VU Magazine 1995 - pagina 470

weest. Door het voortdurende afstand nemen slaagde Feyerabend erin iedere vorm van dogmatiek te doorzien. Maar het is niet altijd leuk een buitenstaander en een zwerver te moeten zijn, zeker niet in deze eeuw. Diogenes beperkte zich in zijn omzwervingen tot Athene en omstreken, Feyerabend was een intercontinentale zwerver. Aan geen enkele universiteit bleef hij lang doceren, altijd was hij weer onderweg naar een nieuwe plek en een nieuwe uitdaging in een ander werelddeel. Hij was een eeuwige rusteloze; een wereldburger die nergens zijn thuis kon vinden. De intellectuele zwerver lijkt een vrij en onafhankelijk man te zijn. Hij is niemands slaaf. Maar wat we voor een toestand van onafhankelijkheid en vrijheid aanzien, is misschien ook een tekortkoming; een onvermogen zich op een of andere manier te hechten. Het vrolijke anarchisme van iemand als Feyerabend had zijn ongezellige kanten. Hij weigerde aan te geven welke wetenschappelijke theorieën hij verkoos, aan welke politieke idealen hij vasthield, op welke plek hij zou willen wonen, met welke vrouw hij zijn leven kon doorbrengen. Een zwerver bindt zich niet, of liever gezegd: is niet in staat om bindingen aan te gaan. Een positie als buitenstaander is ook een beetje tragisch. Hij wil de handen vrij houden, maar blijft uiteindelijk met lege handen achter. Pas met Grazia Borrini slaagde hij erin een succcesvolle binding aan te gaan. Het verbaast me niet dat hij nu in zijn autobiografie ook enkele van zijn intellectuele denkbeelden van hun scherpste randjes ontdoet en dat hij zich politiek meer probeert te binden. Lang heeft hij een vrij

WETENSCHAP,

CULTUUR

extreem cultureel relativisme aangehangen - andere culturen mochten niet met onze normen worden beoordeeld; dat zou van een arrogant moralisme getuigen, ieder standpunt heeft eigen rechten. Nu, in zijn autobiografie, erkent hij dat er niet zoiets kan bestaan als 'cultureel authentieke' onderdrukking of moord. Klaarblijkelijk is het soms toch nodig keuzen te maken tussen verschillende opvattingen en is niet elk standpunt relatief. Een zekere moraal is niet helemaal overbodig. Op latere leeftijd begint Feyerabend zowel in zijn persoonlijke als in zijn intellectuele leven zowaar enkele loyaliteiten te ontwikkelen. Niet in alles is hij een zwerver gebleven. De rusteloze heeft een eigen plek gevonden. Het is zo jammer dat hij pas de laatste jaren een zeker evenwicht heeft kunnen vinden, zoals Feyerabend aan het einde van zijn autobiografie zelf ook toegeeft. Eindelijk is hij goed toegerust om het leven aan te kunnen, en dan zit het er al weer bijna op. Hij zou, toen hij dit schreef, niet meer dan vijf of tien jaar nog te leven hebben, dacht hij. Maar kort nadat hij die woorden optekende, werd bij hem een hersentumor ontdekt waaraan hij op 11 februari 1994 overleed. Hij heeft kortstondiger kunnen profiteren van het gevonden evenwicht dan hij zelf had gedacht. Dat is wreed.

Paul Feyerabend, 'Killing Time - The Autobiography of Paul Feyerabend'. The University of Chicago Press, 1995.

O) SAMENLEVING

44

- OKTOBER

igg^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen