VU Magazine 1995 - pagina 141

COLOFON

24e jaargang no. 4, april 199s Wetenschap, Cultuur & Samenleving is een uitgave van de Vereniging voor christelijk wetenschappelijk onderwijs en de Vrije Universiteit. Commissie van redactie prof.dr. G.W. Noomen (voorzitter], drs. H.J. Brinkman, mevr. P. Dondorp-TeUcamp, dr. A. van Harskamp, dr. W. de Jong, mevr.mr. P.C. Lodders-Elfferich, dr. C. van Rooden, prof.ir. E.J. Tuininga, prof.dr. P.J.I.M. de Waart, mevr.drs. H. Warns, prof.dr. H.E.S. Woldring. Redactie Gert J. Peelen (hoofdredacteur). Koos Neuvel, Mark Traa, Anneke Wijngaarde (secretariaat). Tel. (020) 444 5288. Fax (020) 444 9251. Adres (Redactie, administratie en uitgever) Postadres: Postbus 74768 1070 BT Amsterdam. Bezoekadres: De Boelelaan 1105 Amsterdam-Bvt. Vaste medewerkers Peter Burger, Stephen Jay Gould, Eric Le Gras, Gert van Maanen, Aad Meijer (illustraties), Hanne Obbink, D. Prinsen, Rosamond Purcell (illustraties), Eric-Jan Tuininga, Peter Wolters (fotografie), Witho Worms (fotografie). Corien van Zweden. Uitgever Matthijs A.M. de Neeve. Tel. (020) 444 5285. Administratie Tel. (020) 444 5295. Abonnementen Jaarabonnement f 65. Losse nummers f 6,95. Betaling uitsluitend per toe te zenden acceptgirokaart. Jaarabonnementen worden afgesloten voor 10 edities en stilzwijgend verlengd. Opzeggingen uitsluitend schriftelijk. Bij tussentijdse opzegging wordt niet gerestitueerd. Bij onjuiste adressering of adreswijziging s.v.p. het verbeterde adresetiket terugsturen. Advertenties Bureau Van Vliet B.V. Tel. (02507) 14745. Fax (02507)) 17680. Vormgeving Chris van Egmond (basisontwerp). Robert van Willigenburg (opmaa]<:). Druk Casparie Almere B.V.

TEN

EERSTE

De Engelse taal heeft er zo'n fraaie compacte term voor: een selffuUfilling prophecy. Het Nederlands heeft wat meer woorden nodig om dit van oorsprong sociologische begrip uit te leggen. Het gaat om een voorspelling, gedaan op grond van een vermeend feit of onbewezen stelling, die zichzelf bevestigt door het heilig vertrouwen dat men in de juistheid ervan stelt. Hoe irreëel de oorspronkelijke gedachte ook mag zijn, de bedenker die zijn gedrag er vervolgens op gaat afstemmen, kan achteraf altijd zeggen dat hij het bij het rechte eind had. Zoals de ober die een bepaald type klant nonchalant bedient op grond van de stellige overtuiging dat hij van 'dat slag mensen' toch geen fooi te verwachten heeft. Zonder het te beseffen zal hij zo zijn eigen gelijk bewerkstelligen en achteraf nog trots zijn ook op dit staaltje mensenkennis. De s elf - fuUfilling prophecy is een gevaarlijk sociaal mechanisme, dat al heel wat menselijke ellende - van burenruzies en discriminatie tot rassenonlusten en oorlogen - tot gevolg heeft gehad. Voorbeelden te over. En wie aandachtig leest, zal varianten ervan ook in dit nieuwe n u m m e r van WCS tegenkomen. Bijvoorbeeld in het omslagverhaal waarin Peter Burger de wilde geruchten over orgaanroof in met name Derde Wereldlanden analyseert. Waar of niet, de gevolgen van dergelijke geruchten kunnen in sommige gevallen desastreus zijn; het lot van de Amerikaanse toeristen die, verdacht van kinderroof, in Guatemala werden gemolesteerd spreekt wat dit betreft boekdelen. En in Nederland daalt mede onder invloed van dit soort onbewezen verhalen het aanbod van donororganen. Ook het essay van Michael Ruse bevat elementen die sterk aan een self-fuUfilling prophecy doen denken: beoefenaars van exacte wetenschappen die, getergd door de aanhoudende stroom kritiek van actiegroepen en menswetenschappers, terugslaan met precies die vorm van kortzichtigheid die h u n kritikasters hen, al of niet terecht, bij voorbaat al verweten. Maar het duidelijkst, en meteen ook in zijn meest sinistere vorm, wordt het mechanisme van de self-fallfilling prophecy zichtbaar in het artikel waarin Koos Neuvel speurt naar de achtergronden van zinloos geweld en agressie. "Vermoedelijk", zo luidt zijn conclusie, "hebben de mensen die denken dat het in het leven uiteindelijk alleen maar draait om geweld en het recht van de sterkste, geen gelijk. Het vervelende is, dat ze wel gelijk kunnen krijgen." Dat is het gevaar van de self-fuUfilling prophecy ten voeten uit.

Distributie Bètapress. © WETENSCHAP, CULTUUR & SAMENLEVING, 1995.

ISSN: 1381-6195

G E R T J. P E E L E N

WETENSCHAP,

CULTUUR

&) SAMENLEVING

3

- APRIL

199s

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen