als behuizing toebehoort, wordt doorgaans buiten beschouwing gelaten bij zowel het zoeken naar een oorzaak van de problemen, als naar mogelijke tegenmaatregelen. Dit beeld brokkelt langzaam maar zeker af. En dat komt niet doordat de fysica plotseling minder 'exact' zou zijn geworden of haar pionierswerk zou hebben overgedragen aan de metafysica. Het komt vooral doordat juist die exacte wetenschappen op grond van h u n eigen onderzoekingen tot het inzicht komen dat er een merkwaardig soort interactie gaande is tussen het lichaam, de geest die erin huist, en de sociale setting die het geheel omgeeft. Het omslagverhaal van dit meinummer van WCS is eraan gewijd. Daarin komt niet alleen de onhoudbaarheid van de mechanischmedische machinemetafoor aan de orde, maar ook de risico's van het radikaal tegenovergestelde: de 'orenmaffia' die genadeloos de patiënt zélf verantwoordelijk stelt voor zijn ziekte en voor het eventueel falen van zijn pogingen tot herstel. Het artikel biedt ruimte voor het genuanceerde standpunt dat hier geen ongrijpbare spirituele machten aan het werk zijn, maar fysiologische processen die de communicatie tussen geest en lichaam gaande houden. "De mens is meer dan een machientje", zegt ook R.H. van den Hoofdakker, hoogleraar biologische psychiatrie in Groningen, maar beter bekend als de dichter Rutger Kopland, in een uitvoerig vraaggesprek in ditzelfde nummer. Méér vooral ook dan een optelsom van zijn fysiologische processen. Geest, lichaam en sociale setting samen malcen de mens. Wetenschappelijk beschouwd betekent dit dat alpha's, bèta's en gamma's met elkaar in gesprek moeten. En dat levert niet zelden prikkelende gedachten op.

G E R T J.

WETENSCHAP,

CULTUUR

O) SAMENLEVING

3

- MEI

1995

PEELEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen